Võ Văn Trí
Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
Nằm ở miền Trung Việt Nam, trong hệ sinh thái bắc Trường Sơn, Di sản Thiên nhiên Thế giới Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng không chỉ là khu vực có kiến tạo karst cổ nhất và lớn nhất châu Á mang trong mình nhiều bằng chứng về các giai đoạn lịch sử hình thành về địa chất của vỏ trái đất với cảnh quan thiên nhiên kỳ vỹ mà còn là khu vực chứa đựng những giá trị nổi bật toàn cầu về hệ sinh thái và đa dạng sinh học.
Di sản này là khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất Việt Nam với 84% là rừng nguyên sinh nhiệt đới ẩm trên núi đá vôi, chứa đựng đa dạng sinh học cao nhất Việt Nam. Đặc biệt, có 28 loài mới trong đó có 25 loài động vật và 3 loài thực vật và nơi được các ghi nhận tồn tại 2 loài đặc hữu hẹp – chỉ tồn tại duy nhất ở Phong Nha – Kẻ Bàng.
Sự đa dạng động vật của Phong Nha – Kẻ Bàng được chứng minh với sự tồn tại của 464 loài động vật không xương sống và 825 loài động vật có xương sống thuộc 489 giống, 151 họ, 40 bộ. Trong 25 loài động vật mới được ghi nhận, có 3 loài lưỡng cư, gồm: ếch giun, nhái cây orlovi, nhái cây quyết và 15 loài bò sát, gồm: thạch sùng ngón Phong Nha – Kẻ Bàng, rắn lục Trường Sơn, tắc kè Phong Nha – Kẻ Bàng, rắn rào bourreti, thằn lằn tai noggei, rắn mai gầm thành, thằn lằn bốn ngón, rắn sãi Andreae, rùa tròn đẹp, thằn lằn chân ngắn boehmei, thạch sùng ngón ẩn, rắn sãi mép trắng, rắn trán smithi, rắn khuyết đốm, tắc kè ngón roesleri; 2 loài chim, đó là: chào mào trọc đầu, chích núi đá vôi; và 5 loài thuộc lớp hình nhện có các loài, gồm: bò cạp Thiên Đường, bò cạp Việt và 3 loài nhện.
Ngoài ra, có 2.935 loài thực vật thuộc 1.002 chi, 198 họ. Đáng chú ý trong các kết quả nghiên cứu về thực vật là việc phát hiện thêm 3 loài mới cho khoa học, bao gồm: thu hải đường Việt, phòng kỷ Quảng Bình, bùng bục Phong Nha. Đặc biệt, phát hiện quần thể bách xanh đá là một loài đặc hữu hẹp cho khu vực núi đá vôi hiện chỉ tồn tại ở Phong Nha – Kẻ Bàng. Ngoài ra, còn phát hiện về 1 chi đặc hữu đơn loài Oligoceras thuộc họ thầu dầu rất hiếm ở Việt Nam.
Bằng các chứng cứ khoa học, có thể nói Phong Nha – Kẻ Bàng có sự đa dạng cao nhất ở Việt Nam và rất cao so với các Di sản thiên nhiên thế giới các nước trong và ngoài khu vực và Phong Nha – Kẻ Bàng được xem là nơi được ghi nhận nhiều loài động vật, thực vật mới vào đầu thế kỷ 21.
