Bài: Trần Mai Phương
Ảnh: Luk Lak Vietnamese Cuisine
Trên các ngọn núi cao trong rừng xứ Lạng, vào độ tháng 7 hàng năm, một mùi hương thanh nhẹ xuất hiện và âm thầm lan tỏa khắp chốn. Đó chính là hương thơm của quả mắc mật, từ có nghĩa là “quả ngọt” trong tiếng Tày-Nùng. Quả mắc mật nhìn bề ngoài giống quả quất hồng bì, nhưng màu sắc tươi hơn, bóng hơn, có vị cay nhẹ như hạt tiêu và the như vỏ bưởi. Loại quả này dù tươi hay khô, khi đem nấu cùng thịt, cá đều tạo thành những hương vị ngon miệng lạ lùng.
Cá vược nướng sốt mắc mật
Khác với các loại cá sông, cá vược sống ở vùng nước lợ nên từng thớ cá dai và chắc lại. Phần thịt trong mờ như thạch của trái mắc mật tươi được xay nhuyễn cùng với muối; hạt và vỏ quả được nướng chậm đến khô vàng rồi nghiền mịn, tất cả đem ướp với cá rồi nướng sém trên lửa. Cá vược nướng sốt mắc mật có thể dùng kèm cơm nóng hoặc bún rối chấm cùng sốt mắc mật chua ngọt.
Sườn nướng mắc mật
Mỡ lợn có khả năng thẩm thấu và lưu hương rất tốt, nên để làm món ăn này, dẻ sườn được chọn lấy phần dày thịt dắt mỡ. Quả mắc mật xay nhỏ cùng với gia vị, ướp qua đêm để ngấm sâu vào thịt sườn, rồi đem nướng chậm trên than củi. Mùi thơm lạ lùng giống hương hoa của vỏ mắc mật, cùng vị béo của sườn và mùi oi khói như một buổi chiều cao nguyên chắc hẳn sẽ rất hợp vị khi ăn cùng một nắm xôi nếp thơm đồ chín tới.
Thịt khâu nhục với mắc mật
Khâu nhục là món ăn bắt nguồn từ Quảng Đông (Trung Quốc), du nhập vào Việt Nam qua dân tộc Tày, Nùng vùng Lạng Sơn và dần trở thành một món ăn Việt với các gia vị bản địa. Phần bì và mỡ của miếng thịt lợn được châm kỹ bằng xiên nhọn cho mềm, quay trên lửa cho bì giòn và nở phồng lên. Sau đó miếng thịt nguyên tảng được thêm các loại gia vị, mắm muối, và đặc biệt là mắc mật tươi nguyên quả rồi được hấp cách thủy trong nồi tới khi mềm nhừ. Khi ăn rắc thêm hạt tiêu mới xay lên và dùng cùng cơm nóng.
