Quốc Thái
Trong thời đại công nghệ, khi việc lướt, đăng tải hay chờ phản hồi từ một bài post dần trở thành những hành vi lặp đi lặp lại mỗi ngày, triển lãm “AS ABOVE, SO BELOW | NHƯ TRÊN, NHƯ DƯỚI” tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vicom (VCCA) đặt ra một câu hỏi tưởng như rất đơn giản: Internet đang thay đổi cách con người tin vào thế giới như thế nào? Không tiếp cận công nghệ bằng thái độ quá lạc quan hay bi quan, triển lãm nhìn văn hóa số như một trạng thái tinh thần mới, nơi hình ảnh không còn chỉ để xem mà đã trở thành vật thể mang cảm xúc, ký ức, ham muốn và cả tính nghi lễ trong đời sống hiện đại.
Điều thú vị của triển lãm nằm ở việc các nghệ sĩ Gen Z không xem Internet là một “thế giới ảo” tách biệt khỏi thực tại. Ngược lại, những tín hiệu thị giác của thời đại số đã ăn sâu vào cảm xúc, ký ức và cách con người hình dung về chính mình. Từ meme, biểu tượng mạng, feed Instagram cho tới những lớp dữ liệu hình ảnh dày đặc, mọi thứ đều xuất hiện như một dạng ngôn ngữ mới của thời đại. Không gian triển lãm vì thế mang cảm giác như đi giữa nhiều “vùng tâm trí” khác nhau: có lúc hỗn loạn, phi lý, có lúc lại rất dịu dàng và riêng tư.
Một trong những tác phẩm choáng ngợp nhất trong không gian là thực hành của Hoàng Anh Trung (Nate). Những bức tranh doodle khổng lồ của anh giống như một vũ trụ đang tự sinh trưởng không ngừng, nơi các hình tượng dân gian, ký hiệu đại chúng, ký ức cá nhân và những dòng năng lượng thị giác va chạm vào nhau trong một cấu trúc gần như không có điểm kết thúc. Đứng trước tác phẩm, người xem có cảm giác như đang “scroll” qua hàng nghìn hình ảnh trên Internet cùng lúc.
Ở một nhịp điệu khác, tranh của Vũ Mạnh Linh vận hành như những bản đồ phân tích xã hội đương đại. Anh sử dụng hội họa như một hệ thống giải mã hình ảnh, nơi các biểu tượng, cấu trúc niềm tin và tín hiệu thị giác được tách lớp rồi tái tổ chức lại. Những bức tranh của Linh vừa mang sức nặng của dữ liệu, vừa giống những giấc mơ kỹ thuật số với mật độ thông tin dày đặc nhưng không hoàn toàn rõ nghĩa.
Trong khi đó, Đặng Hùng Sơn (votudi) lại đưa người xem đi sâu vào vùng “brain rot” của Internet, nơi sự phi lý, nhiễu thị giác và cảm giác mất phương hướng không còn là lỗi hệ thống mà trở thành một cơ chế sinh tồn. Những bề mặt tranh của anh cố tình làm chậm khả năng nhận diện hình ảnh, khiến người xem liên tục ở trong trạng thái lửng lơ giữa hiểu và không hiểu, giống cảm giác bị cuốn vào một dòng feed không hồi kết.
Nếu nhiều tác phẩm trong triển lãm hướng về tốc độ và sự bão hòa của Internet, Nguyễn Linh Chi lại tạo ra một khoảng lặng khác. Loạt tranh xoay quanh hình tượng “gương” của cô gợi cảm giác như những bề mặt ký ức đang dần hiện lên qua thời gian. Các lớp chồng chất, bề mặt phản chiếu và sắc độ mờ đục khiến tranh giống như những cánh cửa nối giữa tâm linh, thiên nhiên và ký ức gia đình.
Tương phản với sự phức tạp đó là hội họa của Hồ Tuấn Duy (Trần Két), nơi mọi thứ trở nên mềm mại và thân mật hơn. Các nhân vật trong tranh anh thường hiện diện trong những khoảnh khắc rất đời thường: ngồi cạnh nhau, tựa vào nhau, tìm kiếm một sự trú ngụ cảm xúc giữa áp lực tuổi trẻ và cuộc sống hiện đại. Có điều gì đó rất yên bình trong tranh của Trần Két, như thể nghệ thuật không còn là tuyên ngôn mà chỉ đơn giản là một cách để giữ lấy sự dịu dàng.
Nguyễn Hoàng Dung (Zunng Zunng) lại mang đến một năng lượng khác, với các hình học giản lược, bảng màu đặc trưng và những suy tư về sự kết nối giữa con người và xã hội. Trên nền sơn mài, tác phẩm của cô vừa tối giản vừa chứa nhiều tầng cảm xúc, như những câu hỏi âm thầm về sự tồn tại của cá nhân trong gia đình và trong các cấu trúc tập thể.
Điều khiến “AS ABOVE, SO BELOW | NHƯ TRÊN, NHƯ DƯỚI” trở nên đáng nhớ nằm ở cách triển lãm không cố gắng phân chia rạch ròi giữa thế giới kỹ thuật số và đời sống tinh thần. Ở đây, việc lướt feed, chia sẻ hình ảnh hay chờ một lượt tương tác cũng được xem như những nghi thức mới của thời đại. Các nghệ sĩ Gen Z trong triển lãm không chống lại Internet, mà sống bên trong nó, sử dụng chính những hỗn loạn, phi lý, sự dịu dàng và tốc độ ấy để phản chiếu lại cách con người đang tồn tại hôm nay.
Triển lãm “AS ABOVE, SO BELOW | NHƯ TRÊN, NHƯ DƯỚI” mở cửa tự do từ 10:00 đến 21:00 hằng ngày, diễn ra từ 23/05/2026 đến hết 30/06/2026 tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại Vincom (VCCA), B1-R3, Vincom Mega Mall Royal City, 72A Nguyễn Trãi, phường Thanh Xuân, Hà Nội.
