Ngọc Bích
Huế không chỉ có những di tích lịch sử mang dấu ấn vàng son, những nếp nhà cổ kính cùng những lớp trầm tích văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ, mà còn có những con người âm thầm gìn giữ nghề truyền thống bằng cả cuộc đời mình. Mệ (bà) Công Tằng Tôn Nữ Trí Huệ, người từng may gối cho Hoàng Thái hậu truyền Nguyễn, là một trong những con người như thế. Và từ tinh thần ấy, sự kiện triển lãm gối tựa “Thành Tâm, Toàn Ý” ra đời như một lời tri ân dành cho một cuộc đời tận hiến với di sản.
Được tổ chức bởi Chương trình Giáo dục Di sản Việt Nam VietHED (Vietnam Heritage Education) phối hợp cùng Journeys in Hue và Gối Tựa Mệ Trí Huệ, triển lãm diễn ra tại không gian Vĩnh Thành, số 328 Phan Bội Châu, thành phố Huế. Không chỉ là một hoạt động trưng bày, sự kiện còn là cuộc gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại, giữa ký ức cung đình và nhịp sống đương đại.
Điểm khởi phát của triển lãm đến từ chính tôn chỉ sống và làm việc mà mệ Trí Huệ đã lặng lẽ gìn giữ suốt một đời: “Hãy làm chủ việc bạn đang làm.” Đó không chỉ là một lời răn giản dị, mà là một triết lý sống sâu sắc. Trong từng đường kim, mũi chỉ, trong từng lớp vải được chọn lựa, từng đường may được căn chỉnh tỉ mỉ, là sự cẩn trọng, kiên nhẫn và tinh thần chu toàn của người làm nghề. Chính sự chỉn chu ấy đã biến một vật dụng tưởng như quen thuộc thành một tác phẩm mang hồn cốt văn hóa cung đình Huế.
Triển lãm “Thành Tâm, Toàn Ý” vì thế không dừng ở việc tôn vinh một người nghệ nhân. Sâu xa hơn, đây là dịp để công chúng nhìn lại một nghề thủ công đang được gìn giữ bằng sự tận tụy của những thế hệ nối tiếp. Từ những chiếc gối tựa cung đình từng hiện diện trong không gian sống của hoàng gia, đến hôm nay, khi chúng được đặt vào một triển lãm mở, chúng trở thành cầu nối giúp du khách, người yêu văn hóa và thế hệ trẻ tiếp cận gần hơn với tinh thần của một nghề truyền thống Huế: cầu kỳ, tinh tế và đậm tính thẩm mỹ.
Chuỗi hoạt động của sự kiện được xây dựng như một hành trình trải nghiệm đa tầng, kéo dài từ 26/4 đến 3/5/2026, với nhiều điểm nhấn được thiết kế để công chúng không chỉ có thể chiêm ngưỡng, mà còn được chạm, được trải nghiệm trong từng đường kim mũi chỉ, được nghe những câu chuyện người thật việc thật.
Từ 26 đến 3/5, khách tham quan sẽ được đón vào không gian trưng bày Gối Tựa Cung Đình, đồng thời thưởng lãm bộ sưu tập ảnh của nhiếp ảnh gia Doãn Quang, trải nghiệm cổ phục với các họa tiết cung đình. Bên cạnh đó, các hoạt động tương tác cùng những trò chơi dân gian thân thuộc như bầu cua, bài tới, mang lại bầu không khí nhẹ nhàng, gần gũi nhưng vẫn đậm tinh thần văn hóa Huế.
Đến ngày 29/4, chương trình chính thức bước vào phần khai mạc với lễ mở màn trang trọng cùng workshop trải nghiệm đường kim mũi chỉ. Đây là một cách tiếp cận giàu giá trị, bởi khi người tham dự được trực tiếp quan sát hoặc thử sức với những thao tác thủ công, họ không chỉ hiểu nghề bằng mắt nhìn, mà còn cảm được nghề bằng nhịp tay và sự kiên nhẫn.
Ngày 30/4 mở ra một lát cắt rất Huế, nơi văn hóa không chỉ nằm trong hiện vật mà còn sống trong trải nghiệm. Bên cạnh các khu trưng bày thường trực, chương trình có hoạt động thiện trà, offline nhiếp ảnh “Nghiêng Tựa Gối Son”. Những hoạt động ấy khiến triển lãm không còn là một không gian tĩnh, mà trở thành một điểm hẹn văn hóa, nơi con người có thể dừng lại để thưởng thức, để cảm, và để lưu giữ những khoảnh khắc rất riêng.
Sang ngày 1/5, điểm nhấn của chương trình là hoạt động “Gia phả và các thế hệ gia đình” – một hướng tiếp cận đầy ý nghĩa, bởi thủ công truyền thống luôn được truyền giữ không chỉ bằng kỹ thuật, mà bằng dòng chảy gia đình, bằng sự tiếp nối giữa các thế hệ.
Ngày 2/5, tiếp nối chuỗi hoạt động tương tác với workshop đường kim mũi chỉ và sẽ khép lại bằng phần tổng kết và bế mạc vào ngày 3/5. “Thành Tâm, Toàn Ý” là một sự kiện ấn tượng trong kỳ nghỉ lễ 30/4 ở Huế không chỉ bởi nội dung trưng bày, mà còn ở tinh thần mà sự kiện gửi gắm: tôn vinh một nghệ nhân, nâng niu một nghề cổ, và khơi mở cho cộng đồng, đặc biệt là người trẻ – ý thức về giá trị của sự tận tâm trong từng việc nhỏ. Đó cũng là cách mà di sản không đứng yên trong quá khứ, mà bước tiếp vào đời sống đương thời bằng một hình hài sống động, gần gũi.
Triển lãm “Thành Tâm, Toàn Ý” chính là một lời nhắc đẹp đẽ rằng: có những giá trị chỉ thật sự bền lâu khi được làm bằng cả trái tim, bằng sự chu đáo đến tận cùng, và bằng niềm tin rằng di sản chỉ sống khi con người còn muốn gìn giữ nó.
