Bài: H.Anh
Ảnh: Heritage Guide Review
Có một mùa thu, cả đất nước đã chuyển mình từ một vùng núi rừng Tuyên Quang. Nơi những cánh rừng đại ngàn từng che chở cho cách mạng, Tân Trào đã trở thành “Thủ đô Khu giải phóng”, một biểu tượng của cách mạng giữa núi rừng Việt Bắc. Hơn 80 năm sau, vùng đất ấy vẫn giữ vẻ xanh trong, bình dị của một miền quê gió ngàn, nhưng mỗi con đường, mái đình, tán cây nơi đây dường như vẫn lưu giữ âm vang của một mùa thu đặc biệt.
Tân Trào (nay là xã Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang) nằm giữa vùng núi rừng Việt Bắc, với địa hình đồi núi, rừng cây và những thung lũng nối tiếp nhau. Chính vẻ kín đáo, hiểm trở nhưng vẫn có những tuyến đường liên kết với các vùng xung quanh đã tạo cho nơi đây một vị trí thuận lợi để xây dựng căn cứ cách mạng. Nhưng quan trọng hơn cả, Tân Trào khi ấy đã có phong trào Việt Minh phát triển, cơ sở cách mạng được gây dựng và đồng bào địa phương trở thành chỗ dựa vững chắc cho cách mạng.
Tháng 5/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Trung ương về Tân Trào. Từ một căn cứ giữa núi rừng, nơi đây dần trở thành trung tâm chỉ đạo phong trào cách mạng trong thời khắc đất nước đứng trước một cuộc chuyển mình lớn. Ngày 4/6/1945, Khu giải phóng được thành lập, gồm sáu tỉnh Cao – Bắc – Lạng – Thái – Tuyên – Hà, Tân Trào được chọn làm Thủ đô Khu giải phóng.
Có lẽ chính sự kết hợp giữa địa thế của núi rừng, nền tảng cách mạng và lòng dân đã khiến một vùng đất tưởng như bình lặng trở thành nơi hội tụ của lịch sử. Và để nghe mùa thu năm ấy kể chuyện, hành trình có lẽ nên bắt đầu từ một căn lán nhỏ giữa rừng Nà Nưa.
Lán Nà Nưa – “Phủ Chủ tịch” giữa rừng
Giữa rừng Nà Nưa, một căn lán nhỏ nép dưới những tán cây xanh, giản dị đến mức thoạt nhìn khó có thể nghĩ nơi đây từng là một trong những địa điểm quan trọng nhất của cách mạng Việt Nam năm 1945. Tháng 5/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh chọn nơi này làm chỗ ở và làm việc, theo một nguyên tắc rất đỗi mộc mạc: “Gần nước, gần dân, xa quốc lộ, thuận đường tiến, tiện đường thoái”. Căn lán bằng tre, nứa ấy về sau được gọi là “Phủ Chủ tịch đầu tiên”.
Chính tại nơi đây Bác Hồ sống và làm việc, trực tiếp lãnh đạo cách mạng trong những ngày tháng Tám đang đến rất gần. Dưới mái lán nhỏ giữa đại ngàn, những quyết định quan trọng được đưa ra, để rồi từ đây, câu chuyện của mùa thu lịch sử tiếp tục đi xa hơn, đến một mái đình làng ở Tân Trào.
Đình Tân Trào – Mái đình nhỏ giữa thời khắc lớn
Rời rừng Nà Nưa, con đường đưa du khách về với đình Tân Trào, một mái đình mộc mạc giữa vùng quê Việt Bắc. Tháng 8/1945, nơi đây đón hơn 60 đại biểu từ Bắc, Trung, Nam về dự Quốc dân Đại hội – tiền thân của Quốc hội Việt Nam sau này. Trong không gian đơn sơ với những dãy ghế tre và lá cờ đỏ sao vàng, các đại biểu cùng bàn bạc về thời cơ đang đến rất gần.
Trước tình hình Nhật đầu hàng Đồng minh, Quốc dân Đại hội đã tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa của Đảng và Việt Minh, quyết định đứng lên giành chính quyền trong cả nước. Đại hội đồng thời thành lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam, do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Từ mái đình nhỏ giữa núi rừng Tân Trào, lời hiệu triệu Tổng khởi nghĩa được đưa ra đúng vào thời khắc lịch sử đã chín muồi.
Cây đa Tân Trào – Nơi chứng kiến lời thề với non sông
Đứng dưới tán cây đa Tân Trào hôm nay, giữa màu xanh yên bình của núi rừng, du khách có thể cảm nhận phần nào khí thế sục sôi của những ngày mùa thu năm ấy. Chiều 16/8/1945, cũng tại nơi này, Việt Nam Giải phóng quân đã tổ chức lễ xuất quân trước sự chứng kiến của nhân dân và các đại biểu về dự Quốc dân Đại hội. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đọc bản Quân lệnh số 1, rồi đoàn quân rời Tân Trào, tiến về Thái Nguyên và hướng tới Hà Nội, mang theo khí thế của cuộc Tổng khởi nghĩa đang lan rộng.
“Mình về mình lại nhớ ta
Mái đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào.”
(Trích “Việt Bắc” – Tố Hữu)
Cây đa năm nào nay không còn nguyên dáng cũ, nhưng những nhánh cây mới vẫn tiếp tục xanh trên phần gốc xưa. Dưới tán lá ấy, hình ảnh những người lính trong hàng ngũ, lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa núi rừng dường như vẫn còn đó – khoảnh khắc mà khí thế của mùa thu độc lập đã thực sự lên đường.
Hương vị của chiến khu
Ngày nay, về thăm Tân Trào, du khách không chỉ được ghé những di tích đã đi vào lịch sử, mà còn có cơ hội cảm nhận phần nào không khí của những năm tháng kháng chiến qua những trải nghiệm được tái hiện từ đời sống nơi chiến khu. Trong đó, mâm cơm kháng chiến với những món ăn dân dã, nguyên liệu quen thuộc của núi rừng gợi lại cuộc sống tiết kiệm, tự lực của cán bộ, chiến sĩ năm xưa.
Đặc biệt, trong mâm cơm kháng chiến, du khách có thể thử “thịt hộp Việt Minh”, món ăn gắn với những năm tháng hoạt động của Bác Hồ và cán bộ, chiến sĩ giữa chiến khu. Những phần thịt được chế biến với tỉ lệ 1 thịt – 1 muối – 1 ớt, đóng trong ống tre, nút kín để bảo quản lâu, thuận tiện mang theo trong những chuyến công tác xuyên rừng, vượt suối. Với khẩu vị hôm nay, món ăn có thể mặn và cay đến khó ăn, nhưng trong hoàn cảnh chiến khu, đó lại là một món “cải thiện” quý giá.
Hơn tám mươi năm đã trôi qua, nhưng mùa thu lịch sử ở Tân Trào vẫn hiện diện trong từng dấu tích và nhịp sống nơi đây. Từ căn lán nhỏ giữa rừng Nà Nưa, mái đình nơi những quyết định lớn được đưa ra, đến tán đa tiễn những đoàn quân lên đường và mâm cơm gợi nhớ những ngày tháng chiến khu, mỗi trải nghiệm đều đưa du khách đến gần hơn với những ngày tháng đặc biệt của dân tộc. Về Tân Trào, nghe mùa thu lịch sử, là đi giữa những dấu tích đã nhuốm màu thời gian để nhận ra một mùa thu của tám mươi năm trước vẫn đang được tiếp nối trong ký ức, trong đời sống và trong niềm tự hào của những người hôm nay.
Cùng Heritage Guide khám phá quê hương cách mạng Tân Trào tại đây.
