Heritage tổng hợp
Nhắc đến Quảng Ninh, nhiều người thường nghĩ ngay đến những dãy núi đá vôi kỳ vĩ giữa làn nước trong xanh của vịnh Hạ Long. Thế nhưng, bên cạnh cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, vùng đất nơi địa đầu Đông Bắc còn lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử và văn hóa gắn với hành trình dựng nước, giữ nước của dân tộc qua nhiều thế kỷ.
Từ những danh thắng được thiên nhiên kiến tạo qua hàng triệu năm đến các di tích gắn với vương triều nhà Trần, mỗi di sản văn hóa Quảng Ninh đều mang trong mình một câu chuyện riêng. Trong bài viết này, hãy cùng Heritage ghé thăm những di sản tiêu biểu của Quảng Ninh để cảm nhận rõ hơn chiều sâu lịch sử và văn hóa của vùng đất này.
1. Nhóm di tích lịch sử và dấu ấn văn hóa
Không chỉ nổi tiếng với cảnh quan biển đảo, Quảng Ninh còn là vùng đất gắn với nhiều dấu mốc quan trọng trong lịch sử dân tộc. Nhờ vị trí nằm ở cửa ngõ Đông Bắc, nơi đây từng giữ vai trò đặc biệt trong cả hoạt động giao thương trên biển lẫn công cuộc bảo vệ chủ quyền qua nhiều thế kỷ.
1.1. Bãi cọc Bạch Đằng
Bãi cọc Bạch Đằng là một trong những di tích lịch sử tiêu biểu gắn với chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 của quân dân nhà Trần trước đội quân Nguyên Mông. Những cọc gỗ được phát hiện tại Yên Giang, Đồng Vạn Muối và Má Ngựa đã góp phần làm sáng tỏ chiến thuật quân sự nổi tiếng của Trần Hưng Đạo, đồng thời mang đến những bằng chứng khảo cổ quan trọng về một trong những trận thủy chiến lớn nhất trong lịch sử dân tộc.
Ngày nay, khu di tích không chỉ tái hiện phần nào quy mô của trận địa Bạch Đằng năm xưa mà còn là địa điểm du lịch Quảng Ninh giúp du khách hiểu thêm về nghệ thuật quân sự, tinh thần đoàn kết và ý chí bảo vệ đất nước của cha ông.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Phường Phong Cốc và phường Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mở cửa tự do.
- Giá vé 2026: Miễn phí.
- Hoạt động nổi bật: Trực tiếp xem hệ thống cọc gỗ lim nhô lên khỏi bãi bùn và nghe các câu chuyện lịch sử về trận địa thủy chiến vang dội năm 1288.
1.2. Đền Trần Hưng Đạo và Miếu Vua Bà
Nằm trong quần thể di tích Bạch Đằng, đền Trần Hưng Đạo và Miếu Vua Bà là những địa điểm gắn liền với ký ức về chiến thắng năm 1288 trên sông Bạch Đằng. Công trình được xây dựng để tưởng nhớ Đức Thánh Trần Hưng Đạo cùng những nhân vật đã góp phần làm nên chiến công lịch sử của quân dân nhà Trần.
Bên cạnh đền thờ Trần Hưng Đạo, miếu Vua Bà còn lưu giữ câu chuyện dân gian về người phụ nữ địa phương đã giúp nghĩa quân nắm bắt quy luật thủy triều để xây dựng thế trận trên sông. Trải qua nhiều thế kỷ, di sản văn hóa Quảng Ninh này trở thành nơi người dân và du khách tìm về để tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân, đồng thời hiểu thêm về những sự kiện lịch sử gắn với vùng đất Bạch Đằng.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Phường Yên Giang, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mở cửa hàng ngày.
- Giá vé 2026: Miễn phí.
- Hoạt động nổi bật: Dâng hương tại đền thờ Đức Thánh Trần, tìm hiểu các câu chuyện dân gian gắn với chiến thắng Bạch Đằng và tham quan các hiện vật, sắc phong còn được lưu giữ tại di tích.
1.3. Đình Phong Cốc
Đình Phong Cốc là một trong những ngôi đình cổ có giá trị kiến trúc và nghệ thuật tiêu biểu của tỉnh Quảng Ninh. Được xây dựng từ cuối thế kỉ XVII – đầu thế kỉ XVIII, ngôi đình mang phong cách kiến trúc Lê Trung Hưng với nghệ thuật chạm thủng, chạm bong bóng tinh xảo.
Ngày nay, di sản văn hóa Quảng Ninh này không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng cư dân ven biển mà còn là điểm đến thu hút những du khách yêu thích tìm hiểu về kiến trúc truyền thống Việt.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Phường Phong Cốc, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mở cửa tự do.
- Giá vé 2026: Miễn phí.
- Hoạt động nổi bật: Tham quan không gian kiến trúc bề thế với hệ thống cột gỗ lim nguyên khối và xem kỹ thuật chạm thủng nghệ thuật mang phong cách Lê Trung Hưng.
1.4. Đình Trà Cổ
Đình Trà Cổ được xây dựng vào năm 1461, gắn liền với lịch sử hình thành của làng Trà Cổ – cộng đồng cư dân ven biển đã sinh sống, khai phá và gìn giữ vùng đất này qua nhiều thế hệ.
Trải qua nhiều lần trùng tu, di sản văn hóa Quảng Ninh này vẫn giữ được những nét kiến trúc truyền thống đặc trưng của đình làng Bắc Bộ. Không chỉ là nơi diễn ra các hoạt động tín ngưỡng của người dân địa phương, đình Trà Cổ còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử và phong tục truyền thống của cư dân miền duyên hải.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Khu Nam Thọ, phường Móng Cái 1 , tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mở cửa hàng ngày.
- Giá vé 2026: Miễn phí.
- Hoạt động nổi bật: Khám phá kiến trúc đình làng truyền thống, tìm hiểu lịch sử hình thành làng Trà Cổ và trải nghiệm không gian văn hóa đặc trưng của cộng đồng cư dân vùng biển Đông Bắc.
1.5. Thương cảng cổ Vân Đồn
Được thành lập vào năm 1149 dưới thời vua Lý Anh Tông, thương cảng cổ Vân Đồn được xem là thương cảng biển đầu tiên của Việt Nam. Trong nhiều thế kỷ, nơi đây từng là điểm giao thương quan trọng, kết nối Đại Việt với các thương nhân đến từ Trung Quốc, Nhật Bản và nhiều quốc gia trong khu vực.
Dù không còn giữ được diện mạo sầm uất như trong quá khứ, những dấu tích khảo cổ được phát hiện trên các đảo thuộc khu vực Vân Đồn vẫn cho thấy vai trò đặc biệt của nơi đây trong lịch sử hàng hải và thương mại của Đại Việt. Ngày nay, thương cảng cổ Vân Đồn là một trong những di tích lịch sử Quảng Ninh giúp du khách hình dung rõ hơn về sự phát triển của giao thương quốc tế trên vùng biển Đông Bắc từ nhiều thế kỷ trước.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Nên ghé thăm vào tháng 10 đến tháng 4 năm sau, khi thời tiết khô ráo và thuận lợi cho việc di chuyển giữa các đảo.
- Giá vé 2026: Miễn phí.
- Hoạt động nổi bật: Khám phá dấu tích bến bãi giao thương cổ đại và xem các mảnh gốm sứ lịch sử minh chứng cho sự sầm uất của thương cảng đầu tiên tại Việt Nam.
1.6 Cụm di tích núi Bài Thơ
Nằm bên bờ vịnh Hạ Long, núi Bài Thơ là một trong những địa danh gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Quảng Ninh. Ngọn núi đá vôi cao 106m không chỉ là điểm nhấn cảnh quan của khu vực trung tâm Hạ Long mà còn lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử có giá trị.
Tên gọi núi Bài Thơ bắt nguồn từ bài thơ chữ Hán được vua Lê Thánh Tông cho khắc lên vách núi trong chuyến tuần du năm 1468. Trải qua nhiều thế kỷ, nơi đây vẫn được xem là một di sản văn hóa Quảng Ninh đặc biệt, nơi lưu giữ giá trị thư pháp và lịch sử văn học từ triều Lê Sơ.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau là thời điểm lý tưởng nhất để leo núi Bài Thơ.
- Giá vé 2026: Miễn phí.
- Hoạt động nổi bật: Ngắm nhìn toàn cảnh khu vực trung tâm Hạ Long từ trên cao và tìm hiểu các dấu tích thơ văn, lịch sử còn được lưu giữ trên vách núi.
1.7. Bảo tàng Quảng Ninh
Nằm bên bờ vịnh Hạ Long, bảo tàng Quảng Ninh là nơi lưu giữ và tái hiện nhiều dấu tích về quá trình hình thành, phát triển của Quảng Ninh qua các thời kỳ lịch sử. Tòa nhà gây ấn tượng với lớp kính đen bao phủ toàn bộ mặt ngoài, được lấy cảm hứng từ than đá – loại tài nguyên đã gắn bó với lịch sử phát triển của vùng đất mỏ suốt nhiều thế hệ.
Không chỉ thu hút bởi kiến trúc độc đáo, bảo tàng còn lưu giữ hàng nghìn hiện vật, tư liệu về lịch sử, văn hóa và đời sống của người dân Quảng Ninh. Các không gian trưng bày được sắp xếp theo nhiều chủ đề khác nhau, từ quá trình hình thành vùng đất, văn hóa biển đảo đến lịch sử ngành khai thác than, giúp du khách có cái nhìn toàn diện hơn về vùng đất này.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Đường Trần Quốc Nghiễn, phường Hồng Gai, Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Hàng ngày từ 08:00 – 12:00 và 13:00 – 17:00.
- Giá vé 2026: 40.000 VNĐ/người lớn; 20.000 VNĐ/học sinh, sinh viên; 10.000 VNĐ/trẻ em.
- Hoạt động nổi bật: Tham quan không gian trưng bày hình khối than đá đặc trưng và xem các sa bàn mô phỏng chân thực lịch sử phát triển ngành công nghiệp khai thác mỏ.
2. Nhóm quần thể tâm linh và dấu ấn nhà Trần
Yên Tử và hệ thống di tích nhà Trần là những địa danh gắn với chiều sâu lịch sử, văn hóa của vùng đất Quảng Ninh. Trải qua nhiều thế kỷ, những ngôi chùa, đền thờ và khu lăng tẩm nơi đây vẫn lưu giữ ký ức về Phật hoàng Trần Nhân Tông, thiền phái Trúc Lâm và một giai đoạn rực rỡ của vương triều nhà Trần.
2.1. Khu di tích Yên Tử
Nằm trên dãy núi Yên Tử, khu di tích Yên Tử là một trong những trung tâm Phật giáo quan trọng nhất của Việt Nam. Nơi đây gắn liền với Phật hoàng Trần Nhân Tông – vị vua sau khi nhường ngôi đã chọn con đường tu hành và sáng lập thiền phái Trúc Lâm.
Qua nhiều thế kỷ, Yên Tử đã hình thành nên một quần thể di tích gồm chùa, am, tháp và các địa điểm tu hành nằm dọc theo sườn núi. Trong đó, điểm đến được nhiều du khách mong muốn chinh phục là chùa Đồng nằm trên đỉnh núi cao 1.068m, nơi có thể phóng tầm mắt ra khung cảnh núi non trùng điệp của vùng Đông Bắc.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Phường Yên Tử, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Thích hợp tham quan quanh năm; mùa lễ hội Yên Tử từ tháng Giêng đến tháng Ba âm lịch là thời điểm thu hút đông du khách và Phật tử nhất.
- Giá vé 2026:
- Vé cáp treo khứ hồi + xe điện: 390.000 VNĐ/người.
- Vé cáp treo chiều xuống tuyến 1 + 2(Chùa Đồng – Hoa Yên – Giải Oan): 280.000 VNĐ/người.
- Vé cáp treo chiều xuống tuyến 1 (Hoa Yên xuống Giải Oan): 220.00 VNĐ/người.
- Miễn phí cho trẻ em dưới 1,2m.
- Hoạt động nổi bật: Hành hương qua hệ thống chùa, am cổ trên núi Yên Tử, trải nghiệm cáp treo và chiêm bái chùa Đồng ở độ cao 1.068m.
2.2. Khu di tích nhà Trần tại Đông Triều
Khu di tích nhà Trần tại Đông Triều gắn liền với vùng đất được xem là nơi phát tích của hoàng tộc nhà Trần tại Đại Việt. Từ thế kỷ XIII, Đông Triều nhận được sự quan tâm đặc biệt của các vua Trần và dần trở thành trung tâm quan trọng của triều đại này với sự hiện diện của đền An Sinh, các công trình tín ngưỡng cùng hệ thống lăng tẩm hoàng gia quy mô lớn.
Ngày nay, du khách đến Đông Triều có thể ghé thăm đền An Sinh và tìm hiểu quần thể lăng mộ của nhiều vị vua Trần như Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Anh Tông hay Trần Nghệ Tông. Bên cạnh dấu ấn của vương triều nhà Trần, di sản văn hóa Quảng Ninh này còn gắn với sự phát triển của Thiền phái Trúc Lâm với các địa điểm như am Ngọa Vân, chùa Quỳnh Lâm hay chùa Hồ Thiên.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Phường Đông Triều, Bình Khê và An Sinh, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mở cửa hàng ngày.
- Giá vé 2026: Phần lớn các địa điểm miễn phí tham quan.
- Hoạt động nổi bật: Tham quan khu vực đền An Sinh bề thế với hệ thống móng cột đá nguyên khối và viếng thăm lăng tẩm của các vị vua triều Trần.
2.3. Am Ngọa Vân
Nằm trên sườn núi Bảo Đài thuộc khu vực Đông Triều, am Ngọa Vân gắn liền với những năm cuối đời của Phật hoàng Trần Nhân Tông. Theo nhiều tài liệu lịch sử, đây là nơi ngài tu hành và viên tịch sau khi sáng lập Thiền phái Trúc Lâm.
Hành trình đến am Ngọa Vân đưa du khách đi qua những cung đường núi và các dấu tích kiến trúc cổ nằm rải rác trên sườn núi. Điểm dừng chân được nhiều người tìm đến là khu vực Tháp Phật Hoàng cùng quần thể di tích còn lại của am – chùa Ngọa Vân, nơi gắn với những năm cuối đời của Phật hoàng Trần Nhân Tông hơn 700 năm trước.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Trại Lốc 1, phường An Sinh, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mở cửa tự do, cáp treo vận hành từ 6:00 – 18:00 hàng ngày.
- Giá vé 2026: Vé cáp treo khứ hồi 300.000 VNĐ/người; vé cáp treo 1 chiều 160.000 VNĐ/người; miễn phí cho trẻ em dưới 1m, bà mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh, quý Tăng, Ni.
- Hoạt động nổi bật: Đi bộ qua lối mòn lên đỉnh núi để chiêm bái không gian tọa thiền lịch sử và xem tận mắt tháp đá cổ lưu giữ xá lợi Phật hoàng.
2.4. Đền Cửa Ông
Đền Cửa Ông là nơi thờ Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng, con trai thứ ba của Trần Hưng Đạo và là một trong những danh tướng có công bảo vệ vùng Đông Bắc dưới thời nhà Trần. Trải qua nhiều thế kỷ, di sản văn hóa Quảng Ninh này đã trở thành một điểm đến quen thuộc của người dân và du khách mỗi khi tìm hiểu về lịch sử nhà Trần tại Quảng Ninh.
Nằm trên một ngọn đồi hướng ra vịnh Bái Tử Long, đền Cửa Ông gây ấn tượng bởi vị trí đẹp giữa núi và biển. Khu di tích hiện gồm nhiều hạng mục kiến trúc cùng hệ thống tượng thờ, hoành phi, câu đối được gìn giữ cẩn thận qua nhiều thế kỷ.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Phường Cửa Ông, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mở cửa hàng ngày.
- Giá vé 2026: Miễn phí.
- Hoạt động nổi bật: Dâng hương tưởng niệm Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng, khám phá hệ thống kiến trúc đền cổ và ngắm cảnh vịnh Bái Tử Long từ khu vực đền.
2.5. Thiền viện Trúc Lâm Giác Tâm (Chùa Cái Bầu)
Thiền viện Trúc Lâm Giác Tâm, thường được biết đến với tên gọi chùa Cái Bầu, nằm bên bờ vịnh Bái Tử Long và là một trong những điểm đến tâm linh nổi bật của khu vực Vân Đồn. Công trình được xây dựng trên nền một ngôi chùa cổ có từ thời Trần, tiếp nối truyền thống Phật giáo đã hiện diện tại vùng đất này từ nhiều thế kỷ trước.
Không giống nhiều ngôi chùa nằm sâu trong núi, chùa Cái Bầu gây ấn tượng bởi vị trí hướng thẳng ra mặt biển rộng lớn. Từ khuôn viên chùa, du khách có thể nhìn thấy những dãy núi đá và mặt nước của vịnh Bái Tử Long trải dài phía trước, tạo nên một khung cảnh kỳ vĩ hiếm có.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mở cửa hàng ngày.
- Giá vé 2026: Miễn phí.
- Hoạt động nổi bật: Vãn cảnh chùa bên vịnh Bái Tử Long, tìm hiểu lịch sử của ngôi chùa gắn với thời Trần và chiêm ngưỡng cảnh quan biển đảo từ khuôn viên thiền viện.
2.6. Chùa Lôi Âm
Nằm trên núi Lôi Âm bên hồ Yên Lập, chùa Lôi Âm là một trong những ngôi chùa có vị trí đặc biệt của Quảng Ninh. Không sở hữu quy mô lớn hay kiến trúc đồ sộ, chùa Lôi Âm gây ấn tượng bởi không gian yên tĩnh giữa núi rừng. Để đến được chùa, du khách thường phải đi thuyền qua hồ rồi tiếp tục men theo con đường nhỏ dẫn lên sườn núi, tạo nên một hành trình khác biệt so với nhiều điểm hành hương khác trong tỉnh.
Thông tin tham quan:
- Địa chỉ: Phường Tuần Châu, tỉnh Quảng Ninh.
- Thời gian tham quan: Mở cửa hàng ngày.
- Giá vé 2026: Miễn phí (Tiền đò qua hồ khoảng 50.000 – 70.000 VNĐ/người).
- Hoạt động nổi bật: Trải nghiệm đi đò máy băng qua mặt hồ Yên Lập tĩnh lặng để đến viếng thăm ngôi chùa cổ có kiến trúc giản dị, ẩn mình giữa cánh rừng thông.
Cẩm nang tham quan
Để hành trình khám phá các di sản văn hóa Quảng Ninh thuận lợi hơn, bạn có thể lưu ý một số kinh nghiệm sau:
- Nên chia lịch trình theo từng khu vực. Các điểm tham quan tại Hạ Long, Quảng Yên, Đông Triều, Uông Bí, Vân Đồn và Móng Cái cách nhau khá xa. Vì vậy, du khách nên dành từ 2 – 3 ngày để khám phá hết các di sản văn hóa và danh lam thắng cảnh Quảng Ninh.
- Mùa thu và mùa xuân là thời điểm lý tưởng nhất. Khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau thường có thời tiết khô ráo, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời như tham quan bãi cọc Bạch Đằng, leo núi Yên Tử hoặc di chuyển bằng thuyền đến chùa Lôi Âm.
- Chuẩn bị trang phục phù hợp khi ghé thăm các điểm tâm linh. Khi đến những địa điểm tâm linh như Yên Tử, đền Cửa Ông, chùa Ba Vàng hay chùa Cái Bầu, du khách cần mặc trang phục lịch sự, kín đáo.
- Dành thời gian đến Đông Triều để tìm hiểu lịch sử nhà Trần. Khu di tích nhà Trần, am Ngọa Vân, chùa Quỳnh Lâm và nhiều địa điểm liên quan nằm tương đối gần nhau, phù hợp để kết hợp thành một hành trình tìm hiểu về vương triều nhà Trần và Thiền phái Trúc Lâm. Du khách sẽ cần dành khoảng 1 – 2 ngày để khám phá các địa danh này.
Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
Di sản văn hóa Quảng Ninh nổi tiếng nhất là gì?
Nếu chỉ nhắc đến một địa danh tiêu biểu, nhiều du khách sẽ nghĩ ngay đến vịnh Hạ Long. Tuy nhiên, bên cạnh kỳ quan thiên nhiên này, Quảng Ninh còn sở hữu nhiều di sản văn hóa và di tích lịch sử quan trọng như Yên Tử, khu di tích nhà Trần tại Đông Triều, bãi cọc Bạch Đằng hay thương cảng Vân Đồn.
Nên dành bao nhiêu ngày để khám phá các di sản văn hóa Quảng Ninh?
Để kết hợp tham quan Hạ Long, Yên Tử, Đông Triều và khu vực Vân Đồn, du khách nên dành ít nhất 2 – 3 ngày. Nếu chỉ ghé thăm khu vực Hạ Long hoặc Đông Triều, du khách có thể tham quan trong 1 ngày.
Khu di tích nhà Trần tại Đông Triều có gì đặc biệt?
Đây là quần thể di tích gắn với vùng đất phát tích của hoàng tộc nhà Trần, bao gồm đền An Sinh, hệ thống lăng mộ các vị vua Trần cùng nhiều công trình liên quan đến Thiền phái Trúc Lâm.
Tham quan Yên Tử có bắt buộc phải leo núi không?
Không. Du khách có thể lựa chọn đi bộ theo các tuyến đường hành hương hoặc mua vé cáp treo để rút ngắn thời gian di chuyển. Tuy nhiên, để đến chùa Đồng trên đỉnh Yên Tử, du khách vẫn cần đi bộ một đoạn cuối qua các bậc đá.
Thời điểm nào thích hợp để khám phá các di sản văn hóa Quảng Ninh?
Khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 4 là thời điểm lý tưởng nhất do thời tiết mát mẻ, ít mưa và thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời. Riêng mùa lễ hội Yên Tử từ tháng Giêng đến tháng Ba âm lịch là thời điểm thu hút đông du khách và Phật tử nhất.
Có thể kết hợp tham quan di sản văn hóa và danh lam thắng cảnh Quảng Ninh trong cùng một chuyến đi không?
Hoàn toàn có thể. Nhiều du khách thường kết hợp tham quan Yên Tử, đền Cửa Ông hoặc khu di tích nhà Trần tại Đông Triều với các điểm đến nổi tiếng như vịnh Hạ Long hay vịnh Bái Tử Long.
Tổng kết
Mỗi di sản văn hóa Quảng Ninh là một mảnh ghép góp phần kể lại câu chuyện về vùng đất nơi địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc. Hy vọng những gợi ý trong bài viết sẽ giúp bạn có thêm cảm hứng để khám phá Quảng Ninh theo một cách khác, không chỉ qua cảnh đẹp biển đảo mà còn qua những câu chuyện lịch sử, kiến trúc và ký ức còn hiện diện trên từng thửa đất. 
