Bài: Tô Việt
Ảnh: Unsplash, Shutterstock

Hiểu biết về rượu vang có nghĩa là nắm vững một trong những thành phần thiết yếu của nó: Giống nho. Giống nho chính là nhân tố mang lại màu sắc, mùi thơm, sự cân bằng giữa độ cồn, độ chát và độ axit chua trong một chai rượu vang thượng hạng.

“Thiên tài của rượu vang nằm trong giống nho”, nhà nông học nổi tiếng người Pháp Olivier de Serres đã tuyên bố như thế vào thế kỷ 16. Câu chuyện về các giống nho chủ đạo trên thế giới được vinh danh như nho Riesling (nho vỏ trắng), nho Syrah và nho Malbec (nho vỏ đỏ) sẽ kể về cách mà theo thời gian, từng vùng rượu vang lớn ở Pháp và trên thế giới chọn ra những giống nho phù hợp nhất với khí hậu và thổ nhưỡng của vùng đó.

SYRAH, GIỐNG NHO HUYỀN THOẠI

Người ta nói rằng loại nho này được sinh ra ở Shiraz, một thành phố rất lâu đời ở Iran, và từ đó, nó được đưa đến Thung lũng sông Rhône ở Pháp nhờ một Hiệp sĩ Thánh chiến. Tuy nhiên, không có dấu vết nào của nho Syrah được tìm thấy ở thành phố Shiraz, do đó bí ẩn về nguồn gốc của giống nho này kéo dài trong rất nhiều năm. Các nhà trồng nho đã phải đợi một nghiên cứu khoa học của đại học Davis (Mỹ) vào năm 1998 và các phân tích DNA, để cuối cùng tìm ra nguồn gốc giống nho biểu tượng của Thung lũng Rhône này. Thì ra, Syrah là con lai giữa nho vỏ trắng Mondeuse Blanche và nho vỏ đen Dureza, một giống nho có từ lâu đời ở vùng Ardèche.

Các loại rượu vang được làm từ giống nho này luôn có màu sắc đẹp và đậm, nhưng có những đặc điểm khác nhau tùy thuộc vào nơi trồng nho. Ví dụ, rượu vang Syrah của Pháp thường có hương thơm gợi nhớ đến quả ô liu đen, còn vang Syrah của Australia lại mang hương vị của quả mận đen và thuốc lá sợi vàng. Nhìn chung, rượu vang làm từ nho Syrah trồng ở nơi có khí hậu lạnh như vùng phía bắc Thung lũng sông Rhône (Pháp), bang Washington (Mỹ) hoặc bang Valais (Thụy Sĩ) thường có màu nhạt hơn, nồng độ cồn thấp hơn và hương thơm gợi nhớ đến quả ô liu, quả việt quất, quả mận đen hoặc mùi thảo mộc. Rượu vang làm từ nho Syrah trồng ở vùng khí hậu ấm nóng thường có nồng độ cồn cao hơn, và có mùi thơm của quả mận đen, quả anh đào đen, mùi nụ đinh hương, hạt tiêu, ca cao, bạc hà, cam thảo hoặc thuốc lá sợi vàng. Còn khi khí hậu ôn hòa và ấm nóng, rượu vang làm từ nho Syrah thường tỏa ra hương hoa gợi nhớ đến hoa violet.

Ở Pháp, những chai vang Syrah ngon nhất đến từ phía bắc Thung lũng sông Rhône, với những loại rượu vang tuyệt vời như Hermitage, Crozes- Hermitage, Côte-Rôtie, Cornas, Gigondas và Chateauneuf du Pape.

NGÀY SYRAH THẾ GIỚI (NGÀY 16/2)

Ngày 16/2 hàng năm là kỷ niệm Ngày Thế giới của giống nho Syrah, một giống nho nổi tiếng khắp thế giới. Giống này được trồng nhiều nhất ở Australia, nơi nó được gọi là Chiraz, Shiraz hoặc Red Hermitage. Trên đất đá granit của vùng Hermitage, hay đá núi lửa và đá phiến của vùng Côte-Rôtie, nho Syrah tạo ra những loại rượu vang có độ bền, chiều sâu và độ phức hợp mà ít loại rượu vang nào có thể so sánh được.

NHO RIESLING – ĐẠI SỨ THƯƠNG HIỆU CỦA RƯỢU VANG ĐỨC VÀ VANG ALSACE, PHÁP

Nho Riesling là một trong những giống nho vỏ trắng nổi tiếng và tiêu biểu nhất về văn hóa rượu vang trên thế giới. Trên hết, nho Riesling đã trở thành Đại sứ thương hiệu của rượu vang Đức và vang Alsace, Pháp.

Rượu vang Riesling được thể hiện thông qua một loạt hương thơm mạnh mẽ, sống động và thanh lịch. Cất trữ trong chai qua nhiều năm, chúng có thể phát triển mùi hương dầu hỏa và hạnh nhân cháy, được những người yêu thích Riesling đánh giá cao. Tùy thuộc vào cách làm rượu của nhà sản xuất, có khi vang Riesling cũng tiết lộ các nốt hương của hoa keo và mật ong. Khi còn trẻ, vang Riesling có màu vàng xanh, dần dần chuyển sang màu vàng chanh, màu vàng rơm, màu mật ong và màu hổ phách. Qua việc chuyển hóa về màu sắc, một lần nữa, rượu vang Riesling chứng minh khả năng lão hóa tuyệt vời. Nổi tiếng trong số các chai Riesling, chai Würzbürger Stein, ở độ tuổi kinh điển là 421 năm vẫn khiến những người nếm thử mê mẩn.

Thông qua tính axit cao, khả năng bộc lộ vị trái cây nồng nàn, và đặc biệt là thể hiện tính khoáng chất mạnh mẽ, nho Riesling ngày càng gặt hái được nhiều thành công. Nó có thể được dùng để sản xuất rượu vang trắng chua (dry) có hương trái cây, dễ thưởng thức ngay từ khi mới xuất xưởng, nhưng cũng có thể tạo ra những loại rượu vang có mùi thơm mạnh mẽ khi nho được lựa chọn kỹ và thu hoạch với năng suất thấp. Tính nhạy cảm của nó đối với bệnh nấm xám quý phái (botrytis) cũng cho phép thu hoạch nho Riesling bị nấm xám quý phái tấn công, tạo ra rượu vang làm từ nho thu hoạch muộn (late harvest) hoặc Sélection de Grains Nobles tuyệt vời và thậm chí cả rượu vang đông đá (iced wine), đặc biệt ở Đức, Áo và Canada. Cuối cùng, tính axit cao và hương thơm đặc trưng của nho Riesling có thể tạo ra những loại rượu vang sủi bọt rất ngon, chẳng hạn như rượu vang Sekt của Đức hay Crémant d’Alsace của Pháp.

NGÀY RIESLING THẾ GIỚI (NGÀY 13/3)

Nho Riesling có nguồn gốc từ Thung lũng sông Rhine (Đức), sau này nó cũng được trồng rộng rãi ở vùng Alsace (Pháp). Diện tích nho Riesling ở Đức là 23.800 ha, chiếm khoảng 45% diện tích vườn nho Riesling trên thế giới (50.000 ha). Ở Đức, nó được hưởng lợi từ những điều kiện gần như hoàn hảo để phát triển. Đặc biệt là ở miền nam Baden- Württemberg, nơi sản xuất ra những chai vang Riesling xuất sắc. Đồng thời, nho Riesling xuất hiện ở vùng Alsace (Pháp) vào thế kỷ 15. Trong thế kỷ 19 và 20, Riesling tiếp tục mở rộng về phía đông, đặc biệt là ở Romania, Bulgaria và Slovakia. Gần đây, nó đã được trồng thành công tại các vườn nho ở Thế giới mới: Bắc Mỹ, Australia hoặc Nam Phi.

MALBEC, BIỂU TRƯNG CỦA RƯỢU VANG ARGENTINA

Malbec là một dòng nho có nguồn gốc từ vùng Tây Nam nước Pháp, với chai vang Cahors nổi tiếng. Nho Malbec được những người Pháp nhập cư đưa vào trồng ở Argentina vào thế kỷ 19 và nhanh chóng trở thành dòng nho được trồng nhiều nhất ở Argentina. Tất nhiên, ngoài Argentina và Pháp, nho Malbec còn được trồng ở Chile, Italy, Australia và Mỹ.

Vang từ nho Malbec thường có màu sắc đậm đặc, hương vị hoa quả nồng nàn và chất chát mạnh. Nói chung không nên uống vang Malbec trẻ quá, vì rượu Malbec trẻ thường có mùi thực vật và cảm giác về chất chát hơi he đắng. Để vài năm, rượu Malbec sẽ mang lại cảm giác hoa quả nhuần nhuyễn với mùi cam thảo, mùi mận sấy khô và mùi thuốc lá sợi vàng phức hợp. Malbec là loại vang nhiều tố chất hoa quả, nhưng cũng rất nam tính, mạnh mẽ. Malbec cũng là một loại vang mang tính chất lễ hội, ấm nóng, thân thiện. Vì lý do đó, nó rất được yêu mến ở Argentina, châu Mỹ La tinh và đang ngày càng được nhiều người biết đến ở Việt Nam và trên toàn thế giới. Hương vị mê hoặc của vang Malbec Argentina được khám phá qua các sản phẩm của các nhà sản xuất danh tiếng Mi-Terruno (Malbec/Cabernet 2019); Heritage 1853 (Malbec Old Vine 2017).

NGÀY MALBEC THẾ GIỚI (NGÀY 17/4)

Ngày 17/4/1853, những cơ sở cho bộ luật đầu tiên về rượu vang Argentina được áp dụng cho thung lũng Mendoza và các dòng nho nhập cư từ Pháp, trong đó có nho Malbec, bắt đầu được nhập và trồng rộng rãi. Ngài Domingo Faustino Sarmiento, sau này trở thành Tổng thống thứ 7 của nước Cộng hòa Argentina đã bổ nhiệm ông Michel Pouget, một chuyên gia rượu vang nổi tiếng của Pháp làm Hiệu trưởng trường Nông nghiệp Mendoza, với mục đích thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp rượu vang Argentina. Tháng 11/2010, Chính phủ Argentina ra tuyên bố công nhận rượu vang là Quốc tửu của Argentina. Nho Malbec, với diện tích trồng nho lớn nhất và với sản lượng chiếm tới 30,21% sản lượng rượu vang chất lượng cao ở Argentina, đã trở thành biểu trưng cho công nghiệp rượu vang Argentina. Năm 2011, Tổ chức Rượu vang Argentina (Wines of Argentina) tuyên bố chọn ngày 17/4 là ngày Malbec Thế giới (Malbec World Day).

Nếu như 1 chai Guigal Côte Rôtie La Landonne làm từ nho Syrah của Pháp có giá trung bình khoảng 400-500 USD thì giá 1 chai Penfolds Bin 95 Grange của Australia lại có giá từ khoảng 700-1.000 USD. Riêng chai Sine Qua Non the 17th Nail in My Cranium 2005 Magnum 1.500ml, được nhà phê bình rượu vang Robert Parker chấm 100/100 điểm, có giá lên tới hơn 4.500 USD.

Những chai Malbec đắt nhất của Argentina có giá từ 100-260 USD, ví dụ như chai Catena Zapata Argentino 2019 Malbec Mendoza giá khoảng 150 USD, chai Colome Altura Maxima 2015 Malbec Salta giá 150 USD, chai Zuccardi Finca Piedra Infinita 2017 Malbec Uco Valley giá 150 USD và chai Susana Balbo Nosotros 2017 Malbec Mendoza giá 260 USD.

Đặc biệt, trong số những chai Riesling đắt giá của Đức, chai Joh. Jos. Prüm Wehlener Sonnenuhr, Riesling Trockenbeerenauslese (Moselle, Allemagne) có giá 4.500 USD đã tưởng như là rất đắt rồi. Tuy nhiên, chai Egon Muller Scharzhofberger, Riesling Trockenbeerenauslese (Moselle, Allemagne) lại có giá “không tưởng”, lên tới hơn 9.000 USD/chai.