Sơn Ca

Sau nhiều năm về với cát bụi, Trịnh Công Sơn và di sản âm nhạc hơn 600 bài hát của ông vẫn nguyên một sức sống mãnh liệt đến kỳ lạ.

Bén duyên hát nhạc Trịnh từ phong trào văn nghệ sinh viên tại quán Nhạc Tranh, Giang Trang đã có hành trình 7 năm thử nghiệm âm nhạc Trịnh Công Sơn. Nhận mình là “một amateur chơi nhạc” nhưng việc liên tiếp ra sản phẩm phòng thu như “Lênh đênh nhớ phố” (CD và LP), “Hạ Huyền 1”, “Hạ Huyền 2”, và các cuộc chơi concert trong và ngoài nước, Giang Trang định vị chỗ đứng của mình nằm trong số ít nghệ sĩ đương đại kiên trì, bền bỉ làm mới nhạc Trịnh. Giang Trang không chỉ hát như nghệ sĩ trình diễn mà chủ động chơi nhạc cùng các cộng sự như nhu cầu được sáng tạo. Nói đúng hơn, Giang Trang không chơi nhạc để tìm đường trở thành ca sĩ. Điều mà cô tìm kiếm và mong muốn là được khám phá và chia sẻ trải nghiệm về văn hóa Trịnh Công Sơn thông qua âm nhạc của ông. Theo đuổi những cấu trúc, ý tưởng đa dạng trong từng thử nghiệm nhưng vẫn giữ được không khí cổ điển bao trùm, Giang Trang đã mở ra không-gian-dòng-sông liền mạch, tự do tự tại với âm nhạc Trịnh Công Sơn. Thay vì bám vào ca từ, Giang Trang luôn cố gắng ẩn mình để khởi lộ nhiều khoảng trống khi hát. Tiếng hát an nhiên, cùng phong cách giản dị của Giang Trang như đang trò chuyện, vừa nũng nịu trẻ thơ vừa lấp lánh bóng nắng của hi vọng khiến người nghe không thấy nặng trĩu nỗi buồn. Thay vào đó, họ thấy gần gũi, thư giãn để suy tư và chiêm nghiệm vẻ đẹp tĩnh lặng, đầy tính hiện sinh trong âm nhạc Trịnh Công Sơn.

Công bố dự án dài hơi Trịnh Contemporary vào tháng 3/2019, Hà Lê đang là hiện tượng thú vị, đưa lại nguồn cảm hứng cách tân đầy sáng tạo nhiều ca khúc nổi tiếng của Trịnh Công Sơn. Xuất phát điểm là một rapper, bước ngoặt trở thành ca sĩ và làm mới nhạc Trịnh của Hà Lê khiến nhiều người giật mình. Lựa chọn tư duy “remake” thay vì cover, những nỗ lực cách tân của Hà Lê chạy trên con đường R&B kết hợp điện ảnh, nhạc kịch, vũ đạo, biểu diễn, nhiếp ảnh… nhằm đưa đến một chiều không gian khác, một “màu Trịnh” khác, một “hồn Trịnh” khác. Qua 3 sản phẩm music video là “Diễm xưa”, “Mưa hồng” và “Biển nhớ”, Hà Lê và Trịnh Contemporary đã chinh phục đông đảo người nghe, đặc biệt là khán giả trẻ. Giọng hát ma mị của Hà Lê khi bay trên nền hòa âm R&B và world music, nhạc điện tử trong các bản phối hiện đại cộng hưởng thêm hiệu ứng thị giác của những khuôn hình, những chuyển động của nghệ thuật múa đương đại đã góp phần tạo nên không gian siêu thực cho âm nhạc Trịnh Công Sơn. Chân dung nghệ sỹ “đa zi năng” vừa hát, nhảy và đọc rap của Hà Lê không chỉ truyền tới cảm hứng đầy tự do, phóng khoáng cho người thưởng thức mà còn được Billboard Mỹ dành cho sự tưởng thưởng đầy tự hào: “đây không chỉ là một dự án khó thực hiện mà còn là một sản phẩm để Hà Lê đưa tầm nhìn và đam mê của mình ra với thế giới, đồng thời thay đổi tư duy của những người không tán thành”.

Trong khi đó, Đồng Lan lại chọn cách tân nhạc Trịnh bằng cách chuyển soạn những ca khúc Trịnh Công Sơn sang tiếng Pháp và hát song ngữ theo phong cách Jazz. Ra mắt tháng 4/2019, sản phẩm “Này em có nhớ” (CD và LP) của Đồng Lan được “thai nghén” hơn 4 năm với sự giúp đỡ của nhà thơ Francois Brunetta. Kỳ công chuyển soạn nhạc Trịnh sang tiếng Pháp trung thành nhất với nguyên tác, nỗ lực cách tân của Đồng Lan đã mang đến một phong vị khác, giao thoa đầy lãng mạn phảng phất không khí và tinh thần Pháp cho âm nhạc Trịnh Công Sơn.

Hơn nửa thế kỷ “như dòng nước chảy qua cõi đời” âm nhạc Trịnh Công Sơn đã rất lớn mạnh trước khi có thêm một người. Mỗi người một cách tân khác nhau nhưng dám làm khác, nghĩa là, người nghệ sĩ đã can đảm vào vai “người đi lạc” – đi trong niềm hân hoan và hạnh phúc. Bởi, cách tân luôn là câu chuyện khó nhất trong hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp.

Ngoài tín hiệu người trẻ vẫn đồng cảm và nỗ lực cách tân di sản âm nhạc của quá khứ theo cách riêng của họ. Đó còn là chỉ dấu cho thấy sự hồi sinh và sức sống vĩnh cửu của nhạc Trịnh với đời sống văn hóa đương đại.