Quốc Thái
Ẩn sau mặt tiền giản dị trên phố Quang Trung, ART30 Gallery mở ra một không gian nơi sơn mài không còn nằm yên trong khung tranh, mà vận động giữa ánh sáng, vật liệu và cảm giác. Triển lãm “Hội Hè Miên Man/A Movable Feast” của hai họa sĩ Phi Phi Oanh và Nguyễn Tuấn Cường khai mạc từ ngày 24/3/2026 và kéo dài đến hết ngày 19/4/2026, mở cửa từ 10h đến 18h mỗi ngày. Không ồn ào, không phô diễn, nhưng đủ để người xem dừng lại lâu hơn dự định.
Ngay khi bước vào, sự đối lập đã hiện ra rõ ràng. Ở một căn phòng, ánh sáng lan tỏa trên bề mặt tranh, làm nổi bật những hình ảnh quen thuộc: mâm cơm, con cá, viên gạch, tấm chiếu. Đó là thế giới của Phi Phi Oanh – nơi những vật thể đời thường được nâng lên thành trung tâm thị giác. Sơn mài ở đây không chỉ là chất liệu truyền thống, mà được đẩy ra khỏi giới hạn quen thuộc: phủ lên kính, kim loại, da thuộc, và cả những cấu trúc sắp đặt. Ánh sáng không dừng trên bề mặt, mà xuyên qua, phản chiếu, làm cho hình ảnh vừa hiện rõ vừa như đang trôi.
Ở trung tâm không gian, “Movable Feast” xuất hiện như một điểm neo. Một mâm cỗ – quen thuộc đến mức gần như vô hình trong đời sống thường ngày – được đặt trên một cấu trúc có thể di chuyển. Mâm cơm không còn cố định trong một không gian gia đình, mà “đi” qua triển lãm, mang theo những lớp nghĩa về thời gian, nghi lễ và sự dịch chuyển của văn hóa. Công nghệ ở đây không phá vỡ truyền thống, mà đặt nó vào một quỹ đạo khác – nơi những gì quen thuộc bắt đầu trở nên lạ.
Nếu Phi Phi Oanh đưa người xem vào một thế giới nơi mọi thứ được chiếu sáng, thì Nguyễn Tuấn Cường lại kéo ánh nhìn về phía ngược lại. Những bức tranh của anh nằm trong gam màu nâu thâm, gần như chìm vào nền tường trắng. Ánh sáng không đến trực tiếp, mà dường như được giữ lại trong những lớp sơn mỏng, hiện ra chậm và không hoàn toàn rõ ràng. Một tấm mành tre, một góc phản gỗ, một bậu cửa – những chi tiết quen thuộc của ngôi nhà Việt – xuất hiện không phải như đối tượng để nhìn, mà như dấu vết của một không gian đã từng có người.
Ở đây, ánh sáng không chiếu rọi mà thấm. Nó đi qua nhiều lớp vật chất trước khi chạm tới bề mặt, tạo nên cảm giác đối lập, ngỡ như thật gần mà lại thật xa. Sự tiết chế các chi tiết và cách làm mờ các đường biên khiến người xem không chỉ nhìn thấy không gian mà còn cảm nhận được nó. Đó là một sự dịch chuyển rõ rệt trong thực hành của Nguyễn Tuấn Cường – từ hiện thực sang một dạng trừu tượng, nơi hội họa không còn kể chuyện, mà gợi lên trạng thái.
Đặt cạnh nhau, hai thực hành này không đối lập mà bổ sung cho nhau. Một bên mở rộng sơn mài ra thế giới bên ngoài – với ánh sáng, vật thể và sự kiện; một bên rút sơn mài vào bên trong – với ký ức, không gian và cảm giác. Giữa hai hướng đi ấy, chất liệu sơn mài trở thành điểm chung: một cấu trúc nhiều lớp, nơi ánh sáng và bóng tối luôn đồng hiện.
“Hội Hè Miên Man” không chỉ là một triển lãm tranh thuần túy. Nó còn là một cách tiếp cận sơn mài như một ngôn ngữ – vừa có khả năng làm hiện rõ những gì cụ thể, vừa giữ lại những gì mơ hồ. Một nhịp chuyển động giữa hai trạng thái: hội hè và miên man, bên ngoài và bên trong, hiện hữu và lẩn khuất.
Và có lẽ, chính trong sự dao động ấy, sơn mài không còn là một di sản tĩnh. Nó tiếp tục sống – chậm, nhưng bền bỉ – như một “hội hè” không có điểm kết thúc trong dòng chảy của hội họa Việt.
