Nhật Quỳnh
Ngày đầu tiên quay lại văn phòng sau kỳ nghỉ Tết luôn mang một cảm giác rất đặc biệt. Không khí “thịt mỡ dưa hành” vẫn còn phảng phất trong các câu chuyện đầu giờ, nhưng trên màn hình máy tính đã là hàng chục email chưa đọc, lịch họp chồng chéo và những kế hoạch dang dở từ năm cũ.
Phản xạ quen thuộc của nhiều người là cố gắng “bù” lại những ngày nghỉ bằng cách tăng tốc ngay lập tức. Một cốc cà phê đậm, một danh sách công việc dày đặc, và quyết tâm xử lý mọi thứ trong 8 tiếng đầu tiên để chứng tỏ sự chuyên nghiệp và tinh thần trách nhiệm.
Tuy nhiên, các nghiên cứu về năng suất lao động và sức khỏe tinh thần đều chỉ ra rằng: đây là một chiến lược sai lầm. Ép bản thân tăng tốc đột ngột sau một kỳ nghỉ dài không giúp bạn làm việc tốt hơn, mà chỉ khiến năng lượng bị “đốt cháy” ngay từ những mét đầu tiên của năm mới.
Khái niệm Soft Landing – “hạ cánh mềm” – vì thế đang được nhiều doanh nghiệp và chuyên gia nhân sự khuyến nghị như một cách khởi động thông minh sau Tết.
1. Cú sốc “quán tính nghỉ ngơi”: Khi cơ thể chưa sẵn sàng để bứt tốc
Trong 7-9 ngày nghỉ Tết, đồng hồ sinh học của hầu hết mọi người đều bị xáo trộn. Thức khuya hơn, dậy muộn hơn, ăn uống không theo giờ giấc, và não bộ gần như không phải xử lý những tác vụ đòi hỏi sự tập trung cao độ.
Việc quay trở lại guồng làm việc 8 giờ mỗi ngày tạo ra một cú sốc sinh lý rất giống hiện tượng jet lag khi thay đổi múi giờ. Não bộ cần thời gian để thích nghi lại với nhịp sinh hoạt cũ.
Nếu bạn ép mình xử lý ngay những công việc nặng về tư duy như lập kế hoạch năm, phân tích dữ liệu hay ra quyết định quan trọng, khả năng cao là chất lượng công việc sẽ không đạt như mong đợi. Những lỗi nhỏ, thiếu sót ngớ ngẩn thường xuất hiện nhiều nhất chính vào ngày làm việc đầu tiên sau Tết.
2. Burnout sớm: Khi năm làm việc chưa bắt đầu đã thấy mệt
Năm làm việc là một cuộc chạy marathon, không phải một cuộc đua nước rút. Dồn 200% năng lượng vào ngày khai xuân nghe có vẻ ấn tượng, nhưng về mặt sinh học và tâm lý, đó là một khoản “rút trước” từ quỹ năng lượng của tương lai.
Hiện tượng thường gặp là energy crash: làm việc cực kỳ hăng hái trong 1-2 ngày đầu, nhưng đến giữa tuần thì cơ thể và tinh thần tụt dốc nhanh chóng. Tuần làm việc đầu tiên kết thúc trong trạng thái mệt mỏi, chán nản và thiếu động lực – một khởi đầu không hề lý tưởng cho cả năm.
Ngược lại, những người cho phép mình khởi động chậm rãi thường duy trì được nhịp độ ổn định hơn trong những tuần tiếp theo. Sự bền bỉ, chứ không phải sự bùng nổ ngắn hạn, mới là yếu tố quyết định hiệu suất dài hạn.
3. Ngày khai xuân là ngày của kết nối, không phải của hiệu suất
Giá trị lớn nhất của ngày làm việc đầu năm không nằm ở số lượng công việc hoàn thành, mà ở tinh thần tập thể.
Những cuộc trò chuyện đầu xuân, lời chúc Tết, phong bao lì xì hay đơn giản là hỏi han nhau về kỳ nghỉ đều đóng vai trò quan trọng trong việc tái kết nối đội nhóm. Các tương tác xã hội tích cực này kích hoạt việc sản sinh Oxytocin và Dopamine – những hormone giúp cải thiện tâm trạng, tăng cảm giác gắn bó và tạo động lực làm việc.
Một tập thể có tinh thần tốt sẽ làm việc hiệu quả hơn rất nhiều so với một tập thể chỉ chăm chăm vào KPI ngay từ sáng mùng Một. Bỏ qua yếu tố kết nối để chạy theo năng suất ngắn hạn thường là một cái giá quá đắt.
4. “Hạ cánh mềm” trong thực tế: Làm gì trong ngày đầu năm?
Hạ cánh mềm không có nghĩa là không làm gì, mà là làm những việc phù hợp với trạng thái của cơ thể và não bộ.
Ngày đầu tiên nên được dành cho các hoạt động mang tính chuẩn bị: sắp xếp lại bàn làm việc, dọn dẹp email, rà soát lịch họp, cập nhật kế hoạch tổng thể cho tuần và tháng đầu năm. Đây là những công việc không đòi hỏi quá nhiều tư duy phức tạp nhưng vẫn tạo cảm giác kiểm soát và chủ động.
Việc lập danh sách công việc mà chưa cần xử lý ngay cũng mang lại hiệu quả tâm lý rõ rệt. Khi lộ trình đã hiện ra trước mắt, mức độ lo âu giảm xuống, giúp bạn bước vào các ngày làm việc tiếp theo với tâm thế vững vàng hơn.
Và quan trọng không kém: về đúng giờ. Làm thêm giờ ngay ngày đầu năm không khiến bạn được đánh giá cao hơn, mà chỉ làm gián đoạn quá trình hồi phục năng lượng sau kỳ nghỉ.
5. Khởi đầu thông minh cho cả năm dài phía trước
Cách bạn đối xử với bản thân trong những ngày đầu năm thường phản ánh cách bạn sẽ làm việc suốt cả năm đó. Nếu năm bắt đầu bằng sự ép buộc và quá tải, khả năng cao bạn sẽ phải đối mặt với những giai đoạn kiệt sức sớm hơn dự kiến.
Ngược lại, một khởi đầu chậm rãi, có ý thức và tôn trọng giới hạn của cơ thể sẽ tạo nền tảng cho sự bền bỉ. Hiệu suất cao không đến từ việc làm nhiều nhất trong ngày đầu tiên, mà từ việc duy trì được nhịp độ ổn định trong suốt 12 tháng tiếp theo.
Không ai đánh giá năng lực của bạn chỉ qua ngày làm việc đầu tiên. Sự chuyên nghiệp thể hiện ở khả năng duy trì phong độ bền bỉ suốt cả năm dài.
Vì vậy, trong ngày khai xuân này, hãy cứ thong thả. Hãy nhâm nhi tách trà, cười đùa với đồng nghiệp và khởi động cỗ máy công việc của bạn một cách từ tốn. Chậm lại một nhịp hôm nay để có thể đi xa hơn vào ngày mai.
