Tiến sĩ kinh tế Ngô Tuấn Anh

Thời gian đang điểm những ngày, những tháng cuối cùng trước khi Việt Nam chính thức gia nhập Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC). Với những người tiêu dùng, giới chuyên gia lành nghề, đây là thời khắc mở ra một tương lai tươi sáng, khi mà sản phẩm của các nước tự do lưu thông và nhân sự thuộc các ngành nghề kế toán, kiến trúc sư, nha sĩ, bác sĩ… được tự do hoạt động tại các quốc gia. Các bà nội trợ hẳn sẽ rất vui mừng được mua trái cây, mỹ phẩm, đồ gia dụng Thái Lan trong siêu thị trong nước, các kiến trúc sư tài ba sẽ có cơ hội thi thố tài năng với các đồng nghiệp Brunei; Malaysia; Indonesia… Không còn nữa hàng rào thuế quan quen thuộc, điều đó đồng nghĩa với các sản phẩm sẽ thống nhất giá cả trên toàn bộ khu vực ASEAN và các doanh nghiệp, các đơn vị kinh tế sẽ chinh phục thị trường bằng chính năng lực cạnh tranh của mình chứ không dựa vào sự bảo hộ của Chính phủ.

Song mỗi vấn đề đều có hai mặt. Cơ hội để phát triển thật to lớn, nhưng luôn tiềm ẩn thách thức của sự cạnh tranh và đào thải trong cuộc đua không có hồi kết. Chỉ trong vài tháng nữa thôi, rất có thể các gia đình Việt Nam sẽ dễ dàng thuê dịch vụ chăm sóc bệnh nhân hoặc giúp việc từ những hộ lý Philippines, vốn nổi tiếng toàn thế giới về sự tận tụy, khả năng nói tiếng Anh và thành thạo kỹ năng chăm sóc. Khi đó, hàng vạn hộ lý bản địa sẽ phải đối diện với sức ép về tay nghề và phải lựa chọn giữa việc tự nâng cao năng lực bản thân hoặc chuyển đổi nghề nghiệp. Các showroom ô tô sẽ bày bán những dòng xe hơi sản xuất tại Thái Lan; Malaysia với giá cạnh tranh, tạo sức ép cực kỳ lớn lên ngành sản xuất ô tô vốn đang dừng ở khâu lắp ráp là chính của Việt Nam. Theo các chuyên gia kinh tế, những ngành dệt may, da giày, công nghiệp ô tô, nông lâm nghiệp, chăn nuôi, thủy hải sản… của Việt nam đang đứng trước sức ép đổi mới mạnh chưa từng thấy, và đúng như bản chất của nền kinh tế thế giới, nếu không vượt lên được có nghĩa là tự mình đào thải.

Có lẽ đây là cơ hội thay đổi lớn nhất từ trước tới nay mà nền kinh tế Việt Nam gặp phải, chỉ sau thời kỳ đổi mới do Đại hội VI của Đảng mở ra vào năm 1986. Không loại trừ bất kỳ lĩnh vực nào, sức ép đổi mới đang đòi hỏi mỗi tập đoàn, doanh nghiệp, cá nhân phải nhanh chóng tự hoàn thiện chính mình, từ khả năng giao tiếp ngôn ngữ cho tới phương thức làm việc, từ mua sắm trang thiết bị lao động cho tới cải tiến mẫu mã sản phẩm. Bởi cùng trong khu vực ASEAN nên các quốc gia tham gia vào AEC đều có nét tương đồng văn hóa, tập quán tiêu dùng, tâm lý khách hàng, đây là cơ hội để mỗi doanh nghiệp tự tìm ra đường hướng phát triển cho riêng mình.

Nếu xét trên khía cạnh tích cực, Việt Nam sẽ được hưởng một cơ hội vô cùng lớn lao trong việc xuất khẩu những sản phẩm thế mạnh như lúa gạo, dầu thô, thủy hải sản. Với danh tiếng của quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, xuất khẩu chè đứng thứ 3 thế giới…, chắc chắn sản phẩm Made in Vietnam sẽ tự hào được hiện diện trong các siêu thị mua sắm khó tính tại Bangkok; Kuala Lumpur; Jakarta… Ngành lắp ráp chế tạo máy móc của Việt Nam sẽ nhanh chóng đón nhận các thành tự và thiết bị tiên tiến, hiện đại nhất trong khu vực, qua đó nâng cao năng lực của các xưởng chế tạo ô tô. Đây là tín hiệu rất đáng mừng cho ngành công nghiệp được Chính phủ khuyến khích vươn lên này.

Cho tới nay, khái niệm về cộng đồng ASEAN trong tâm lý người Việt Nam nói chung còn khá mới mẻ và lạ lẫm, ngoại trừ sự tự do đi lại giữa các nước mà không cần visa. Tuy nhiên, vào thời điểm AEC được áp dụng và Cộng đồng ASEAN chính thức được thành lập, khái niệm về một thị trường kinh tế mở, tự do sẽ trở nên quen thuộc với từng người, mỗi tổ chức kinh tế. Cơ hội nhiều, sức ép lớn, đây là thời điểm mà người Việt vẫn nói một cách ví von: “Thuyền to sóng lớn”. Cuộc chinh phục thị trường lớn đang mời gọi những con người quả cảm, những trái tim không e ngại thách thức khó khăn. Với sự nỗ lực cải cách mạnh mẽ, nhanh và toàn diện về thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh, chất lượng nguồn nhân lực của Chính phủ và các doanh nghiệp, đất nước đang tiến vào hành trình vươn lên, sánh tầm với bạn bè khắp năm châu. Qua đó, ước mơ về một đất nước phồn vinh, hùng cường, tự chủ về mọi mặt đang dần trở thành hiện thực.