Thu Hà
Với tuổi đời hơn 50 năm, ngôi chợ Campuchia trên đường Lê Hồng Phong, phường Vườn Lài đã gắn bó với đời sống của cư dân khu vực và người Sài Gòn. Khô cá Biển Hồ, bún num bo chóc, mắm bò hóc, chè cùng nhiều món ăn mang đậm hương vị xứ Chùa Tháp đều được bày bán ở đây.
Lần đầu tiên tôi đặt chân đến chợ Campuchia là một ngày cuối tuần nắng đẹp. Đường vào chợ rất dễ tìm dù chợ nằm trong hẻm và không có bất kỳ bảng hiệu nhận diện nào, có thể đi từ chợ hoa Hồ Thị Kỷ sang chỉ vài trăm mét đi bộ, hay quẹo vào hẻm 374 Lê Hồng Phong rồi hỏi người dân chung quanh, ai cũng rành rẽ đường đến chợ.
Ngôi chợ được gọi bằng nhiều cái tên khác nhau như chợ Lê Hồng Phong, chợ Miên (Miên là cách gọi tắt của Cao Miên để chỉ đất nước Campuchia), chợ Nam Vang (Nam Vang là phiên âm tiếng Việt của Phnom Penh), nhưng thông dụng nhất vẫn là chợ Campuchia. Dẫu là tên gọi nào cũng đều nhắc nhớ về ngôi chợ mang đậm dấu ấn văn hóa xứ Chùa Tháp.
Làn sóng di cư của người Campuchia
Vào những năm 70, sau những biến cố chính trị tại Campuchia, người dân Campuchia và người Campuchia gốc Việt đã di cư sang Việt Nam. Ban đầu, họ được cho là sinh sống ở khu vực Hóc Môn và miền Tây, sau nhiều lần di chuyển chỗ ở, họ định cư ở khu vực quận 10 (cũ). Với sự giúp đỡ, đùm bọc của người dân Sài Gòn, các gia đình Campuchia mở những sạp hàng nhỏ, bán đặc sản quê hương như khô cá, lạp xưởng, đường thốt nốt, ai thạo nấu nướng thì bán bún num bo chóc, chè bánh Campuchia vừa làm kế mưu sinh vừa lưu giữ vị ngon quê nhà. Và chợ Campuchia đã ra đời trên vùng đất Nam bộ như thế đó!
Các đặc sản ở chợ tuy mang đậm sắc màu và hương vị Campuchia, nhưng đâu đó vẫn tồn tại sự giao thoa rõ nét với nền ẩm thực Nam bộ. Giờ thì mời bạn dạo một vòng chợ để cùng khám phá nhé!
Ngọt ngào chè Miên thâm niên hơn 40 năm
Những quán chè trong chợ như chè cô Huôi, chè cô Có đều là tiệm chè “mẹ truyền con gái nối”.
Chè ở đây thường chia thành 2 kiểu: chè kiểu Nam bộ như trôi nước, đậu trắng, bắp, táo xọn, chè thưng và chè bánh kiểu Campuchia như bánh bò đường thốt nốt, chè thốt nốt, chè hạt me, chè hạt mít, chè bí chưng. Tất cả các nguyên liệu và vị ngọt thanh không gắt cổ trong chè đều được nấu từ đường thốt nốt – loại đường đặc sản của người dân Campuchia và đồng bào Khmer ở miền Tây.
Chè gốc Campuchia thì sẽ bán theo từng món một, nhưng khi “về chung một nhà” với người miền Nam, món chè cũng được tùy biến theo lối thập cẩm gọi là chè Cam thập cẩm. Các thành phần rất độc đáo phản ánh hương vị và màu sắc đặc trưng của xứ chùa vàng, đó là bí đỏ chưng nguyên trái với phần ruột màu trắng sữa (hỗn hợp ruột bí, sữa đặc, nước cốt dừa, trứng), hạt trái me giòn sần sật và cơm sầu riêng hầm mềm trong đường thốt nốt, đặc biệt hơn là đậu xanh hấp được tạo hình giống hạt mít và còn nhiều nguyên liệu khác nữa. Đến chợ và thưởng thức chè Cam, hãy chuẩn bị tinh thần phiêu lưu ẩm thực cởi mở để cảm nhận vị ngon đặc biệt này.
Num bo chóc tưởng lạ mà quen
Num bo chóc (Nom Banh Chok) là món bún cá hay bún cà ri cá nổi tiếng của Campuchia. Nước lèo của num bo chóc có hương thơm nồng nàn của mắm bò hóc kết hợp cùng mùi thơm dìu dịu của ngải bún, sả, và vị chua thanh của trái chúc (một loại quả giống chanh nhưng thơm hơn). Món bún dùng sợi bún tươi, được chan ngập trong nước lèo màu vàng óng ánh, ăn cùng với những thớ thịt cá lóc đồng trắng phau, đậu đũa sống cắt khúc xanh rờn, bông điên điển vàng cùng bông súng giòn mát.
Món bún Num bo chóc tưởng đâu xa lạ nhưng hóa ra lại gần gũi khi ta nghĩ đến món bún nước lèo trứ danh của đồng bào Khmer Sóc Trăng và Trà Vinh (cũ). Hương vị bún nước lèo chính là sự kết hợp giữa mắm bò hóc và ngải bún với phần thịt tôm phong phú. Còn Num bo chóc là phiên bản đơn giản, tôn vinh vị ngọt của thịt cá, vị mặn của mắm và vị ngọt thanh giòn sần sật của đậu đũa sống.
Mặn mòi hũ mắm, cá khô
Không chỉ có mùi thơm của nồi nước lèo Num bo chóc, vị ngọt béo từ các tiệm chè, không gian trong chợ còn nổi bật sắc cam vàng đỏ của những sạp khô.
Những xâu lạp xưởng Campuchia, khô cá được treo lủng lẳng hay xếp gọn trên những nia tre trước sạp. Đặc sản cá khô của Campuchia đều quy tụ ở chợ, nào là khô cá lóc, cá trèn, cá sặc, mà ngon nhất là khô cá tra Biển Hồ vàng ươm, chắc thịt với phần mỡ bụng căng phồng khi chiên, ngoài ra có thêm khô ếch nhái, tôm khô, các loại mắm. Trong đó, nổi bật nhất là mắm bò hóc hay prahok.
Mắm bò hóc là thứ mắm rất riêng của người Campuchia và người Khmer Nam bộ. Hương vị của mắm bò hóc sẽ không mấy thân thiện cho người lần đầu ăn thử, nhưng một khi đã quen vị mắm, người ta lại biến tấu ra vô vàn món ngon như mắm sống chấm xoài, cóc, ổi, me non; mắm trộn với thịt heo làm nước chấm rau, chiên lên ăn với cơm, hay nêm nếm nồi nước lèo, món canh cho thêm đậm đà.
Nguyên liệu dùng để muối mắm là các loài cá nước ngọt như cá lóc, cá linh, cá sặc, cá rô và cá trê vàng là ngon nhất. Vì thịt của loài cá này chắc dẻ, thơm ngọt hơn các loại cá khác.
Cách làm mắm bò hóc cũng rất đặc biệt. Sau khi làm sạch, cá phải được ngâm với muối vài tiếng đồng hồ cho trương sình lên. Tiếp đến, phơi cá dưới nắng cho ráo hết nước, ướp với muối hột, cơm nguội (tùy công thức mỗi nhà mỗi vùng) rồi ủ cho cá lên men. Ròng rã nhiều tháng trời, con cá nghếu đi chuyển sang màu nâu đỏ nằm gọn trong thứ nước mắm sền sệt. Riêng mắm bò hóc từ cá trê vàng, quá trình ủ phải mất gần một năm thì vị mắm mới ngon.
Nếu có dịp đi ngang con đường Lê Hồng Phong, hãy ghé chợ Campuchia chơi để thưởng thức món ngon, tìm hiểu văn hóa đất nước Chùa Tháp vừa lạ lẫm lại vừa gần gũi giữa lòng Sài Gòn.
