Bài: Thu Hương
Ảnh: Thuận Bùi
Giữa vùng núi đá vôi điệp trùng, có một bản nhỏ khuất sau những vách đá dựng, nơi sương thường níu lại trên mái nhà sàn và gió luồn qua khe núi như lời thì thầm. Bản làng hơn trăm năm tuổi ấy vẫn lặng lẽ giữ nếp sống mộc mạc của người Nùng, và nay bắt đầu mở lòng đón những bước chân tìm về. Đó là Lân Nóng – một điểm đến được nhắc đến như “ngôi làng Net Zero” trong không gian Công viên địa chất toàn cầu UNESCO ở Lạng Sơn.
Từ trung tâm xã Cai Kinh, để chạm tới Lân Nóng không thể vội. Chặng đường kéo dài gần 2 giờ, qua những đoạn núi rừng gấp khúc, có nơi phải leo dốc cao, bám đá để vượt qua lối đi lổn nhổn. Ở đây, bản đồ điện thoại không giúp được nhiều: sóng chập chờn, đường rẽ ít dấu mốc. Người ta dựa vào trí nhớ của người bản địa, vào những chỉ dẫn giản dị trên đường và cả tiếng chim vọng từ các triền cây. Khi vẫn còn phải đi bộ thêm vài km, cảm giác đến làng giống như bước qua một ranh giới – phía bên kia là nhịp sống chậm, nơi cộng đồng vẫn gìn giữ được vẻ nguyên bản của mình.
Lân Nóng yên tĩnh đến mức người ta nghe rõ tiếng núi rừng. Không bị “tấn công” bởi âm thanh đô thị, bản làng hiện ra với sắc xanh phủ kín các triền đá, thung lũng và vạt rừng. Chỉ vỏn vẹn 13 nóc nhà ẩn hiện giữa sương, khói bếp mỏng bay lên rồi tan nhanh trong không khí ẩm mát. Những ngôi nhà sàn gỗ vẫn giữ dáng vẻ truyền thống; buổi tối, ánh sáng được chắt chiu từ đèn dầu, nến và vài tấm pin năng lượng mặt trời nhỏ – đủ dùng, không dư thừa. Bữa cơm chiều vì thế cũng mang một vẻ ấm áp rất riêng: mọi người ngồi gần nhau hơn bên bếp lửa, kể chuyện nhiều hơn, và dường như thời gian cũng trôi chậm lại.
Nhịp sống ở đây được đánh thức từ sớm – tiếng gà gáy, mùi khói bếp, hương nếp nương thoảng trong gió. Khi nắng lên, ánh vàng lướt qua mái ngói rêu phong, soi những tán cây xanh thẫm. Chiều xuống, gió mang theo mùi đất ẩm, mùi lá mục, tiếng suối chảy, tất cả quyện lại thành thứ “mùi của núi” – quen thuộc và dễ khiến người ta nhớ. Đêm về, thung lũng sáng lên dưới trăng, bản nhỏ nằm yên trong sự tĩnh lặng khiến lòng người dịu lại.
Thiếu điện thoại và internet không làm đời sống tinh thần bị “thiếu thốn” ở Lân Nóng; ngược lại, nó khiến những cách kết nối cũ trở nên rõ nét: gọi nhau giữa bản, gặp nhau trong những buổi sinh hoạt chung, ngồi lại bên bếp lửa để chuyện trò. Chính nền nếp sống tiết chế, gần gũi thiên nhiên ấy khiến Lân Nóng được nhắc đến như một “làng Net Zero” theo nghĩa giản dị nhất: ít tiêu thụ, ít phát thải, và ưu tiên sự hài hòa với môi trường từ những thói quen thường ngày.
Từ khi con đường đến Lân Nóng được xây mới, “ngôi làng Net Zero” không còn là một điểm “ẩn sâu” trong núi bởi nhiều người bắt đầu tìm đến, bản làng cũng đứng trước một ngã rẽ mới: làm du lịch cộng đồng, nhưng vẫn giữ nguyên vẹn vẻ hoang sơ mộc mạc vốn có. Người dân ấp ủ giấc mơ đón khách bằng những điều chân thật nhất – bát canh rau hái trên nương, chén rượu ngô men lá bên bếp lửa, câu chuyện về tổ tiên lập bản hơn trăm năm trước. Họ muốn bạn bè muôn phương hiểu rằng ở Lạng Sơn vẫn có một nơi bình dị mà giàu giá trị đến vậy, nơi nếp nhà, nụ cười, con suối và đường mòn đều mang ký ức của đất.
Giữa nhịp đời xô bồ, Lân Nóng giống một khoảng lặng. Một cung trekking ngắn men theo sườn núi, một đêm ngủ trong nhà sàn cổ, một bữa cơm rau rừng – gà bãn- rượu ngô… đôi khi đủ để người ta chạm vào cảm giác “được nghỉ ngơi” theo đúng nghĩa. Và khi rời đi, thứ ở lại trong ký ức thường không phải là những điều lớn lao, mà là sự hiền hòa của người bản, là mây bảng lảng trên đỉnh núi, là ánh trăng rót xuống thung lũng đêm sương.
“Ngôi làng Net Zero” giữa đại ngàn gợi mở một hướng phát triển bền vững dựa trên điều sẵn có: cảnh quan, văn hóa và sức mạnh cộng đồng. Câu chuyện ấy sẽ chỉ thật sự đẹp khi được viết tiếp bằng sự tôn trọng – tôn trọng nhịp sống bản địa, tôn trọng tự nhiên, và tôn trọng giới hạn của vùng đất.
