Bài: Kincoi
Ảnh: Shutterstock
Xe đạp đã trở thành nét văn hóa ở thành phố Bắc Âu cổ kính.
Ở Copenhagen, số lượng xe đạp còn nhiều hơn dân số. Nhưng điều đáng nói là người dân ở đây sử dụng xe đạp như một triết lí sống – nét văn hóa đã trở thành biểu tượng cho thành phố Bắc Âu cổ kính, xinh đẹp này.
Buổi sáng đầu tiên đặt chân tới Copenhagen, tôi đã rất thích thú khi thấy ở các ngã tư đường lớn, vào đúng giờ cao điểm, hàng trăm chiếc xe đạp dừng đèn đỏ, xếp hàng ngay ngắn. Không tiếng còi, không chen lấn. Khi đèn xanh bật lên, cả dòng người lại lặng lẽ trôi đi, êm như nước. Hình ảnh thường thấy ở các đô thị hiện đại như siêu xe phô trương hay dòng taxi nối dài hoàn toàn vắng bóng ở đây. Điều này tạo ra một nghịch lí thú vị, Copenhagen là một trong những thành phố giàu có và đắt đỏ nhất thế giới, nhưng cách người dân nơi đây di chuyển mỗi ngày lại giản dị đến mức khiêm nhường.
Trước kia, tôi cũng từng được nghe những lời khen tặng dành cho văn hóa xe đạp của Copenhagen, nào là hàng trăm kilomet làn đường riêng, nào là hơn một nửa dân số đi làm bằng xe đạp. Nhưng phải đến tự mình cầm lấy tay lái, chầm chậm đạp xe qua đường lớn, phố nhỏ, len lỏi qua công viên, các khu dân cư và dọc bờ kênh, tôi mới hiểu những con số chỉ là số. Copenhagen đã cho tôi một hành trình khám phá bằng xe đạp – điều mà trước đây tôi chưa từng nghĩ tới, không phải để check-in mà để được hòa nhịp cùng với thành phố, giống như người địa phương.
Theo vòng bánh lăn, xe nhẹ lướt qua những đoạn đường với 2 hàng cây cao vút, ánh sáng lọc qua tán lá thành thứ màu xanh rất dịu. Tôi nghiêng người theo những khúc cua rồi bật thốt lên đầy hứng thú khi mở ra trước mắt là mặt hồ phẳng như gương với mấy con thiên nga đang chậm rãi bơi. Tôi chợt nhận ra mình đã bỏ quên GPS, quên đích đến và lang thang bất định từ lúc nào mà chẳng hay. Thú thật tôi đã mải dõi theo một người phụ nữ mặc trench coat màu be nhạt lái xe đạp một tay còn tay kia giữ cốc cà phê. Trên hè phố, một ông lão đội mũ rơm dắt xe đạp, thả chậm bước chân đi bộ cùng bạn già.
Nếu như ở nhiều thành phố giàu có, phương tiện giao thông thường là cách thể hiện địa vị thì ngược lại, ở Copenhagen, nhân viên văn phòng mặc suit vẫn đạp xe, giám đốc ngân hàng cũng đạp xe, những phụ nữ trẻ trong bộ cánh thời thượng cũng đạp xe… Ở đây, đạp xe không phải là hoạt động thể thao cuối tuần hay một sự luyện tập để giữ gìn sức khỏe, càng không phải một lựa chọn “xanh” mang tính thời thượng. Nó là nhịp thở của thành phố, diễn ra một cách tự nhiên chứ không cần bất cứ nỗ lực nào. Với người dân, xe đạp không đơn thuần là phương tiện mà là một lựa chọn sống. Với tôi, đó là cánh cửa rộng mở dẫn vào nhịp sống Copenhagen. Tôi có thể vừa di chuyển, vừa quan sát, vừa suy nghĩ – một đặc quyền hiếm có trong đời sống đô thị hiện đại.
Một trong những hình ảnh đáng yêu nhất của thành phố là những chiếc cargo bike, loại xe đạp có gắn thùng phía trước, tương tự như xích lô ở Việt Nam. Người dân dùng cargo bike đưa con đi học, chở chó mèo đi dạo, chở thực phẩm từ chợ về nhà… Nếu một gia đình muốn tận hưởng khoảng thời gian ấm áp bên nhau bằng một buổi picnic bên bờ kênh hay công viên thì một chiếc cargo bike cũng đủ để vận chuyển đầy đủ vật dụng cần thiết. Những khoảnh khắc rất đời thường nhưng không kém phần đẹp đẽ ấy gợi nhớ đến một Hà Nội những năm 70, 80 của thế kỷ trước – cũng thong dong như thế với phố nhỏ chỉ có xe đạp và xích lô là phương tiện đi lại chính. Sợi dây liên kết trái tim tôi với Copenhagen nhờ đó mà trở nên gần gũi đến bất ngờ.
Đi xe đạp ở Copenhagen thú vị còn vì những tiện nghi rất đời thường nhưng được thiết kế tối ưu. Hầu như mọi con phố đều có làn xe đạp riêng, đèn giao thông có cả tín hiệu cho xe đạp, bãi đỗ xe đạp xuất hiện dày đặc và có thể mang cả xe lên tàu điện trong nhiều khung giờ. Những năm gần đây, Copenhagen nói riêng và Đan Mạch nói chung đẩy mạnh việc phát triển hệ thống cao tốc cho xe đạp với một loạt các tiêu chuẩn cần tuân thủ như trạm bơm hơi, chỗ để chân, giao lộ an toàn, đèn giao thông được điều chỉnh theo tốc độ đạp xe trung bình, bãi xe gần các bến xe buýt và ga tàu nhằm giúp người dân di chuyển bằng xe đạp được thuận lợi hơn.
Việc thuê xe đạp ở thành phố này cũng khá dễ dàng. Dịch vụ cho thuê xe có ở khắp nơi, bên cạnh hệ thống xe công cộng rải khắp nội đô là các cửa hàng của người địa phương nằm ngay trung tâm, ở gần các ga tàu, khách sạn và hostel. Bạn không cần lên kế hoạch tìm kiếm, không cần đặt trước nhiều ngày, dù là thuê hay trả xe thì thủ tục cũng chỉ cần vài phút là hoàn tất. Người dân địa phương tiết lộ rằng: sử dụng app công nghệ để thuê xe của hệ thống công cộng cũng thuận tiện nhưng thuê xe ở các cửa hàng của người bản xứ sẽ thú vị hơn. Bạn sẽ được giúp chỉnh yên theo chiều cao cơ thể, gắn giỏ hoặc ghế trẻ em nếu cần, tư vấn tuyến đường phù hợp và đặc biệt là có sẵn cả cargo bike nếu có nhu cầu.
Rời Copenhagen, điều khiến tôi nhớ nhất không phải cung điện hoàng gia tráng lệ, cảng Nyhavn rực rỡ sắc màu hay những bảo vật vô giá trong bảo tàng mà là cảm giác làn gió mát nhẹ mơn man qua tóc khi thong thả đạp xe trên phố, âm thanh đều đặn của những vòng bánh xe, tiếng chuông xe đạp khe khẽ vang lên từ rất xa… Vâng, những ký ức không đặc biệt nhưng chính vì thế mà trở nên đặc biệt!
