Bài: Mộc Miên
Ảnh: The Bloom
Có những mùa trong năm, người ta không cần nhìn lịch cũng biết đất trời đã đổi.
Trên cao nguyên Kon Ha Nừng, những vườn cúc chanh dây vào vụ, người thu hái đi giữa các luống hoa vàng vừa rộ. Mùa chín hiện diện trong nhịp lao động lặng lẽ ấy: biết chờ đúng lúc, đón lấy hương sắc đất trời.
Ngoài chợ, bưởi bắt đầu căng múi, hồng dần đỏ vỏ. Trong bếp, những mẻ bánh đầu mùa vừa ra lò, mùi thơm quấn quýt bên ấm trà. Góc phố vẫn bận rộn như thường lệ, nhưng đây đó, người ta soạn sửa căn nhà, chọn một món quà, chờ cuộc sum vầy.
Trung thu có lẽ chưa bao giờ chỉ đến cùng ánh trăng. Nó đến cùng mùa chín. Mùa của đất, của người, của những điều bồi đắp đủ lâu để trở nên đằm sâu.
Từ những mùa hoa, mùa chín đi vào gian bếp.
Ở Vĩnh Long, lò bánh pía Vĩnh Xương vẫn đỏ lửa như đã hơn 100 năm nay. Qua 4 thế hệ, những người thợ giữ nhịp tay với từng lớp vỏ mỏng, mềm và đều. Trong chiếc bánh là cuộc gặp gỡ của sen Huế, trà Shan cổ thụ, mè đen và than tre… Vị ngọt được tiết chế vừa đủ để người ta nhấp ngụm trà rồi chậm rãi nghe câu chuyện của nghề gia truyền ấy.
Xa về phía Tây Bắc, mùa hoa Chi pâu và Tớ dày nối nhau nở trên những sườn núi Mù Cang Chải. Người dân đi lấy mật theo nhịp hoa của rừng, nên mỗi mùa mật mang một sắc hương riêng. Màu mật trong như hổ phách, vị ngọt dịu, phảng phất mùi hoa núi, như thể một khoảng trời Tây Bắc được cất vào chiếc lọ nhỏ.
Từ sản vật, câu chuyện đi tiếp đến những chất liệu đã lớn lên cùng đời sống người Việt.
Ở Phò Trạch, vùng đất ven phá Tam Giang của xứ Huế, cỏ bàng được cắt khi vừa đủ tuổi, phơi qua nhiều lượt nắng rồi mới đưa vào tay người đan. Hơn 500 năm qua, thứ cỏ mộc mạc ấy hiện diện trong những vật dụng thân quen. Hôm nay, cỏ bàng trở thành những chiếc túi thanh nhã, đi cùng đời sống đương đại mà vẫn giữ màu nắng, hơi đất và vẻ mộc mạc của quê nhà. Tại Phú Vinh, nghề mây tre đã đi qua hơn 400 năm trong sự nhẫn nại của bao thế hệ nghệ nhân. Mây được chọn, chẻ, vót, chuốt cho đều, rồi đan nối từng lớp qua nhiều tuần lễ. Một mắt đan lệch cũng có thể làm hỏng nhịp điệu của cả bề mặt. Khi chiếc vali hoàn thiện, người ta nhìn thấy thời gian, độ chính xác và lòng tự hào của người làm nghề trong từng nan mây.
Và khi sản vật của mùa, chất liệu của đất cùng nhịp tay người thợ đã hiện diện, Trung thu dần trở về trong hình hài quen thuộc nhất: ánh trăng, đèn giấy, tiếng trống bỏi và niềm vui nhỏ bé.
Tất cả hiện diện trong tác phẩm Rước đèn đêm trăng của họa sĩ Nguyễn Lê Anh. Khi bức tranh được thể hiện trên hộp quà mang dáng trống bỏi, tác phẩm đánh thức một miền ký ức đã sống trong nhiều thế hệ người Việt, để tiếng trống năm nào dường như còn ngân lên giữa mùa trăng hôm nay.
Có lẽ điều đáng quý nhất của Trung thu không nằm ở những gì được trao tặng, mà ở việc vẫn còn những người bền bỉ giữ gìn một hương vị, một chất liệu, một nghề thủ công, một miền ký ức; để những điều tưởng thuộc về ngày cũ vẫn tìm được hình hài mới trong đời sống hôm nay.
Và để mỗi mùa trăng trở về, Việt Nam vẫn còn câu chuyện của chính mình để kể.
www.thebloom.vn
