Bài: Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên
Ảnh: Lê Huy, Thành Thổ địa, Trịnh Xuân Tư, Mai Lương Giáp, Vũ Tất Lợi
Khi máy bay bắt đầu hạ độ cao, những dãy núi xanh thẫm của vùng Tây Bắc Việt Nam dần mở ra dưới mây trắng bồng bềnh. Ở miền cực Tây ấy, Điện Biên hiện ra như một vùng đất được tạo nên bởi nhiều lớp thời gian: vẻ đẹp mênh mang của núi rừng, ký ức chói ngời của lịch sử và sắc màu văn hóa đầy mê hoặc của những cộng đồng cư dân đã gắn bó với miền biên viễn qua bao thế hệ.
Qua ô cửa sổ máy bay, bạn sẽ thu vào tầm mắt một Điện Biên đẹp như bức tranh trải dài không điểm kết, với cánh đồng Mường Thanh mênh mang nằm giữa vòng tay của núi, những thửa ruộng nối tiếp nhau, những con đường nhỏ len qua bản làng và dòng Nậm Rốm lặng lẽ chảy qua thung lũng vừa khoáng đạt lại cũng thật bình yên. Xa khỏi sắc vàng trù phú của cánh đồng Mường Thanh là những cung đường uốn lượn của đèo Pha Đin, hồ Pá Khoang phẳng lặng như tấm gương xanh giữa đại ngàn, mở ra vẻ đẹp khiến thời gian dường như chậm lại.
Ở Điện Biên, khó có thể tách rời cảnh sắc thiên nhiên khỏi những lớp ký ức lịch sử còn hiện diện rõ nét trên từng cánh rừng, con sông, ngọn núi. Giữa lòng chảo Mường Thanh, Đồi A1 vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về những ngày tháng ác liệt của chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Những dấu tích chiến hào, hố bộc phá hay các hiện vật vẫn còn đó, thầm thì kể câu chuyện về một thời khói lửa anh hùng. Cách không xa là Hầm Đờ Cát, nơi từng là trung tâm chỉ huy của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Từ cây cầu Mường Thanh bắc qua dòng Nậm Rốm đến Sở Chỉ huy Chiến dịch tại Mường Phăng nằm giữa những cánh rừng già, mỗi điểm dừng chân đều mở ra một lát cắt đầy tự hào về những ngày tháng không thể nào quên. Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia A1, Đền thờ Liệt sĩ tại Chiến trường Điện Biên Phủ hay những công trình tâm linh trên mảnh đất này đem đến những khoảng lặng để mỗi người cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hòa bình hôm nay.
Nếu lịch sử tạo nên chiều sâu thì văn hóa chính là phần hồn khiến Điện Biên trở nên khác biệt. Vùng đất này là nơi cộng cư của nhiều dân tộc như Thái, Mông, Hà Nhì, Khơ Mú, Dao… tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc giữa miền biên viễn. Những phiên chợ vùng cao, điệu xòe Thái mềm mại bên ánh lửa bập bùng, tiếng khèn Mông ngân vang giữa núi rừng, cùng các lễ hội và những nghi lễ truyền thống, tất cả vẫn hiện diện tự nhiên trong đời sống hôm nay.
Ẩm thực nơi đây không cầu kỳ, mà dung dị, chân thành, giống như một lát cắt của đời sống địa phương, phản ánh mối gắn kết lâu đời giữa con người với rừng, với núi. Đó là hạt nếp nương dẻo thơm được nuôi dưỡng bởi phù sa của cánh đồng Mường Thanh, là món pa pỉnh tộp (cá nướng) thơm nồng mùi mắc khén, là thịt trâu gác bếp mang hương vị của khói, của gió và của những mùa đông vùng cao.
Ngày nay, hành trình đến Điện Biên đã thuận tiện hơn nhiều nhờ những kết nối giao thông ngày càng hoàn thiện. Những chuyến bay đưa du khách vượt qua hàng trăm kilômét chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, mở ra cơ hội để khám phá vùng đất từng được xem là xa xôi nhất ở cực Tây Tổ quốc. Du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái mang đến những trải nghiệm văn hóa bản địa đang dần trở thành lựa chọn được yêu thích. Tại các bản làng, du khách có thể trú đêm trong các nhà trình tường, nhà sàn truyền thống, cùng người dân đi chợ, nấu ăn hay lắng nghe những câu chuyện về cuộc sống nơi miền biên viễn.
Chiều xuống, ánh nắng cuối ngày dần khuất sau những dãy núi bao quanh lòng chảo Mường Thanh. Trong khoảnh khắc ấy, Điện Biên hiện lên không chỉ như một điểm đến của thiên nhiên hay lịch sử. Đó là nơi những câu chuyện của quá khứ vẫn âm thầm song hành cùng nhịp sống hôm nay; nơi mỗi cung đường mở ra một lớp ký ức khác, và mỗi cuộc gặp gỡ đều để lại một dư âm khó quên.
