Quốc Thái
Chiều cuối tháng 1, không gian của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam trở nên sôi động hơn thường lệ với sự khai mạc của triển lãm “Mã Hóa” – một dự án nghệ thuật đương đại do 39 Concept khởi xướng. Triển lãm quy tụ 25 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ, cùng nhau “giải mã” hình tượng con ngựa – một biểu tượng đã hiện diện bền bỉ trong văn hóa Việt – bằng ngôn ngữ của nghệ thuật hôm nay.
Điểm thú vị của “Mã Hóa” nằm ngay trong tên gọi. “Mã” vừa là con ngựa trong Hán tự, vừa gợi đến “mã số” của thế giới công nghệ; “Hóa” là văn hóa, là sự chuyển biến. Khi đặt cạnh nhau, hai chữ mở ra một không gian đối thoại giữa truyền thống và hiện đại, giữa di sản biểu tượng và tư duy số hóa. Ở đó, con ngựa không còn đứng yên trong ký ức dân gian, mà được đặt vào những bối cảnh mới, những hình thức biểu đạt mới.
Khoảng 90 tác phẩm được trưng bày – từ hội họa, điêu khắc đến các thử nghiệm đa chất liệu – cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận đề tài. Có nghệ sĩ khai thác chiều sâu lịch sử và tinh thần của ngựa trong sử thi, trong tín ngưỡng; có người chọn ngôn ngữ trừu tượng, màu sắc mạnh để thử thách thị giác; và cũng có những tác phẩm gợi liên tưởng đến thế giới số, nơi “mã” trở thành dữ liệu, thuật toán, chuyển động không ngừng. Dù khác biệt về phong cách, các tác phẩm đều gặp nhau ở một điểm chung: coi con ngựa như ẩn dụ của hành trình, của sự vận động và khát vọng chuyển hóa.
Triển lãm năm nay mang thêm một tầng ý nghĩa khi tiếp nối chuỗi triển lãm con giáp từng được khởi xướng bởi cố họa sĩ Lê Thiết Cương – người gắn bó nhiều năm với tinh thần tối giản và tư duy biểu tượng trong nghệ thuật. “Mã Hóa” là lần đầu tiên dự án được tiếp quản bởi Lê Nguyên Nhật, con trai ông, như một sự tiếp nối nhẹ nhàng nhưng rõ ràng về tinh thần sáng tạo và di sản nghệ thuật.
Không chỉ dừng ở việc trưng bày, “Mã Hóa” gợi mở một câu hỏi rộng hơn: làm thế nào để các biểu tượng văn hóa truyền thống tiếp tục sống trong đời sống đương đại, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ và tư duy số đang chi phối mạnh mẽ? Ở triển lãm này, câu trả lời không được đưa ra bằng lý thuyết, mà bằng chính sự đa dạng của tác phẩm và cách người xem tự đối thoại với chúng.
“Mã Hóa” mở cửa đến hết ngày 05/02/2026 – một khoảng thời gian vừa đủ để những “chú ngựa” của quá khứ và hiện tại cùng song hành, trước khi lại tiếp tục cuộc hành trình của mình trong trí tưởng tượng người xem.
