Bảo Ngọc
Trong ngành du lịch, có một “khung giờ vàng” thường bị bỏ quên: từ 18h đến rạng sáng. Đây là khoảng thời gian du khách – đặc biệt là khách quốc tế – có xu hướng chi tiêu mạnh nhất cho ăn uống, giải trí và trải nghiệm.
Tuy nhiên, tại nhiều đô thị di sản ở Việt Nam, các hoạt động thường kết thúc sớm, khiến trải nghiệm bị “đứt mạch” ngay khi thành phố bắt đầu lên đèn. Điều này đồng nghĩa với việc một phần lớn doanh thu tiềm năng chưa được khai thác.
Sự xuất hiện của kinh tế đêm (night-time economy) đang thay đổi thực tế đó. Thay vì để di sản “ngủ yên”, nhiều thành phố bắt đầu biến màn đêm thành một không gian trải nghiệm mới – nơi văn hóa, công nghệ và du lịch giao thoa.
Khi di sản không còn chỉ để “nhìn”
Ban ngày, di sản mang vẻ trang nghiêm và tĩnh tại. Nhưng khi đêm xuống, chính không gian ấy lại mở ra một chiều kích khác – huyền bí, giàu cảm xúc và dễ kể chuyện hơn.
Xu hướng hiện nay là chuyển từ tham quan thụ động sang trải nghiệm đa giác quan. Công nghệ ánh sáng, âm thanh và trình diễn đang giúp các địa điểm lịch sử “sống lại” theo cách trực quan hơn, dễ tiếp cận hơn với du khách quốc tế.
Tại Hà Nội, nhiều sản phẩm du lịch đêm đã nhanh chóng tạo hiệu ứng rõ rệt. Các tour như “Giải mã Hoàng thành Thăng Long” tại Hoàng thành Thăng Long, trải nghiệm đêm tại Nhà tù Hỏa Lò hay các chương trình trình diễn ánh sáng tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã biến những địa điểm quen thuộc thành sản phẩm hoàn toàn mới.
Không chỉ thu hút du khách, các hoạt động này còn trở thành “chất liệu” truyền thông mạnh mẽ trên mạng xã hội, góp phần quảng bá hình ảnh điểm đến ra quốc tế.
Bài toán kinh tế phía sau ánh đèn
Kinh tế đêm không chỉ là câu chuyện trải nghiệm, mà là một chiến lược rõ ràng nhằm tăng giá trị du lịch. Thay vì để du khách rời đi sau một ngày tham quan, các hoạt động về đêm giúp kéo dài thời gian lưu trú. Khi thành phố có thêm show diễn, food tour, không gian nghệ thuật hay các điểm vui chơi mở muộn, du khách có xu hướng ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn.
Bên cạnh đó, kinh tế đêm còn tạo ra một hệ sinh thái dịch vụ đi kèm. Từ vận chuyển đêm, ẩm thực, quán cà phê, đến các cửa hàng lưu niệm – tất cả cùng vận hành trong một chuỗi giá trị liên tục, giúp dòng tiền được lưu chuyển mạnh mẽ hơn trong nội đô.
Thách thức: Làm sao để “đánh thức” mà không phá vỡ di sản?
Dù giàu tiềm năng, phát triển kinh tế đêm tại đô thị di sản không phải là bài toán dễ. Thách thức lớn nhất nằm ở việc cân bằng giữa khai thác và bảo tồn. Nếu phát triển thiếu kiểm soát, di sản rất dễ bị “thương mại hóa” theo hướng đại trà, đánh mất giá trị văn hóa cốt lõi.
Các chuyên gia cho rằng, sản phẩm đêm tại khu di sản cần được định vị rõ: không phải là không gian ồn ào, mà là trải nghiệm có chiều sâu, mang tính nghệ thuật và được thiết kế có chọn lọc.
Song song đó, hoạt động tiếp thị cũng cần thay đổi. Thay vì chỉ cung cấp thông tin điểm đến, các chiến dịch truyền thông hiện nay tập trung vào trải nghiệm cảm xúc – thông qua hình ảnh, video và storytelling – để truyền tải được “chất” riêng của di sản về đêm.
Khi màn đêm trở thành tài sản du lịch
Sự phát triển của kinh tế đêm cho thấy một thay đổi quan trọng trong tư duy du lịch. Thành phố không còn “tắt đèn” sau hoàng hôn, mà bước vào một nhịp sống khác – chậm hơn, sâu hơn nhưng cũng giàu giá trị kinh tế hơn. Với các đô thị di sản, đây không chỉ là cơ hội tăng trưởng, mà còn là cách để kể lại câu chuyện văn hóa theo một ngôn ngữ mới.
Khi ánh sáng ban ngày khép lại, cũng là lúc di sản khoác lên mình một diện mạo khác – lặng lẽ, cuốn hút và đủ sức giữ chân du khách lâu hơn bằng chính chiều sâu của mình.
