Thu Hà
Giữa lòng TP. Hồ Chí Minh hối hả, có một công viên cổ xưa đi xuyên qua ba thế kỷ. Từ “vườn thượng uyển” của Tổng trấn Gia Định Thành Lê Văn Duyệt, trở thành một phần của Dinh Norodom dưới thời Pháp, cho đến công viên xanh mát mênh mông ngày nay, “cụ già tóc xanh” Tao Đàn chính là nhân chứng lịch sử sống động của Sài Gòn.
Điểm hẹn lý tưởng, miễn phí dành cho tất cả mọi người
Người Sài Gòn thường ví von công viên Tao Đàn như lá phổi xanh của thành phố, hay chốn thư giãn lý tưởng của cả tuần. Với diện tích rộng lớn, mái tóc xanh của cụ trải dài trên nhiều cung đường trọng điểm, bao gồm đường Nguyễn Thị Minh Khai, Trương Định, Nguyễn Du, và Huyền Trân Công Chúa.
Đây là mái nhà trú ngụ của nhiều loài cây lâu năm như Bằng lăng, Cẩm lai, Dầu rái, Lim xanh, Điệp Phèo Heo, Sao đen, Xà cừ… và vô vàn chim muông. Nếu bạn yêu thích sự tĩnh lặng và thiên nhiên, hãy ghé thăm cụ ông vào các ngày trong tuần. Còn nếu bạn thích không khí sôi nổi của con người và hoạt động, thì đừng bỏ lỡ hai ngày cuối tuần. Công viên Tao Đàn cuối tuần là nơi tề tựu của mọi thế hệ nam phụ lão ấu. Hội cô chú trung niên thì tập múa quạt, chơi đá cầu hay cầu lông dưới khoảng sân tỏa bóng mát. Người yêu thích nghệ thuật, có thể nghiên cứu và chụp ảnh công trình Tháp Chăm, Đền Vua Hùng, di tích mộ cổ họ Lâm.
Trẻ em tìm thấy niềm vui tại khu trò chơi, sân cát, khu trò chơi nước với những trụ phun nước hoạt hình đáng yêu như các em. Người đam mê thể thao, có thể rèn luyện thể lực tại các thiết bị lắc hông, gập bụng, xà đôi… Xa xa là nhóm bạn trẻ tập nhảy, tập kịch, tập kéo đàn violin, thổi sáo, hay một nhóm đam mê cổ nhạc hẹn nhau mang theo đàn tranh, đàn guitar phím lõm, đàn sến… tấu lên khúc hát cải lương, tân cổ đi vào lòng người.
Ngoài ra, dưới những tán lá cổ thụ là lớp học thực hành kỹ năng xã hội cho những trẻ tự kỷ. Bạn sẽ thấy những cô chú bán vé số, đậu phộng luộc, nhặt ve chai tranh thủ nghỉ mệt trên những băng ghế nữa.
Chỉ cần chọn một dịp đến Tao Đàn chơi, bạn sẽ tự mình trải nghiệm không gian sống động cùng “cuộc đời” nhiều biến động của cụ ông này.
Lịch sử hình thành: từ Vườn Ông Thượng đến khu vườn Jardin de la Ville
Ít ai biết rằng, thuở thiếu thời, tên “cụ” không phải là Tao Đàn, mà là vườn Ông Thượng. Chữ “Thượng” được cho là xuất phát từ chức quan “Thượng công” của vị Tổng trấn uy quyền nhất Sài Gòn thời bấy giờ – Lê Văn Duyệt. Ông là người góp công khai phá ruộng đất, phát triển kinh tế và ổn định đời sống của người dân miền Nam.
Theo nhà nghiên cứu Trần Hữu Phúc Tiến, công viên Tao Đàn từng thuộc khuôn viên nơi ở của vị Tổng trấn Gia Định Thành. Nơi đây trồng vô số các loại hoa, cây kiểng, một sân khấu hát bội để phục vụ nhu cầu thưởng thức nghệ thuật, khu vườn được ví như vườn thượng uyển thơ mộng và riêng tư của gia đình ông Lê Văn Duyệt.
Sau khi chiếm được Sài Gòn, tới năm 1868, toàn bộ diện tích Vườn Ông Thượng được xây dựng thành khuôn viên Dinh Chính Phủ (Dinh Norodom) và khu vườn Jardin de la Ville (nghĩa là Công viên Thành Phố). Lúc này, ngoài tên gọi Vườn Ông Thượng, người Sài Gòn còn gọi là Vườn Bờ Rô (tức là sân lát gạch theo tiếng Pháp).
Những công trình đầu tiên
Theo thời gian, một số phần đất của khu vườn được tách ra để xây dựng các công trình công cộng. Một trong những công trình đầu tiên được người Pháp xây dựng là sân banh, nơi diễn ra các trận giao hữu đội bóng Pháp và các đội bóng ngoại quốc để đến thi đấu.
Tiếp đến là sự ra đời của Hội Hiếu Nhạc (nay là Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh); Câu lạc bộ Thể Thao Sài Gòn được thành lập với hồ bơi, sân bóng đá, sân quần vợt, nay là Cung văn hóa Lao động; Viện Dục nhi nơi dạy học cho trẻ em, nay là Sở Y tế. Ngoài ra, không thể thiếu các hoạt động đua xe máy, xe đạp, đua ngựa của Hội Kỵ Mã (Nhà thi đấu Nguyễn Du ngày nay).
Sau năm 1975, khu vườn Jardin de la Ville được đổi tên thành Công viên văn hóa Tao Đàn. Vì có khu đất dành riêng cho trẻ em vui chơi, nên có thời điểm mang tên công viên Thiếu Nhi Thành Phố. Nhưng cuối cùng, công chúng lại quen với tên gọi Công viên văn hóa Tao Đàn hơn.
Ngày nay, khi chạy xe trên các con đường như Trương Định, Nguyễn Du, bạn sẽ thấy thấp thoáng hay rõ mồn một công viên Tao Đàn. Có khi là vườn hoa sao nhái, dừa cạn, cúc khoe sắc rực rỡ trên thảm cỏ xanh. Có khi là hàng cây cổ thụ với gốc cây to bự, xum xuê cành lá che nắng cho thành phố. Nếu một ngày không biết đi đâu, bạn hãy ghé thăm “cụ ông tóc xanh”, thong thả dạo bước đi bộ hay thi đấu đá cầu với mọi người. Nhiều niềm vui nữa đang chờ bạn khám phá.
