Lãng Du

Dòng trường giang Mekong bắt nguồn từ cao nguyên Thanh Tạng, trải qua hơn 4.200km đổ xuôi về phương nam, băng qua 6 quc gia Trung Quốc, Myanmar, Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam, để cui cùng trước khi đổ ra biển ln, dòng sông đã tạo nên một vùng đồng bằng trù phú – một miền đất phù sa bồi đắp: Đồng bằng sông Cửu Long.

Lễ hội đua bò Bảy Núi (An Giang)

Huyền thoại vùng đất Chín Rồng

Dòng sông mẹ Mekong khi chảy vào đất Việt, li mang cái tên rất đẹp: sông Cu Long (hay còn gọi là Cửu Long Giang). Đó chính là đặc điểm thực tế khi vào đến Vit Nam, sông Mekong chia tách thành hai dòng chính là Tiền Giang và Hậu Giang, sau đó hai dòng sông này lại phân nhánh chạy ngang dọc, bồi đắp phù sa màu mỡ cho vùng đồng bằng rồi đổ ra biển Đông bằng 9 cửa. Có lẽ, đây là cơ sở để các bậc cha ông khai phá ra đất Nam Bộ đặt tên cho đoạn sông này là Cửu Long. Đây cũng chính là cảm hứng để tôi thực hiện hành trình khám phá vùng đất Chín Rồng, bằng cách đi dọc theo 9 cửa sông lộng gió.

Theo An Nam Đại Quốc Họa Đồ của Jean – Louis Taberd xuất bản năm 1838, sông Cửu Long có 9 cửa lần lượt theo hướng đông bắc đến tây nam, bao gồm: Cửa Tiểu, Cửa Đại, Ba Lai, Hàm Luông, Cổ Chiên (thuộc sông Tiền); Cung Hầu, Định An, Ba Thắc và Trần Đề (thuộc sông Hậu).

Những vị sư đi khất thực (An Giang)

Tuy vậy, trên thực tế, cửa Ba Lai thuộc tỉnh Bến Tre đã được thay bằng hệ thống đập ngăn mặn (đưa vào sử dụng 2002). Cửa Ba Thắc theo các tài liệu cũ thì nó nằm trên địa phận cù lao Dung (Trà Vinh), nhưng nhiều năm nay, kể cả dân bản địa cũng không nhớ chính xác cửa sông này nằm chỗ nào. Lý do rất đơn giản, theo thời gian, sự bồi đắp phù sa liên tục, cũng như việc thay đổi một số dòng chảy tự nhiên, cửa Ba Thắc đã bị vùi lấp từ lâu. Do đó, huyền thoại vùng đất Rồng với 9 cửa sông, thực tế chỉ còn 7 cửa.

Cho dù tự nhiên có sự thay đổi lớn như thế nào, điều quan trng nhất vẫn là dòng sông Mẹ vĩ đại đã tạo nên một vùng đất an lành, cơ sở để hình thành một trong những cộng đồng dân cư với nhiều nét văn hoá đặc sắc, góp phần rất lớn trong kho tàng văn hoá Việt Nam. Nhiều thế kỷ trôi qua, kể từ khi chúa Nguyễn tiến vào khai hoang lập ấp, vùng đất Nam Bộ nằm xen gia nhng dòng sông, luôn là nơi giao thoa và hội tụ những phẩm chất vô cùng độc đáo, mà gọi theo kiểu dân dã, chính là nét văn hoá miệt vườn” hào sảng.

Đậm đà bản sắc miền Tây

Nếu muốn khám phá miền Tây – vùng đất Chín Rng, nhất thiết phải đến nơi đây vào 2 mùa: mùa nước lũ tràn đồng và mùa giáp Tết nhn nhịp.

Thốt nốt là một trong những loại cây được trồng phổ biến ở An Giang

Mùa lũ đổ về miền Tây hay còn được gọi là mùa nước nổi vào khoảng tháng 9, tháng 10 hàng năm. Từ Gò Công (Tiền Giang), băng qua Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh và cuối cùng là Châu Đốc (An Giang), đâu đâu cũng nhìn thấy tận mắt nguồn lợi thuỷ sản to lớn. Cá tôm mùa nước lũ không chỉ dồi dào, mà còn đa dạng về chủng loại. Đặc biệt, về miền Tây mùa nước nổi mà không thử một nồi mắm kho mặn mà, hoặc một tô canh chua cá linh non bốc khói bên chén nước mắm nhĩ thơm lừng, thì xem như là chưa đến miền Tây. Mùa nước nổi, cũng là dịp có thể khám phá cách thức đánh bt cá tôm đa dạng của nông dân Nam Bộ, cũng như tham quan hệ thống làng bè, chính là một trong những mũi nhn kinh tế của miền Tây. Thật vậy, khi đến Châu Đốc, từ tượng đài mang hình con cá ba sa ở công viên trung tâm thành phố, trải mắt rộng ra những làng bè hai bên lưu vực sông Hậu, mới thấy được quy mô và tiềm năng của loại hình nuôi thuỷ sản này.

Chợ nổi Ngã Năm (Sóc Trăng)

Nam Bộ có một hình thái sinh hoạt buôn bán quen thuộc: Đó là chợ nổi. Chợ nổi là điển hình của thói quen trao đổi, giao thương miền sông nước. Nơi đây, giới thương hồ từ xa xưa chỉ có thể vận chuyển và giao dch qua phương tiện xuồng bè, tạo thành các phường hội buôn bán, và cuối cùng là nhóm chợ ngay trên mặt sông. Tôi đến chợ nổi Ngã Năm (Sóc Trăng) vào những ngày tháng Chp lành lạnh. Dịp giáp Tết là thời điểm mà hàng hoá đổ về tấp np nhất, trái cây, hoa kiểng, các nhu yếu phẩm, bánh kẹo, đồ dùng để phục vụ người dân chuẩn bị cho kỳ nghỉ lễ truyền thống lớn nhất trong năm. Tại sao là Ngã Năm mà không phải là những chợ nổi lớn khác? Ch nổi Ngã Năm nằm một vị trí đắc đa, nơi giao nhau của 5 ngã sông và quan trọng hơn, đây chợ mở ra hoàn toàn vì mục đích mua bán, không phải đ phục vụ riêng cho du lịch, nên có chất rất riêng đ khám phá. Ngã Năm cũng là một trong những chợ nổi có quy mô lớn nht Nam B hiện nay. Tôi d dàng hoà mình vào không khí nhn nhp, lênh đênh trên những chiếc xuồng nh, len lỏi vào khắp các ghe hàng bày bán đ thứ loại rau củ, trái cây, hoa lá trưng bày đp mắt ngay trên sông. Tôi cũng không ngần ngại nếmthử những món ăn, thức uống giải khát được bán ngay trên thuyền.

Sầu riêng - trái cây "nữ hoàng" của Nam Bộ

Dân miệt vườn hào sảng và thân thiện. Nếu một dp nào đó, trên hành trình khám phá miền Tây, bạn được mời lên nhà bè, xin đừng từ chối. Ngồi thong thả trên sàn gỗ bên hiên nhà lộng gió; làm một ngụm rượu đế cay xè; nhắm một chút khô cá đặc sản; và nghe câu vọng cổ da diết của gia chủ, những trải nghiệm ấy mới để lại dư vị đáng nhnhất ở vùng đất Chín Rồng này!