Bài: XUÂN LỘC
Ảnh: XUÂN LỘC, NICK M, SHUTTERSTOCK

Từ AEON đến Thế giới Di động, Big C đến Saigon Co.op…, các “ông lớn” bán lẻ đang chạy đua để bắt kịp xu hướng tiêu dùng mới của người Việt.

Kể cả khi TP.Hồ Chí Minh dừng giãn cách xã hội vào tháng 10 năm ngoái, chị Minh Ngọc, nhân viên văn phòng ở quận Tân Bình cũng vẫn không đi mua sắm ở các trung tâm thương mại (TTTM) lớn như AEON, Big C hay GO. Thay vào đó, chị mua sắm ở các cửa hàng nhỏ, gần nhà. Thỉnh thoảng, chị Minh Ngọc cũng “đi chợ” trên các cửa hàng online vì “vừa thuận lợi, vừa có nhiều ưu đãi” khi thanh toán online.

Những con phố sầm uất ở Hà Nội đã phải đóng cửa trong đại dịch

Thói quen tiêu dùng đã đổi

“Trận dịch lịch sử vừa qua khiến tôi thật sự ngại đến các TTTM hoặc những nơi đông người”, chị Minh Ngọc chia sẻ. Còn chị Lan Anh ở Hà Nội cho biết: “Mua sắm trực tuyến ngày càng tiện lợi. Có thể đặt hàng bất kể lúc nào, thanh toán qua chuyển khoản rất thuận tiện, hàng được giao tận nhà… từ đó giảm thiểu nguy cơ lây lan dịch bệnh”.

Chị Minh Ngọc và chị Lan Anh không phải là những trường hợp cá biệt mà nhiều người tiêu dùng ở các đô thị lớn đang thay đổi hành vi tiêu dùng vì Covid-19. Thay vì đến các TTTM, nơi cả gia đình có thể cùng ăn tối ở các nhà hàng, trẻ nhỏ có các khu vui chơi, người lớn thỏa thích mua sắm cho cả tuần… họ chọn mua sắm ở những cửa hàng gần nhà, trong khu dân cư hoặc trực tuyến.

Thói quen tiêu dùng đã thay đổi do ảnh hưởng của dịch bệnh

Ông Furusawa Yasuyuki, Tổng giám đốc AEON Việt Nam với các chuỗi bán lẻ quy mô lớn – nhỏ, cũng cho biết doanh thu của các siêu thị, cửa hàng quy mô nhỏ của AEON tăng lên rõ rệt trong thời gian dịch bệnh, trong khi lượng khách ở các TTTM sụt giảm nhiều. “Thời gian giãn cách xã hội kéo dài nên tâm lý và thói quen tiêu dùng của người dân đã thay đổi rất nhiều”, ông Yasuyuki nói. Ở AEON Mall, trước đây khách hàng đến ăn uống tại nhà hàng hay xem phim chiếu rạp đến tận khuya, nhưng nay lượng khách buổi tối rất ít. Mặt khác, tần suất mua sắm của khách hàng cũng giảm đi rất nhiều.

Chạy theo để thích ứng

Theo các chuyên gia trong ngành bán lẻ, trước sự thay đổi hành vi mua sắm, các nhà bán lẻ cần nắm bắt xu hướng để chuyển đổi nhanh chóng, đặc biệt trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang phát triển mạnh mẽ.

AEON Việt Nam đã đề ra nhiều định hướng. Với các TTTM, công ty sẽ tập trung nâng cao trải nghiệm khách hàng, cung cấp các dịch vụ tốt hơn và đa dạng phương thức bán hàng để chuẩn bị cho bước phát triển trong tương lai. Với mô hình siêu thị vừa và nhỏ, nhà bán lẻ Nhật Bản sẽ phát triển chuỗi siêu thị AEON MaxValu tại Hà Nội; họ hiện có 7 siêu thị và sẽ nâng con số lên 20 trong năm nay.

Các nhà bán lẻ đang đưa ra nhiều chính sách mới để thu hút khách hàng

AEON tìm những mặt bằng ở trong khu dân cư hay trong những khu tòa nhà để giảm chi phí. “Những cửa hàng vừa và nhỏ này sẽ tập trung cung cấp thực phẩm chất lượng tươi ngon, với giá cả phù hợp với khả năng mua sắm của khách hàng khu vực xung quanh”, Yasuyuki nói. AEON cũng sẽ tập trung phát triển những sản phẩm nhãn hàng riêng để thu hút khách hàng. Bên cạnh đó, họ cũng sẽ đẩy mạnh bán hàng online.

Không riêng gì AEON mà các nhà bán lẻ khác cũng đang phải đẩy mạnh cải tiến hệ thống kinh doanh phân phối. Đầu năm 2022, Thế giới Di động (MWG) tuyên bố tạm dừng mở mới Bách hóa Xanh để cải thiện nền tảng vận hành và tối ưu hóa lợi nhuận, tập trung cho các chuỗi mới hơn. Chủ tịch MWG Nguyễn Đức Tài cho biết thời gian sắp tới sẽ có những điều chỉnh rất lớn liên quan đến shop, các sản phẩm, cách trưng bày… hướng tới tăng trải nghiệm khách hàng. “Năm nay Bách hóa Xanh sẽ tập trung vào tăng trải nghiệm và chất lượng sản phẩm để tăng lượng khách hàng, tăng doanh thu trên mỗi shop,” ông Tài nói.

Cả Saigon Co.op và Satra gần đây cũng đều mạnh tay khai tử không ít điểm bán không hiệu quả. Ông Nguyễn Anh Đức, Tổng giám đốc Saigon Co.op, cho biết kế hoạch năm nay sẽ mở thêm các điểm bán nhỏ như chuỗi Co.opSmile, Cheers và Co.op Food. Đáng chú ý là mỗi cửa hàng Co.op Food thường linh hoạt chọn lọc từ 8.000 đến 10.000 mặt hàng trong danh mục hơn 30.000 mặt hàng của các siêu thị, đại siêu thị thuộc Saigon Co.op để “đo ni đóng giày” cho từng khu vực.

Vì vậy, dù chỉ là shop, khách hàng tới đây vẫn dễ dàng tìm thấy các loại hàng hóa thiết yếu như thực phẩm công nghệ, hóa mỹ phẩm, đồ dùng, may mặc, hàng tươi sống… được chọn lựa từ các nhà cung cấp uy tín, có chứng nhận an toàn về quy trình sản xuất, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

“Những thay đổi hành vi và thói quen tiêu dùng của khách hàng là thách thức rất lớn cho tất cả nhà bán lẻ nói chung và AEON nói riêng, do đó nếu không có biện pháp để ứng phó thì chắc chắn sẽ chậm trễ trong kinh doanh”, ông Yasuyuki lưu ý, “2022 là một năm rất quan trọng và sẽ chứng kiến sự cạnh tranh rất gay gắt giữa các nhà bán lẻ. Những thay đổi của người tiêu dùng buộc ngành bán lẻ phải có những thay đổi để ứng phó và phát triển”.

Thuận cũng do dịch

Theo các chuyên gia, để có mức giá cạnh tranh, các chuỗi bán lẻ phải đảm bảo số lượng điểm bán nhiều mới có thể thương lượng được giá tốt với nhà cung cấp và nâng nhận diện thương hiệu với người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc mở được một TTTM, đại siêu thị ở các đô thị lớn như TP.Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng… rất khó khăn.

Mở một đại siêu thị thường mất từ 4 đến 5 năm, từ lên kế hoạch, tìm địa điểm, khảo sát, cấp phép, xây dựng… cho đến khi khai trương. Với các nhà bán lẻ ngoại, việc này còn khó hơn vì khó tiếp cận được mặt bằng phù hợp.

Nhưng mở một siêu thị mini hay cửa hàng mới có diện tích từ 300-1.000m2 lại không khó. Đáng chú ý, cơ hội thuê mặt bằng loại này hiện được cho là khá dễ dàng, bởi sau hơn hai năm dịch bệnh, nhiều doanh nghiệp, nhà bán lẻ, chuỗi nhà hàng, quán cà phê… gặp khó, không thể bám trụ nên buộc phải sang nhượng trụ sở hoặc trả lại mặt bằng kinh doanh. Mặt khác, việc xin giấy phép mở cửa hàng loại này đơn giản hơn đầu tư TTTM nhiều.

Với chuỗi kinh doanh quy mô vừa và nhỏ, AEON cần mở số lượng lớn. Ví dụ như cửa hàng MaxValu, họ phải có ít nhất 100 cửa hàng để kinh doanh hiệu quả. “Với những cửa hàng nhỏ, chúng tôi tìm những mặt bằng ở trong khu dân cư hay trong những khu tòa nhà để giảm chi phí”, ông Yasuyuki cho biết và nói thêm rằng do cửa hàng nhỏ phải chú trọng đến “giá cả phù hợp với khả năng mua sắm của khách hàng trong khu vực” nên kinh doanh những cửa hàng này lợi nhuận không cao.

Tuy phải đuổi theo xu hướng mua sắm mới, nhiều nhà bán lẻ vẫn cho rằng Việt Nam là một thị trường “đầy tiềm năng”. AEON hiện coi Việt Nam là thị trường trọng điểm thứ hai sau Nhật Bản. Central Group hay MM Mega Market cũng cho biết sẽ tăng cường mở rộng kinh doanh ở Việt Nam.