Nhạc trưởng Nguyễn Khắc Thành đặt tên chuỗi hòa nhạc cổ điển bằng ba từ ngắn gọn nhưng giàu hình tượng: “Bầu trời xanh” – một không gian mở, bình an, khoáng đạt, với hy vọng âm nhạc sẽ chạm tới và đánh thức những vẻ đẹp nguyên sơ, chân – thiện – mỹ trong mỗi con người.

Thật khó nói về một “sắc màu chung” trong dàn nhạc Blue Symphony Orchestra (BSO), bởi họ là những nhạc công được tập hợp từ nhiều dàn nhạc khác nhau, kết nối lại dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng. Sáu mươi nhạc công, với nhạc cụ, kỹ thuật và cảm thụ âm nhạc khác nhau, cùng học cách chơi và hòa âm trong một nhịp thở chung. Mỗi người dùng đôi tai để lắng nghe, đôi tay để điều chỉnh, và sự tập trung để trở thành một phần của một cơ thể âm nhạc thống nhất. Đôi đũa chỉ huy của nhạc trưởng Khắc Thành vung lên, thúc tiếng kèn dũng mãnh hơn, tiếng trống dứt khoát hơn, rồi dẫn nhịp violin khi gọn gàng, lúc khoan thai.

“Một buổi tập dượt có khi còn hay hơn cả đêm diễn chính thức, chị ạ.” Pianist Việt Trung – chàng trai gần 30 tuổi nhưng mang gương mặt bầu bĩnh, ngây thơ như một cậu bé 20 – nói với tôi như vậy. Ở một buổi tập, khán giả không thể nghe trọn vẹn bản nhạc, bởi các nhạc công thường chỉ tập những đoạn chưa ổn và ghép từng mảng nhỏ. Còn ở buổi tổng duyệt, toàn bộ tác phẩm mới được ráp lại thành một dòng chảy liền mạch. Đôi khi, chính trong những lần tập thử và tổng duyệt ấy, nghệ sĩ lại chơi tự do và thoải mái hơn.

Pianist Việt Trung biểu diễn cùng dàn nhạc Rhapsody on a Theme of Paganini của Rachmaninoff. Với giới nghệ sĩ, đây là một trong những tác phẩm quen thuộc và nổi tiếng của Rachmaninoff; nhưng với công chúng Việt Nam, tác phẩm này chưa phổ biến rộng như Piano Concerto No. 2 – bản nhạc từng được dàn nhạc giao hưởng danh tiếng London Symphony Orchestra trình diễn trong chương trình hòa nhạc ngoài trời Vietnam Airlines Classic – Hanoi Concert tại Hà Nội năm 2017. Nhưng Trung nói với tôi: “Chị cứ nghe đi, có thể chị sẽ mê đó”. Và quả thật, chỉ cần nghe Trung cùng dàn nhạc tập Biến tấu số 18 của Rhapsody on a Theme of Paganini – một chương chậm đầy chất trữ tình – là đủ để tôi nhận ra vì sao mình yêu nhạc cổ điển đến vậy. Những giai điệu ngân vang, được lặp lại như vô tình mà cũng đầy dụng ý, đưa người nghe bước vào một thế giới nội tâm riêng, tắt bớt âm thanh của đời sống bên ngoài ồn ã.

Đêm nhạc đầu tiên của series “Bầu trời xanh” mùa đầu diễn ra vào tháng 9/2025 tại Nhà hát Lớn, với chủ đề “Chopin – Bruch”, giới thiệu hai concerto kinh điển viết cho piano và violin. Đêm nhạc thứ hai, vào tháng 1/2026, lại đưa khán giả chạm tới tâm hồn Nga qua những tác phẩm tiêu biểu của hai nhà soạn nhạc: Tchaikovsky và Rachmaninoff.

Thiên nhiên xứ Bạch Dương hào sảng, hùng vĩ nên trong văn chương cũng như âm nhạc, các nghệ sĩ Nga thường hướng tới những cấu trúc phức tạp và quy mô lớn.

Nhà soạn nhạc thiên tài Tchaikovsky, vốn nổi tiếng với Eugene Onegin và nhiều tác phẩm giao hưởng đồ sộ, lần này được giới thiệu tới khán giả Hà Nội qua Violin Concerto in D major, Op. 35 – bản concerto viết riêng cho violin. Đây là một tác phẩm đặc biệt trong sự nghiệp của ông: Tchaikovsky sáng tác nó như một cách tự chữa lành sau đổ vỡ hôn nhân đầu tiên, trong quãng thời gian sống ở Thụy Sĩ.

Với sự hỗ trợ của người bạn, nghệ sĩ violin Iosif Kotek, nhà soạn nhạc một lần nữa cho thấy nguồn sáng tạo dồi dào, say đắm mình trong âm nhạc như một phương thuốc để đi qua những thương tổn tinh thần. Chỉ trong khoảng một tháng, ông đã hoàn thành bản concerto cho violin đồ sộ này. Tác phẩm mang theo những đường nét rực rỡ của lễ hội, năng lượng cuộn trào của nhịp điệu, chất trữ tình Nga với những câu nhạc rộng mở, cùng sự duyên dáng và tính vận động của hình thức rondo-sonata. Chương kết là cao trào của cuồng nhiệt: những vòng xoáy tiết tấu tăng tốc, tràn đầy sinh lực, dũng mãnh và hứng khởi – như một tuyên ngôn cho khởi đầu mới của mùa xuân.

Founder và nhạc trưởng Khắc Thành chọn bản concerto này, dành riêng cho violinist Đỗ Phương Nhi – một nghệ sĩ trẻ sinh ra trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, đồng thời có nhiều năm sinh sống và học tập tại vùng đất Bắc Âu, Na Uy.

Như nhiều cô gái Gen Z, nữ nghệ sĩ trẻ sinh năm 1998 cũng có những kênh mạng xã hội riêng để giới thiệu các chương trình hòa nhạc và sự kiện cô tham dự. Đây là lần đầu tiên cô tham gia BSO, nhận lời mời từ nhạc trưởng vào tháng 11/2025. Thời gian chuẩn bị không dài, nhưng đây là một tác phẩm quen thuộc; hơn nữa, với YouTube, TikTok và môi trường học thuật mở, việc tiếp cận các bản diễn giải của những nghệ sĩ lớn ngày nay thuận lợi hơn rất nhiều.

Sau những năm tháng dài học tập tại Na Uy, đạt được những thành tựu nhất định trong âm nhạc, Phương Nhi quyết định trở về Việt Nam phát triển sự nghiệp. Điều gây ấn tượng ở cô không chỉ là tiếng đàn trong trẻo phát ra từ cây violin đã gần một thế kỷ tuổi, mà còn là sự khiêm nhường khi nói về các đồng nghiệp mới tại Việt Nam. Ở đó, người ta thấy thấp thoáng một khởi đầu mới: một tài năng trở về với cội nguồn.

Giống như Phương Nhi, Việt Trung cũng lớn lên và phát triển âm nhạc ở nước ngoài. Anh chơi đàn từ năm 4 tuổi, học tập tại Ba Lan, rồi sau đó là Mỹ. Một nghệ sĩ trẻ mang tình yêu sâu đậm với Chopin, nhưng trong đêm diễn này lại thử sức với Rachmaninoff.

Rhapsody on a Theme of Paganini cho piano và dàn nhạc được Rachmaninoff sáng tác khi ông đã ở giai đoạn chín muồi của sự nghiệp, trong những năm sống xa Tổ quốc. Mệt mỏi vì những chuyến lưu diễn triền miên nhưng vẫn đau đáu khát vọng sáng tạo, ông chọn làm mới chủ đề từ Caprice No. 24 của Paganini – một chất liệu đã từng được nhiều thiên tài âm nhạc biến tấu trước đó. Tuy nhiên, phiên bản của Rachmaninoff sống rất lâu trong ký ức người nghe bởi ngôn ngữ hiện đại, giàu kịch tính, nơi chất ngẫu hứng gần với jazz hòa quyện cùng cấu trúc và tinh thần của chủ nghĩa lãng mạn.

Từ những biến tấu đầu tiên – nhẹ nhàng, tinh tế, mang đậm phong cách Rachmaninoff – đến Biến tấu số 18, đỉnh cao trữ tình của toàn bộ tác phẩm và cũng là một trong những biến tấu đẹp nhất trong kho tàng âm nhạc cho piano và dàn nhạc, rồi khép lại bằng những đợt sóng cảm xúc dữ dội, cuồng nhiệt – tất cả tạo nên một biên độ biểu cảm rộng lớn. Ở đó có sự rộng mở, có yếu tố bi kịch, có vẻ huyền bí, đan xen trong một dòng chảy âm nhạc căng đầy năng lượng.

Đêm nhạc kết thúc. Tiếng piano đã ngừng, nhưng âm nhạc thì chưa dừng lại. Nó âm ỉ trong trí nhớ người nghe, như cách Rachmaninoff tạo nên những khoảng lặng nhỏ để đánh thức sự chú ý, rồi dẫn cảm xúc bước vào cao trào. Với BSO, đêm diễn không khép lại, mà mở ra một hy vọng mới cho nhạc cổ điển ở Việt Nam: nơi các nghệ sĩ trẻ có không gian cống hiến, và khán giả có cơ hội bước vào một thế giới giàu cảm xúc, đậm suy tư.