Thái A

Cũng ging nhiều môn khác, hun luyện bồ câu bay đòi hỏi con người phi dành thi gian, công sc chăm sóc và huấn luyện đàn chim.

Rất khó gặp trong thành phố nhưng khá quen thuộc ở các vùng đồng bằng Bắc bộ, đó là những cuộc thi bồ câu bay. Không nhất thiết phải gắn với hội của từng vùng hoặc của làng, cuộc chơi này thường được tổ chức vào tháng 4 và 8 âm lịch, khi bầu trời trong veo, ít mây, cũng là dịp nông nhàn để các anh tài tụ tập và thi thố tài năng. Đây là thú chơi kỳ công và đòi hỏi nhiều công sức, rất khác với đánh cờ người, bơi chải, đấu vật hay nấu cơm thi vốn thuần túy dựa vào tài khéo, sức mạnh của từng người, thi chim bồ câu bay phải có sự gắn kết giữa con người và bồ câu, loài chim có trí thông minh rất cao. Chẳng phải vô cớ mà xưa kia bồ câu vẫn được dùng để đưa thư, bởi chúng có khả năng định vị, xác định phương hướng và nhớ nhà cao vào bậc nhất, đồng thời cũng rất thân thiện với chủ nuôi.

Như cụ Phạm Mạnh Cương, Chủ tịch Câu lạc bộ bồ câu bay liên tỉnh Hà Nội – Bắc Ninh chia sẻ, thú chơi này đã có nguồn gốc từ thời Lý, kéo dài cho tới ngày nay với những bí quyết, kinh nghiệm đời đời bồi đắp. Cũng giống nhiều môn khác, huấn luyện bồ câu bay đòi hỏi con người phải dành thời gian, công sức chăm sóc chim, phải luyện tập đều đặn cho đàn bồ câu của mình sao cho chúng gắn kết thành đội bay thuần thục, phải biết trở về nhà ở khoảng cách hàng chục, thậm chí hàng trăm km trong điều kiện thời tiết khác nhau. Dù ở Hải Dương, Bắc Ninh, Thái Bình hay Phúc Thọ, những người chơi bồ câu đều có chung một tính cách, đó là không mấy khi bỏ lỡ những cuộc thi được tổ chức rải rác tại các làng khác nhau. Cứ theo lệ, vào những ngày được Ban tổ chức chấm vào lịch, họ lại lên đường, buộc lồng bồ câu sau xe máy để về tìm bạn. Mỗi cuộc thi là một lần người chơi được cùng trao đổi kinh nghiệm, khoe tài và tất nhiên, chẳng bao giờ thiếu những mâm cơm cuối ngày chan hòa tình bằng hữu.

Thi chim tưởng như đơn giản nhưng thật ra khá phức tạp về cách chấm điểm. Trên khoảng sân rộng trước sân đình hoặc bãi đất trống đầu làng, khi hàng trăm lồng chim đã tề tựu đông đủ, Ban tổ chức sẽ phát ra số thứ tự để gắn lên mỗi lồng. Để đảm bảo tính khách quan, các cụ trong Ban giám khảo phải ngồi trên một tầm cao, cách xa nơi người dự thi thả chim, không cụ nào được dùng điện thoại. Chẳng khác gì với việc chấm thi đại học, song đó là quy định được tất cả tán đồng. Sau hồi trống khai hội, từng người sẽ mang lồng của mình ra thả bồ câu. Có quy tắc về thả, trước khi thả cần vỗ nhẹ vào lồng như muốn nhắc đàn chim quý sắp tới giờ phô diễn, việc đó gọi là “xe đài”. Nắp lồng mở, tám đôi cánh chim lao vút lên bầu trời, bốc dần lên cao theo dòng xoáy trôn ốc. Những đàn chim trải qua luyện tập sẽ lượn đủ 3 vòng trời trước khi biến mất khỏi tầm nhìn. Chúng sẽ bay rất cao, đạt tới tầm 3km, sau đó sẽ tự tìm đường về nhà, chủ nhân chỉ cần thả và thầm mong cho những chú bồ câu bay thật đúng quy cách để mang về giải thưởng. Yêu cầu rất nghiêm ngặt, chim phải bay theo đội hình gắn kết, cánh vỗ đều, lên cao theo đường xoáy thẳng đứng. Dưới ánh nắng vàng, hàng trăm con người cùng mải mê dõi mắt theo đường bay của từng đàn bồ câu, trầm trồ trước những vòng xoáy hoàn hảo hoặc bình phẩm, chê bai những đàn có chim bay lẻ hoặc lạc hướng. Đẹp nhất khi bồ câu mới vỗ cánh rời lồng, khi đó chúng như sứ giả được con người gửi gắm đưa tới cõi thiêng những ước vọng ngàn đời về cuộc sống no ấm, bình yên. Chắc hẳn cũng vì ý nghĩa đó mà thú chơi này luôn hiện hữu trong cộng đồng, như một mạch ngầm tinh khiết nuôi dưỡng những tâm hồn hướng thiện của cư dân đồng bằng Bắc bộ.

Việc xác định đàn bồ câu nào mang số báo danh nào sẽ căn cứ theo tiếng trống. Từ nơi quan sát, các cụ trong Ban giám khảo sẽ nghe cách đánh trống để biết số báo danh đàn, sau đó đánh giá đường bay của chúng để ghi điểm. Một cuộc thi sẽ chọn ra bốn đàn bay đẹp nhất để trao giải. Hẳn nhiên, chủ nhân của đàn luôn nhận được sự tán thưởng, thán phục từ mọi người. Kèm theo giải thưởng tiền mặt sẽ là dải vải đỏ được buộc lên lồng. Đối với giới chơi bồ câu, dải vải này cũng đáng tự hào chẳng kém gì các loại huân chương khác, họ sẽ luôn để dải vải đỏ như một niềm kiêu hãnh ngấm ngầm trước ánh mắt ghen tỵ của bao người.

Ngắm cánh bồ câu chao liệng giữa trời, vẽ nên những vòng xoáy nhỏ dần và xa hút vào không gian, lòng người sẽ tìm thấy niềm vui của sự bình yên, tâm tính sẽ thanh thản với bóng bồ câu hòa cùng sắc trời yên ả. Thú vui tao nhã này đã và đang góp phần làm đẹp thêm cho vùng quê Bắc bộ, nơi có lũy tre làng, tiếng ru ầu ơ và cánh đồng thơm hương lúa.