Bài: Lê Anh
Ảnh: Ngọc Vũ
Mùa lau trắng bung nở khắp núi đồi miền biên viễn của Quảng Ninh.
Tôi đã đi qua nhiều mùa lau, từ sắc trắng mơ màng ven sông Hoàng Long ở miền non nước Ninh Bình, những vạt lau dập dờn bên sông Đà đoạn qua Phú Thọ, đến thảm lau lấp lánh trong nắng trên những triền đồi Tây Nguyên. Nhưng ấn tượng sâu đậm nhất vẫn là mùa lau ở Bình Liêu – một huyện vùng biên cũ nay trải qua các xã Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô của thành phố Quảng Ninh, nơi cỏ lau bung nở dọc theo cung đường biên giới, mềm mại ngả trong gió như lời hẹn của mùa thu.
Nếu trước đây, cung đường tìm về Bình Liêu từng làm chùng bước chân du khách vì đường xa cách trở, thì hiện giờ, tuyến cao tốc từ Hà Nội kết nối Vân Đồn đã khiến hành trình thuận tiện hơn nhiều. Từ trung tâm xã Bình Liêu, du khách có thể tỏa đi các xã Lục Hồn, Hoành Mô, men theo QL18C và các cung đường tuần tra biên giới để hòa mình vào mùa lau khi nắng gió cũng vừa độ dịu dàng. “Sống lưng khủng long”, đỉnh Cao Xiêm, thác Khe Vằn hay các cột mốc dọc đường biên vì thế không còn là các điểm đến quá xa với du khách miền xuôi.
Chỉ với 2 ngày cuối tuần, nhiều người đã có thể cảm nhận Bình Liêu mùa lau qua đủ cung bậc: dịu nhẹ trong sương sớm, rực rỡ lúc hoàng hôn và đôi khi là cảm giác hoang hoải khi đứng giữa núi đồi rộng mở. Đó không chỉ là một chuyến đi ngắm cảnh, mà còn là hành trình đi qua không gian biên viễn, nơi vẻ đẹp thiên nhiên luôn đi cùng cảm thức về đường biên Tổ quốc.
Mùa lau Bình Liêu thường bắt đầu từ tháng 10 và đẹp nhất vào khoảng cuối tháng 10 đến tháng 11. Đầu mùa, bông lau còn mảnh, trắng sáng và mềm trong nắng. Vào độ rộ, lau phủ dọc triền đồi, men theo cung đường tuần tra, ôm lấy sống núi rồi trải xuống thung sâu như một lớp sóng bạc. Đến cuối mùa, sắc lau ngả xám, bông nhẹ hơn, dễ bay theo gió, đem đến vẻ đẹp trầm hơn nhưng cũng nhiều dư vị hơn.
Đã đến Bình Liêu mùa này, du khách nên dành thời gian cho một hành trình trekking ngắn để tới các cột mốc biên giới. Điểm ngắm lau nổi bật nhất là cung “sống lưng khủng long” dẫn lên mốc 1305, thuộc xã Hoành Mô. Ngoài mốc 1305, các khu vực quanh mốc 1300, 1302 và 1327 cũng thường được nhắc trong các tuyến tham quan cột mốc biên giới.
Nếu có nhiều thời gian hơn, hành trình 3 – 4 ngày sẽ thêm trọn vẹn để vừa khám phá cảnh sắc, vừa tìm hiểu văn hóa địa phương. Không gian Bình Liêu cũ là nơi sinh sống của nhiều cộng đồng dân tộc như Tày, Dao Thanh Phán, Dao Thanh Y, Sán Chỉ… Mỗi cộng đồng giữ một sắc thái riêng trong trang phục, ẩm thực, lễ hội và nếp sinh hoạt. Trên đường dạo chơi, trong phiên chợ hay ở bản làng, du khách dễ bắt gặp tà áo chàm, khăn đội đầu, váy áo thổ cẩm và trang sức bạc làm sáng bừng không gian vùng cao.
Ghé phiên chợ Đồng Văn, nay thuộc xã Hoành Mô, là một cách hay để cảm nhận đời sống bản địa. Ngày phiên, chợ tấp nập bước chân người dân địa phương và du khách. Bà con mang tới đủ loại sản vật: thổ cẩm, miến dong, trứng gà, gia cầm, thuốc từ lá cây, măng rừng, các loại bánh như bánh chưng gù, bánh lá ngải, bánh coóc mò… Tôi đã rất thích thú khi mua được chai mật ong vàng sánh hay ít gia vị thơm mùi núi rừng. Cuốn hút nhất có lẽ vẫn là sắc màu trang phục trong chợ. Giữa tiếng nói cười, tiếng mời chào và mùi thơm của quà bánh cùng thảo mộc, màu áo thổ cẩm khiến phiên chợ giống như một vườn hoa đang nở giữa núi rừng.
Từ sắc màu văn hóa bản địa đến cảnh sắc hoang sơ, miền biên viễn của Quảng Ninh để lại trong tôi cũng như nhiều du khách một vẻ đẹp vừa gần gũi vừa thiêng liêng. Đến nơi đây mỗi độ thu về là để đón nhận món quà dịu dàng của đất trời, sự mộc mạc của con người vùng cao, và để thêm yêu từng tấc đất quê hương nơi biên cương Tổ quốc.
