Nguyễn Ngọc Thiện
Nhịp điệu mãnh liệt của cuộc sống giữa khung cảnh khắc nghiệt của thiên nhiên Nam Đại Dương.
Nam Đại Dương luôn biết cách khiến con người thấy mình nhỏ bé. Những cơn gió miệt mài quét qua bãi biển lạnh giá, mang theo vị mặn chát của biển và cái lạnh làm tê dại đầu ngón tay. Ngoài khơi, những tảng băng xanh biếc trôi dưới nền trời xám bạc. Phía sau, dãy núi quanh năm phủ tuyết vươn lên sừng sững. Giữa khung cảnh khắc nghiệt ấy, sự sống vẫn cuồn cuộn chảy với nhịp điệu mãnh liệt đến không ngờ.
Tại vịnh Fortuna và vịnh Saint Andrews (trên đảo South Georgia), những đàn chim cánh cụt vua nối dài tới đường chân trời. Tiếng gọi bầy hòa vào tiếng sóng và gió, tạo thành thứ âm thanh hỗn độn nhưng ngập tràn sức sống. Sau những chuyến kiếm ăn dài ngày trên đại dương buốt giá, chúng trở lại quần thể sinh sản. Giữa một “thành phố” đông đúc, nơi mọi cá thể dường như giống hệt nhau, chúng vẫn nhận ra bạn đời qua tiếng gọi riêng.
Ánh mắt tôi chợt dừng lại ở một cặp đôi. Không có màn phô diễn ngoạn mục nào. Chỉ một cái nghiêng đầu rất khẽ, 2 chiếc mỏ chạm nhau trong chốc lát rồi tựa cổ vào nhau. Đó là nghi thức của mùa sinh sản – vũ điệu không lời được lặp lại qua nhiều thế hệ trước khi chúng cùng bước vào hành trình nuôi dưỡng con non.
Giữa quần thể đông đến choáng ngợp, khoảnh khắc ấy lại yên bình đến lạ. Thiên nhiên không bộc lộ cảm xúc theo cách con người vẫn hình dung. Không cử chỉ khoa trương, không lời hẹn ước. Chỉ có 2 sinh vật sau những quãng biển xa đã có mặt đúng nơi, đúng thời điểm để tìm thấy nhau trên hòn đảo khắc nghiệt. Đứng trước khung cảnh ấy, trong tôi chỉ còn một câu hỏi giản dị: Hạnh phúc trông như thế nào? Có lẽ, mỗi người sẽ giữ cho mình một câu trả lời riêng. Nhưng trên hòn đảo xa xôi giữa Nam Đại Dương, hạnh phúc dường như bắt đầu từ 2 chữ: “trở về”. Trở về bãi biển của mùa cũ, với người bạn đồng hành từng cùng mình đi qua cuồng phong, để viết tiếp chu kỳ cổ xưa của sự sống.
Khoảnh khắc ấy cũng mở ra hành trình của tôi ở South Georgia – hòn đảo được mệnh danh là “Serengeti của Nam Đại Dương”, nơi tập trung các quần thể động vật hoang dã đông đảo. South Georgia nằm ở vùng cận Nam Cực, trong vùng biển Scotia, thuộc khu vực giao thoa của cực nam Nam Đại Tây Dương và nằm trong phạm vi sinh thái
của biển Nam Đại Dương. Hòn đảo dài khoảng 170km, nằm cách Cape Horn – mũi đất tận cùng của lục địa Nam Mỹ – khoảng 1.950km về phía đông nam. Trên bản đồ, South Georgia chỉ là một dải đất nhỏ phủ đầy núi tuyết. Nhưng mỗi mùa xuân phương Nam, khi các dòng hải lưu giàu dinh dưỡng mang hải sản nhuyễn thể và cá trở lại, hòn đảo bừng tỉnh sau mùa đông dài. Hàng triệu sinh vật từ khắp Nam Đại Dương đồng loạt tìm về, tạo nên một trong những hệ sinh thái biển trù phú nhất thế giới.
Rời bãi biển, con đường men theo triền núi đưa chúng tôi đến những vách đá nhìn thẳng ra biển khơi. Các cặp hải âu mày đen (black-browed albatross) đang bước vào mùa làm tổ. Tiếng gió và tiếng vỗ cánh vang khắp không gian. Các tổ chim nằm giữa những bụi cỏ tussock, phủ kín sườn núi như một khu phố nhỏ treo trên vách đá. Thỉnh thoảng, một con trở về sau chuyến kiếm ăn dài. Con còn lại lập tức ngẩng đầu, cả 2 chạm mỏ rồi nghiêng cổ theo nhịp điệu quen thuộc. Màn “khiêu vũ” ấy giúp duy trì sự gắn kết để chúng cùng chăm sóc đứa con duy nhất trong mùa sinh sản. Hạnh phúc, đôi khi, là vẫn chọn người ấy sau mỗi chuyến đi rất xa.
Dưới chân các triền cỏ xanh, chim cánh cụt rockhopper mang đến một nhịp sống hoàn toàn khác. Chúng nhỏ bé, luôn tất bật, với chòm lông vàng dựng ngược như nét vẽ nghịch ngợm trên gương mặt. Những bước chân thoăn thoắt qua các mỏm đá khiến cả sườn đồi bừng lên sức sống. Từng cặp thay phiên rời tổ kiếm ăn rồi trở về đúng vị trí cũ để bạn đời tiếp tục hành trình ra biển.
Ở một góc yên tĩnh hơn, chim cánh cụt gentoo trưởng thành cúi đầu, mớm thức ăn cho con non còn phủ lớp lông tơ xám nhạt. Con non ngẩng chiếc đầu bé xíu, há rộng mỏ chờ đợi. Cảnh tượng chỉ kéo dài vài giây nhưng đủ khiến mọi người quên mất tiếng màn trập đang vang lên xung quanh. Bản năng sinh tồn đôi khi cũng mang dáng vẻ dịu dàng đến vậy.
Trên một bãi đá khác, 2 chú chim cánh cụt chinstrap non nép sát vào nhau trước cơn gió lạnh. Chưa đủ lớn để chống chọi với cái rét khắc nghiệt, chúng tìm hơi ấm từ người bạn bên cạnh. Tôi chợt nhận ra, hạnh phúc đôi khi chỉ là có một ai đó ở bên khi gió nổi lên.
Khoảnh khắc khiến tôi mỉm cười lâu nhất lại đến từ một nhân vật khác. Giữa bãi cỏ tussock đung đưa theo gió, một chú hải cẩu lông Nam Cực non với bộ lông trắng kem hiếm gặp chập chững tiến về phía mẹ. Nó khẽ áp chiếc mũi nhỏ vào mũi mẹ như một nụ hôn vụng về rồi lon ton chạy đi. Vẻ đẹp của khoảnh khắc khiến tôi không vội bấm máy, chỉ đứng yên ngắm nhìn.
Hơn một thế kỷ trước, chính trên hòn đảo này, nhà thám hiểm Sir Ernest Shackleton cùng các đồng đội đã khép lại một trong những cuộc sinh tồn kỳ vĩ nhất lịch sử thám hiểm Nam Cực sau hành trình vượt biển Nam Đại Dương và băng qua những dãy núi tuyết chưa từng có dấu chân người để tìm cứu viện cho đoàn thám hiểm Endurance. Ngày nay, ngôi mộ của ông tại Grytviken (nằm trên đảo South Georgia) vẫn lặng lẽ hướng ra Nam Đại Dương, như một lời nhắc rằng thiên nhiên nơi đây luôn khắc nghiệt, nhưng cũng vô cùng hào phóng với những ai biết dành cho nó sự tôn trọng.
Rời South Georgia, tôi hiểu vì sao nhiều người sẵn sàng vượt hàng chục nghìn km để đến nơi tận cùng thế giới. Không chỉ để ngắm các quần thể động vật hoang dã khổng lồ, họ còn tìm thấy giữa gió lạnh và đại dương mênh mông một điều rất gần gũi: hạnh phúc đôi khi chỉ là biết chắc rằng luôn có một nơi để trở về.
