Vân Anh
Tết Nguyên Đán đã khép lại, nhưng cảm giác mở ứng dụng ngân hàng và thấy số dư sụt giảm nhanh hơn dự đoán thì vẫn còn nguyên. Trạng thái này thường được gọi vui là Financial Hangover – cơn “say” tài chính hậu kỳ nghỉ lễ, khi niềm vui mua sắm, lì xì, tiệc tùng để lại dư chấn không nhỏ cho ví tiền.
Trong giai đoạn này, phản xạ phổ biến nhất là hoặc hoảng loạn, hoặc… tiếp tục chi tiêu để quên đi cảm giác trống rỗng trong tài khoản. Cả hai đều không giúp vấn đề khá hơn. Điều cần thiết lúc này không phải là thắt chặt cực đoan, mà là một chiến lược chi tiêu tiết chế có kiểm soát – đủ kỷ luật để hồi phục tài chính, nhưng không khiến cuộc sống trở nên ngột ngạt.
Một “đợt thanh lọc tài chính” kéo dài 30 ngày sau Tết có thể là bước khởi động hợp lý để đưa ví tiền trở lại trạng thái cân bằng, đồng thời tái thiết lập thói quen chi tiêu cho cả năm.
1. Đối diện với sự thật: Cuộc “kiểm toán” ngắn nhưng bắt buộc
Mọi kế hoạch tài chính đều vô nghĩa nếu bạn không biết chính xác mình đang đứng ở đâu.
Hãy dành ra khoảng 30 phút, trong trạng thái tỉnh táo, để tổng hợp lại toàn bộ chi tiêu dịp Tết: tiền mua sắm, quà cáp, ăn uống, di chuyển, và cả những khoản “không nhớ rõ đã tiêu khi nào”. Việc nhìn thẳng vào con số có thể gây khó chịu, nhưng đây là bước cần thiết để chấm dứt cảm giác mơ hồ về tiền bạc.
Nếu có sử dụng thẻ tín dụng, hãy tách riêng phần nợ và lên kế hoạch trả ngay trong kỳ lương gần nhất. Lãi suất thẻ tín dụng không phải thứ nên để kéo dài, vì nó có thể biến một mùa Tết vui vẻ thành áp lực tài chính dai dẳng suốt nhiều tháng sau đó.
2. Thử thách “Low-Buy 30 ngày”: Chỉ mua cái cần, không mua cái muốn
Sau giai đoạn mua sắm cao độ trước và trong Tết, đây là thời điểm phù hợp để thực hiện một tháng Low-Buy – không phải cấm chi tiêu tuyệt đối, mà là giới hạn có chủ đích.
Trong 30 ngày, hãy tạm dừng mua các mặt hàng thuộc nhóm lifestyle: quần áo mới, mỹ phẩm chưa dùng hết, đồ trang trí, thiết bị công nghệ không thực sự cần thiết. Những khoản này thường không gây cảm giác “tốn tiền” ngay lập tức, nhưng cộng dồn lại sẽ tạo áp lực lớn cho ngân sách.
Song song đó, hãy tận dụng tối đa những gì đã có. Tủ lạnh sau Tết thường không hề trống. Tủ quần áo cũng vậy. Việc trì hoãn mua sắm không chỉ giúp tiết kiệm tiền, mà còn giúp bạn nhận ra mình đã sở hữu nhiều hơn mức cần thiết.
3. “Cơm nhà – cà phê phin”: Cắt giảm những khoản chi nhỏ nhưng dai dẳng
Sau Tết, ví tiền không “chết” vì những khoản lớn, mà vì vô số khoản nhỏ lặp lại mỗi ngày – hiện tượng thường được gọi là Latte Factor.
Một bữa trưa văn phòng hiện nay dao động từ 40.000-60.000 đồng. Mang cơm từ nhà đi làm có thể giúp tiết kiệm hơn một triệu đồng mỗi tháng, chưa kể bạn kiểm soát được chất lượng dinh dưỡng sau chuỗi ngày ăn uống quá đà.
Tương tự, việc tạm giảm trà sữa, cà phê quán, đồ uống order mỗi chiều không chỉ tốt cho ví tiền mà còn là một dạng “detox đường” nhẹ nhàng cho cơ thể. Thay vì coi đây là sự hy sinh, hãy xem nó như một giai đoạn nghỉ ngơi cần thiết.
4. Giao du đầu năm có chọn lọc: Vui vừa đủ, không quá tay
Tháng Giêng là tháng của những cuộc hẹn tân niên. Gặp gỡ là điều khó tránh, và cũng không nên tránh hoàn toàn. Tuy nhiên, việc tham gia tất cả các cuộc hẹn xã giao có thể khiến chi tiêu vượt tầm kiểm soát.
Một nguyên tắc đơn giản là đặt “hạn ngạch” cho bản thân: chỉ chọn 1-2 cuộc gặp quan trọng mỗi tuần. Với những buổi gặp mặt khác, đừng ngại đề xuất phương án tiết kiệm hơn như quán ăn bình dân, cà phê nhẹ, hoặc tụ họp tại nhà theo hình thức mỗi người mang một món. Thực tế, rất nhiều người cũng đang trong trạng thái “hậu Tết – cần tiết chế” giống bạn.
5. Quy tắc chờ 72 giờ: Phanh gấp thói quen “chốt đơn”
Sau Tết, quán tính mua sắm vẫn còn rất mạnh. Bạn dễ rơi vào trạng thái thấy gì cũng “có vẻ cần”. Quy tắc 72 giờ giúp làm chậm lại phản xạ này. Khi muốn mua một món đồ, hãy cho nó vào giỏ hàng nhưng không thanh toán ngay. Chờ ba ngày. Nếu sau 72 giờ bạn vẫn thấy món đó thực sự cần thiết và phù hợp ngân sách, hãy mua mà không cảm thấy áy náy.
Trong phần lớn trường hợp, cảm giác thôi thúc ban đầu sẽ tự biến mất, và bạn vừa giữ lại được một khoản tiền đáng kể cho những mục tiêu quan trọng hơn.
Tiết chế chi tiêu không có nghĩa là sống khổ sở. Nó có nghĩa là bạn đang chi tiêu có ý thức (Mindful Spending). Một tháng “thắt lưng buộc bụng” sau Tết chính là bước đệm để bạn lấy lại quyền kiểm soát, giúp tâm trí thanh thản và ví tiền rủng rỉnh hơn để sẵn sàng cho những mục tiêu lớn lao trong năm mới. Hãy bắt đầu kế hoạch giải cứu ví tiền ngay từ hôm nay!
