Quốc Nguyễn
Từ buôn làng đến mùa hội tháng 10 ở Gia Lai, tiếng cồng chiêng mở ra hành trình khám phá văn hóa Tây Nguyên.
Giữa không gian đại ngàn, tiếng cồng chiêng không chỉ là thanh âm của lễ hội mà còn là nhịp sống, ký ức và niềm tin của cộng đồng. Qua mái nhà rông, bếp lửa, ché rượu, điệu xoang và câu chuyện của các nghệ nhân, cồng chiêng hiện diện như sợi dây kết nối con người với thần linh, với thiên nhiên và buôn làng qua nhiều thế hệ. Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đã được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại, trở thành một trong những biểu tượng sâu đậm nhất của vùng đất này.
Thanh âm của đại ngàn
Nhắc tới Tây Nguyên, người ta không chỉ nhớ đến rừng thông, nương cà phê, đồi cao su, cánh đồng lúa rẫy hay các ngọn thác giữa núi đồi trập trùng, mà còn bị níu giữ bởi tiếng chiêng ngân vang trong đời sống cộng đồng. Không gian nuôi dưỡng mạch nguồn văn hóa ấy là nếp nhà truyền thống, mái nhà rông, nhà dài in bóng lên nền trời, ánh lửa bập bùng giữa đêm hội và ché rượu kết nối con người. Từ lúc chào đời, trưởng thành cho đến khi trở về với đất mẹ, người Tây Nguyên vẫn có tiếng chiêng đồng hành trong niềm vui, nỗi buồn, trong lễ thức và sinh hoạt thường ngày.
Cồng chiêng kết nối con người với thần linh, với vạn vật thiên nhiên. Trong không gian thiêng ấy, từng nhịp chiêng khi trầm hùng, uy nghi, khi rộn ràng, tươi vui, hòa cùng điệu xoang của các chàng trai, cô gái, làm nên một phần đời sống không thể tách rời ở nơi đây.
Theo dấu văn hóa bản địa
Quanh phường Pleiku và xã Biển Hồ có nhiều điểm đến giúp hành trình của du khách khi đến phố núi trở nên gần gũi hơn với đời sống bản địa. Ngay trong lòng phố, làng Ơp, còn được biết đến với tên Plei Ơp, là điểm dừng thuận tiện để chiêm ngắm nhà rông, tìm hiểu đời sống của người Jrai, thưởng thức cồng chiêng bên ánh lửa, nhấp ngụm rượu ghè và nếm thử các món ăn mộc mạc của cao nguyên.
Xa hơn một chút, du khách có thể ghé Biển Hồ với những đồi chè và hàng thông trăm tuổi, nơi sương sớm giăng nhẹ qua tán cây, gợi nên vẻ bình yên đặc trưng của Gia Lai cuối thu. Tại làng du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông, đời sống bản địa hiện lên qua nghề dệt thổ cẩm, đan lát, chỉnh chiêng và các sinh hoạt thường nhật bên nếp nhà truyền thống. Ở đó, nhịp chiêng Jrai thường nhanh, mạnh mẽ và rộn ràng, như thôi thúc bước chân du khách hòa vào vòng xoang giữa sân làng.
Cách trung tâm phố núi Pleiku khoảng 80km về phía đông bắc, làng văn hóa di sản Mơ Hra-Đáp mở ra một không gian khác của người Bahnar. Ngôi làng nằm giữa sắc xanh của núi rừng, với nhà rông, nhà sàn, tiếng chày giã gạo, làn khói bếp và tiếng đàn Ting Ning vang lên trong nhịp sống thường ngày. Thưởng thức ché rượu ghè giữa nhà rông, lắng nghe nhịp cồng chiêng khoan thai cùng điệu xoang mềm mại của thiếu nữ Bahnar, du khách sẽ có ấn tượng rất riêng về văn hóa bản địa nơi này.
Mùa chiêng hội tụ ở Gia Lai
Cuối tháng 10, khi dã quỳ bắt đầu nhuộm vàng các triền đồi Gia Lai, phố núi lại bước vào mùa hội. Festival quốc tế cồng chiêng Gia Lai năm nay diễn ra từ ngày 30/10 đến 08/11 tại phường Pleiku, xã Biển Hồ và một số địa phương lân cận. Đây là một trong những hoạt động chính của Năm Du lịch quốc gia – Gia Lai 2026, đồng thời là dịp tôn vinh, bảo tồn và lan tỏa giá trị Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên.
Gia Lai hứa hẹn trở thành sân khấu lớn của sắc màu văn hóa cao nguyên. Nghệ nhân từ các buôn làng trong nước và một số đoàn quốc tế cùng hội tụ, mang theo tiếng chiêng, điệu xoang, trang phục, nghi lễ và câu chuyện riêng của cộng đồng mình. Dọc các ngả đường phố núi, từ không gian làng bản đến quảng trường trung tâm, du khách có thể cảm nhận tiếng chiêng vừa trầm sâu như vọng về từ quá khứ, vừa đầy sức sống trong nhịp điệu hôm nay.
Điểm nhấn của Festival là chương trình nghệ thuật Đêm hội cồng chiêng quốc tế, dự kiến diễn ra tối 7/11 tại quảng trường Đại Đoàn Kết, phường Pleiku. Không chỉ là một cuộc trình diễn, lễ hội còn là dịp để di sản bước ra khỏi không gian buôn làng, gặp gỡ bạn bè trong nước và quốc tế bằng chính thanh âm đã nuôi dưỡng tâm hồn Tây Nguyên qua nhiều thế hệ.
Phố núi đang rộn ràng chuyển mình đón mùa lễ hội. Hãy đến Gia Lai mùa này để hòa vào sắc vàng của dã quỳ và lắng nghe di sản bằng cả đôi tai và trái tim.
