Bài: Minh Quân
Ảnh: Minh Quân, Như Ngọc, Ngọc Thanh, Quang Ngọc

Các nước trong khu vực đều đã mở cửa hoặc công bố lộ trình mở cửa đón khách quốc tế và Việt Nam cũng không thể “chậm chân” trong cuộc đua phục hồi ngành công nghiệp không khói

Sau hai năm bị đại dịch Covid-19 tàn phá nghiêm trọng, du lịch đang đứng trước cơ hội phục hồi mà mỗi quyết sách giờ đây có thể ảnh hưởng lớn tới cuộc đua hút khách. Đại dịch là thách thức nhưng đồng thời cũng là cơ hội cho Việt Nam thay đổi thứ hạng điểm đến đối với khách quốc tế, nhất là trong cuộc cạnh tranh với các quốc gia trong khu vực.

Đầu tháng 11/2021, Chính phủ đã chính thức có văn bản đồng ý chủ trương về lộ trình thí điểm đón khách quốc tế đến Việt Nam, giai đoạn đầu triển khai tại năm điểm đến gồm Đà Nẵng, Kiên Giang, Khánh Hoà, Quảng Nam và Quảng Ninh.

Thí điểm trong 3 giai đoạn, khách được ở lại tới 3 tháng

Theo lộ trình thí điểm đón khách quốc tế tới Việt Nam của Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch (VHTTDL), ngành du lịch sẽ thí điểm theo ba giai đoạn.

Giai đoạn 1 ngay trong tháng 11/2021, sẽ thí điểm đón khách quốc tế theo các chương trình du lịch trọn gói, thông qua các chuyến bay thuê chuyến và thương mại quốc tế tại các khu vực, cơ sở dịch vụ du lịch được lựa chọn tại Phú Quốc (Kiên Giang), Khánh Hòa, Quảng Nam, Đà Nẵng, Quảng Ninh.

Giai đoạn 2 từ tháng 1/2022, mở rộng phạm vi đón khách du lịch quốc tế, kết nối các điểm đến thông qua các chuyến bay thuê chuyến và thương mại quốc tế thường lệ. Khách có thể tham gia các chương trình du lịch kết hợp các điểm đến tại năm địa phương ở giai đoạn 1 (có thể bổ sung thêm một số địa phương khác nếu đáp ứng điều kiện và có đề xuất đón khách du lịch quốc tế) sau khi du khách đã hoàn thành chương trình du lịch tại điểm đến đầu tiên trong thời gian 7 ngày.

Giai đoạn 3, mở cửa lại hoàn toàn đối với thị trường khách du lịch quốc tế. Thời điểm bắt đầu giai đoạn 3 sẽ căn cứ tình hình dịch bệnh thực tế và trên cơ sở đánh giá kết quả đón khách du lịch quốc tế trong hai giai đoạn đầu.

Đáng lưu ý, chương trình du lịch được thiết kế trong khu vực và các cơ sở dịch vụ được địa phương cho phép với thời gian tối đa là 90 ngày. Sau khi hoàn thành chương trình du lịch (tối thiểu 7 ngày), nếu có nhu cầu ở lại Việt Nam để thăm thân, du khách sẽ đăng ký trước với doanh nghiệp lữ hành để được hỗ trợ thủ tục bàn giao khách về địa phương nơi thăm thân và thực hiện việc giám sát y tế theo quy định hiện hành.

Trên thực tế, ngành du lịch trong nước đã từng có kế hoạch thí điểm đón khách quốc tế tới Phú Quốc lần đầu tiên hồi tháng 6-2021, nhưng kế hoạch này liên tục bị trì hoãn vì diễn biến phức tạp của đợt dịch Covid-19 lần thứ 4.

Không chỉ có năm địa phương được Chính phủ đồng ý thông qua chủ trương thí điểm đón khách quốc tế, TP.HCM – trung tâm du lịch lớn nhất cả nước – cũng đang dự thảo đề án đón khách quốc tế trở lại. Không “chậm chân” trong cuộc cạnh tranh đón khách quốc tế là vấn đề khiến những người làm trong ngành du lịch “sốt ruột”. Họ cho rằng việc thí điểm đón khách quốc tế trở lại là “không thể trì hoãn”; nếu không làm ngay, Việt Nam vốn đã trễ hơn những điểm đến khác, sẽ càng gặp khó trong việc thu hút khách quốc tế.

Báo cáo cập nhật kinh tế Việt Nam của Ngân hàng HSBC cho rằng mở cửa lại biên giới và hồi sinh ngành du lịch gần đây đã trở thành chủ đề nổi cộm đối với các nước ASEAN. Dù kế hoạch mở cửa lại của Việt Nam không thực sự tham vọng như các quốc gia láng giềng, du khách tiêm phòng đầy đủ rất ủng hộ quyết định mở lại năm điểm đến du lịch mà không yêu cầu cách ly trong tháng 11/2021.

Cả thị trường và doanh nghiệp đều sẵn sàng

Ông Sinasi Isbir, Giám đốc công ty du lịch Asian Dreams Touristik (Đức), cho biết họ đã đón được hơn 2.000 khách từ tháng 7 năm nay khi Thái Lan mở cửa trở lại với du khách quốc tế. Từ tháng 11, du khách đã tiêm chủng khi đến Thái Lan sẽ chỉ phải ở khách sạn một đêm cho đến khi nhận được kết quả xét nghiệm PCR. Cơ chế này rất hiệu quả và được du khách ủng hộ. Sau khi Thái Lan công bố phương án này, tình hình đặt chỗ qua công ty tăng trưởng rất tốt, thậm chí có lúc còn tốt hơn cả giai đoạn trước đại dịch.

“Việt Nam có mở cửa cho du khách từ Đức? Hiện chúng tôi nhận được rất nhiều yêu cầu đến Việt Nam. Trước đại dịch, Việt Nam là thị trường tăng trưởng mạnh nhất và chúng tôi đặt mục tiêu năm 2022 đón khoảng 5.000 du khách Đức đến đây. Nhưng hiện du khách bị cản trở bởi quy định cách ly 7 ngày. Tôi thực sự mong muốn Việt Nam sẽ sớm mở cửa. Nếu không, tất cả yêu cầu đặt chỗ du lịch đến Việt Nam có thể sẽ được chuyển sang Thái Lan hoặc những điểm đến khác” – Ông Sinasi Isbir cho biết.

Là một trong những đơn vị được chỉ định thí điểm đón khách quốc tế tới Phú Quốc, ông Nguyễn Hữu Y Yên, Tổng giám đốc Công ty Dịch vụ Lữ hành Saigontourist, nhận định chưa bao giờ là muộn để mở cửa thị trường khách quốc tế. Thí điểm mở cửa thời điểm này là cơ hội để khởi động mùa du lịch cuối năm 2021 và cả năm 2022 khi Việt Nam kiểm soát được dịch bệnh.

“Hiện doanh nghiệp đã sẵn sàng tổ chức đón và phục vụ các đoàn khách quốc tế đầu tiên đến Phú Quốc, nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, lên kế hoạch từ nhiều tháng trước và liên kết chặt chẽ với các đối tác ở địa phương. Chúng tôi cũng liên kết với các đối tác là hãng hàng không, đối tác ở nước ngoài để xây dựng sản phẩm phù hợp cho từng thị trường khách”, ông Nguyễn Hữu Y Yên nói.

Nhìn ở góc độ khác, ông Huỳnh Văn Sơn, Tổng Giám đốc Công ty Du lịch Ngôi Sao Biển, cho rằng trong câu chuyện mở cửa đón khách quốc tế trở lại, không chỉ là kỳ vọng của ngành du lịch Việt Nam mà quan trọng là sự hưởng ứng của các hãng lữ hành quốc tế, họ có đặt niềm tin để đưa khách bay thuê bao tới Phú Quốc và những điểm đến thí điểm khác trên cả nước không?

“Cùng với sự chuẩn bị của doanh nghiệp, điểm đến đến trong nước, cấp bách lúc này là ngành du lịch cần những chiến dịch quảng bá, khảo sát, xúc tiến thị trường để khi mở cửa sẽ có bao nhiêu lượt khách tới, nhu cầu của khách ra sao, phân khúc khách nào sẵn sàng tới Việt Nam?”, ông Huỳnh Văn Sơn góp ý.

Hàng không cũng đau đáu phục hồi

Trong văn bản mới nhất, Cục Hàng không Việt Nam đã có văn bản báo cáo Bộ Giao thông Vận tải về kế hoạch tổ chức các chuyến bay quốc tế thường lệ có chở khách vào Việt Nam. Theo đó, ngành hàng không sẽ khôi phục dần thị trường quốc tế theo bốn giai đoạn, riêng giai đoạn 1 tổ chức chuyến bay thí điểm đón khách du lịch quốc tế tới một số địa phương như Kiên Giang, Khánh Hoà, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Quảng Nam.

Các hãng hàng không đều đang “ngóng” những chuyến bay quốc tế thường lệ. Hiện Vietnam Airlines đang thực hiện các chuyến bay thương mại thường lệ chiều đi sang các nước Úc, Nhật, Hàn Quốc và khu vực châu Âu, nhưng chưa được thực hiện chiều về. Các chuyến bay chở khách nhập cảnh đều là chuyến bay công vụ hoặc chở công dân về nước.

Các chuyên gia của Ngân hàng HSBC Việt Nam nhận định, Việt Nam cần nỗ lực nối lại các chuyến bay quốc tế để thúc đẩy du lịch. Ngay cả khi các quy định giãn cách gần đây được dần gỡ bỏ, ngành hàng không vẫn phải mất một thời gian nữa mới lấy lại được phong độ thời trước đại dịch. Tín hiệu tích cực là Việt Nam đã nhanh chóng chấp nhận “giấy chứng nhận vắc-xin” của 72 nước và phát triển đường bay mới để thu hút nguồn khách du lịch mới. Từ tháng 11-2021, Vietnam Airlines bắt đầu khai thác đường bay thẳng thương mại thường lệ đến Mỹ.

Ông Đặng Anh Tuấn, Trưởng Ban Truyền thông Vietnam Airlines, cho rằng việc mở lại các đường bay quốc tế thường lệ nếu không thực hiện sớm sẽ lỡ mất cơ hội cạnh tranh điểm đến. Nhiều nước xung quanh Việt Nam đã mở cửa. Các thị trường Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc đã kiểm soát dịch tốt và là thị trường du lịch và đầu tư rất lớn với Việt Nam, cần ưu tiên mở lại đường bay.

“Sau khi mở thử nghiệm tại những thị trường trọng yếu, có thể tiến tới mở cửa dần thị trường khác trên cơ sở kiểm soát dịch bệnh của từng nước. Kế hoạch mở lại đường bay quốc tế của Việt Nam có thể theo hình thức xem xét từng thị trường, chưa nên mở cửa ồ ạt, nhưng cần thực hiện sớm để tránh đứt đoạn thị trường quá lâu, đánh mất nhiều cơ hội”, ông Đặng Anh Tuấn đề xuất.