Quốc Thái
Cứ hằng năm, vào dịp đầu Xuân tháng 2 Âm lịch, lễ hội đình làng Hạ Yên Quyết (thuộc phường Yên Hòa, Hà Nội) lại diễn ra trong sự háo hức của người dân. Riêng năm nay, lễ hội sôi nổi hơn rất nhiều bởi đây là lễ rước đại đám (lễ rước lớn), thường 3–5 năm mới tổ chức một lần.
Lễ hội năm nay diễn ra từ 28/2-31/3/2026 (tức 10/2-13/2 Âm lịch). Với người dân Kẻ Cót (tên chữ Nôm của hai làng Thượng Yên Quyết và làng Hạ Yên Quyết), lễ hội không chỉ là một nghi thức tín ngưỡng mà còn là cách nhắc nhớ về vùng đất Kẻ Cót. Mảnh đất này vốn có truyền thống học hành, khoa bảng và là một trong năm Làng khoa bảng của đất Thăng Long kinh kỳ. Giữa lòng Hà Nội đang đổi thay từng ngày, vẫn còn đó những lễ hội được gìn giữ như minh chứng cho sức mạnh bền bỉ của văn hóa, của truyền thống lễ giáo như một “mạch ngầm” song hành cùng dòng chảy đương đại.
Ngay từ sáng sớm, không khí các con phố xung quanh Đình Hạ Yên Quyết (Đình Cót) đã khác thường. Trên các con ngõ nhỏ, từng bàn lễ được bày ra trước cửa nhà. Hoa quả, hương khói và lễ vật sắp đặt ngay ngắn để thờ cúng.
Người dân đứng chờ, không phải để tránh đường, mà để đón nhận. Ở đây, có một điều rất đặc biệt: người ta không cần nép sang hai bên khi đoàn rước đi qua. Thay vào đó, nhiều gia đình, cả người lớn lẫn trẻ nhỏ, ngồi ngay giữa đường. Họ xếp thành hàng dài, chờ kiệu đi qua để thực hành tục “chui kiệu”, gửi gắm những mong cầu rất đời: sức khỏe, con cái, hay chỉ đơn giản là một năm bình an.
Đoàn rước đi qua trong âm thanh dồn dập của trống, chũm chọe và tiếng đàn tam, tạo nên một nhịp điệu vừa linh thiêng vừa sống động. Những chiếc kiệu được khiêng đi chậm rãi, trang nghiêm, mang theo các vị Thành hoàng. Xen giữa là những màn múa lân, múa rồng.
Những con rồng vàng uốn lượn, cúi xuống gần đám đông, chạm vào tay trẻ nhỏ, khiến cả con phố “bật” lên những tiếng cười. Không khí lễ hội vì thế không hề xa cách, mà khiến con người, cộng đồng gần gũi nhau hơn.
Hành trình của đoàn rước không dừng lại ở một điểm. Từ những tuyến phố, đoàn di chuyển qua 3 miếu– Miếu Chợ, Miếu Chùa (Chùa Cót) và Miếu Cả, để rước thêm các vị Thành hoàng trước khi cùng nhau trở về đình Hạ Yên Quyết và sẽ rước hoàn cung sau 3 ngày (tức 13/2 Âm lịch). Dọc theo hành trình ấy, người dân không chỉ đứng xem mà còn tham gia: có người nhập đoàn, có người công đức, có người xin lộc, xin chữ. Tất cả tạo nên một vòng tròn kết nối giữa người với người, giữa cộng đồng và tín ngưỡng.
Thời tiết dường như cũng trở thành một phần của câu chuyện. Buổi sáng lất phất mưa, rồi bất ngờ đổ xuống một trận mưa lớn – cơn mưa to nhất trong nhiều tháng. Lễ rước phải tạm dừng, đường phố trở nên lầy lội. Nhưng khi mưa dứt, ánh nắng xuất hiện và đoàn rước tiếp tục như chưa từng bị gián đoạn. Có người nói đó là “tín hiệu tốt lành”– một thử thách nhỏ trước khi mọi thứ trở nên suôn sẻ. Dù mưa hay nắng, dòng người vẫn giữ nguyên năng lượng, vẫn đi, vẫn hát, vẫn tham gia như một phần không thể tách rời của lễ hội.
Lễ rước các vị Thành hoàng làng bảo trợ Yên Hòa, vì thế, không chỉ là một sự kiện mang tính chu kỳ. Nó là cách một cộng đồng tự kể lại câu chuyện của mình– qua những con phố, những nghi thức và cả những cơn mưa bất chợt. Ở đó, niềm tin không nằm ở sự hoàn hảo của nghi lễ, mà ở chính cách con người cùng nhau giữ gìn và tiếp nối nó, qua từng bước chân, từng tiếng trống và từng mùa lễ hội quay trở lại.
