Quốc Thái
“Đối Thoại” là xưởng trưng bày nhiếp ảnh đường phố do nhóm sinh viên Đại học FPT thực hiện trong khuôn khổ dự án “ngẩn”. Triển lãm diễn ra trong 6 ngày ngắn ngủi tại Tổ hợp giải trí Complex 01. Trong “Đối thoại”, nhiếp ảnh không chỉ là hình ảnh, mà trở thành một cách để người xem chậm lại, quan sát và đối diện với chính mình giữa dòng chảy đô thị quen thuộc.
Không gian mở đầu tạo cho người xem cảm giác gần như là ngột ngạt. Những cánh cửa cũ đứng tách rời, không dẫn đến đâu, trên đó là các tác phẩm in trực tiếp từ nhiều nhiếp ảnh gia khác nhau. Không có tường ngăn rõ ràng, nhưng chính sự rời rạc ấy lại tạo nên cảm giác lạc hướng. Ngay cả những khung hình cũng thể hiện sự mất kết nối: một chú chó mẹ nuôi con giữa công trình dang dở, những con người trong khu tập thể cũ cúi xuống màn hình điện thoại, hay những ánh nhìn từ khung cửa hẹp hướng thẳng về phía người xem. Tất cả gợi lên một trạng thái vừa tồn tại vừa lạc lõng, nơi việc “thuộc về” trở nên mơ hồ, và mỗi cánh cửa dường như chỉ mở ra thêm những câu hỏi.
Bước sang không gian thứ hai, nhịp thở dần được nới lỏng. Những bức ảnh được in trên vải, treo thành từng dải như những tấm màn mỏng, chuyển động nhẹ theo luồng gió từ chiếc quạt đặt đâu đó trong phòng. Hình ảnh không còn cố định mà trở nên lung lay, phân mảnh, như chính cách ta nhìn nhận lại thực tại. Một nhân vật bị tách đôi trong khung hình, bước đi giữa sự phân rã; đối lập với đó là những cảnh biển tĩnh lặng, nơi sóng và chim tạo nên một khoảng nghỉ hiếm hoi. Không gian này giống như một vùng chuyển tiếp – nơi cảm giác ổn định dần biến mất, nhường chỗ cho những quan sát, những câu hỏi và sự chấp nhận cả những đổi thay.
Không gian cuối cùng đưa người xem trở về với những gì gần gũi nhất. Ảnh không còn treo trên tường hay vải, mà xuất hiện trên những vật dụng quen thuộc: giường, đèn, ghế. Những cảnh đời thường được đặt vào chính không gian sinh hoạt, khiến ranh giới giữa nghệ thuật và đời sống gần như biến mất. Gương mặt con người xuất hiện rõ hơn, gần hơn, nhưng hiếm khi nhìn thẳng vào ống kính. Có một sự tự nhiên, một cảm giác được ở trong thế giới của mình mà không cần phải thể hiện. Nhưng ngay cả trong sự bình yên đó, vẫn còn một chút gì đó lặng xuống – có thể là tấm thảm xanh đậm trải dưới chân, hay chiếc giường không khung như một nơi dừng chân tạm thời. Cảm giác “thuộc về” ở đây không hoàn toàn trọn vẹn, mà giống như một trạng thái đang hình thành.
“Đối Thoại” vì thế không chỉ là một trưng bày nhiếp ảnh, mà là một trải nghiệm được xây dựng như một hành trình tâm lý, dựa trên ý niệm “Rite of Passage” – hành trình chuyển giao. Từ sự ngăn cách, qua những khoảng dừng, đến sự tái kết nối, người xem không chỉ đi qua không gian, mà đi qua chính những lớp cảm xúc của mình. Những vật thể quen thuộc được tái tạo bằng hình ảnh khiến ký ức trở nên hữu hình hơn, như thể mỗi góc nhìn đều đang chờ được gọi tên. Một lời thì thầm còn vang lại đâu đó trong không gian: nhiếp ảnh không chỉ giúp ta nhìn thấy quá khứ, mà còn là cách con người chống lại sự lãng quên, giữ lại những cảm xúc tưởng chừng mong manh bằng một hình hài có thể tồn tại cùng thời gian.
Rời khỏi không gian ấy, cảm giác đọng lại không hẳn là câu trả lời, mà là một sự nhận ra nhẹ nhàng: có lẽ việc tìm kiếm một nơi để thuộc về không nằm ở một điểm đến cụ thể. Nó nằm ở chính quá trình quan sát, đối thoại và hiểu mình trong thế giới xung quanh. Và đôi khi, chỉ cần dừng lại đủ lâu, ta sẽ thấy những điều tưởng chừng bình thường nhất cũng đã là một dạng “nhà”.
