Thái A

Được phục dựng theo phong cách kiến trúc Bắc Bộ, đình Tam Chúc là công trình mang ý nghĩa văn hóa dân gian trên vùng đất Ba Sao thuộc tỉnh Hà Nam

Tượng Bạch Mã trong gian chính điện

Hình tượng thần Bạch Mã vốn xuất hiện khá nhiều trong huyền sử của dân tộc Việt Nam và còn được gọi bằng nhiều tên khác nhau như Long Đỗ, Long Độ, Quảng Lại… Những tưởng chỉ gắn với kinh thành Thăng Long và được người dân tôn kính coi là Thành hoàng đất Thăng Long, trấn ở phía đông nhưng khi về tới vùng đất Ba Sao thuộc tỉnh Hà Nam, du khách lại bắt gặp nơi thờ phụng thần. Đó là câu chuyện gắn liền với sự tích Đinh Bộ Lĩnh khi chiêu mộ binh lính dẹp loạn 12 sứ quân đã từng tới đây cầu khấn trong đền thờ Linh Lang Bạch Mã và đã được thần phù trợ. Chỉ khi khu danh thắng tâm linh Tam Chúc được xây dựng và dần đưa vào hoạt động đón khách thập phương, người ta mới nhận ra những giá trị văn hóa cổ xưa tưởng như đã bị vùi lấp trong lớp trầm tích thời gian nay dần được hé lộ, cho thấy cả một bề dày văn hóa và tâm thức Việt.

Gian chính của đình Tam Chúc

Tọa lạc trên một hòn đảo nhỏ giữa vùng lòng hồ Lục Nhạc rộng 600ha, đình làng Tam Chúc là một công trình hoàn toàn mới được xây dựng năm 2014 trên nền móng của những di tích xưa. Khi cải tạo lòng hồ, người ta đã khai quật ra các di vật còn sót lại của một công trình kiến trúc cổ, có thể là chùa hoặc đình làng, điều này được minh chứng qua các hiện vật trụ cột gỗ, xà ngang bằng đá, bệ trụ cột đá có chạm họa tiết cánh sen. Đây là chi tiết đắt giá để minh chứng cho một dấu ấn lịch sử thời Đinh – Tiền Lê, khi đạo Phật rất được tôn sùng. Trong câu chuyện của nhiều người cao tuổi, len lỏi trong dòng chảy của đời sống dân gian, người dân vẫn nhắc tới một ngôi chùa lớn đã từng hiện diện tại đây từ nghìn năm trước. Dựa trên các yếu tố đó mà ngôi đình Tam Chúc ngày nay đã được phục dựng tuyệt đẹp giữa hồ nước, xung quanh là rặng núi Thất Tinh bao bọc, nơi mỗi sớm chiều rợp bóng cò trắng bay lượn. Ngồi trên du thuyền đi ra đình làng, du khách sẽ được ngắm nhìn cảnh sắc núi non được ví von như Hạ Long trên cạn. Những ngọn núi nhô trên mặt nước, đàn cò xao xác tung cánh mỗi khi thấy bóng người, một mái đền thờ Mẫu nhỏ nhắn nép dưới vách núi của đảo nhỏ… gợi cảm giác thanh bình. Còn khi đặt những bước chân đầu tiên lên đảo có đền Tam Chúc, chắc ai cũng chợt nhận ra cảnh sắc nơi này thật giống với giấc mơ của chính mình về miền quê xa xưa.

Ban thờ với bức đại tự “Ân Tựa Hải” có nghĩa “Ơn như biển lớn”

Được dựng theo phong cách kiến trúc Bắc Bộ, đình Tam Chúc là công trình mang ý nghĩa văn hóa dân gian, hoàn toàn bằng gỗ trên diện tích 3.700m2 với các hạng mục đình, nhà tả hữu vu, nhà thủ từ, tất cả quây quần trên hòn đảo giữa hồ. Gợi nét thôn quê nhất ở đây là cây đa, giếng nước, con đò. Trên sân đình, rất thú vị là những hiện vật cột gỗ, xà đá, trụ đá chạm họa tiết hoa sen được khai quật dưới lòng hồ, nay đặt ở đây để du khách tận mắt chứng kiến những dấu tích về thời kỳ đầu tiên của nền độc lập tự chủ dân tộc.

Đẹp nhất tất nhiên là gian đền chính, nơi đặt bài vị Đinh Tiên Hoàng đế và thần Long Đỗ. Nội đình khá trống trải, hai bên có sàn gỗ được nâng lên khỏi nền đất, rất giống với lối kiến trúc ở Đình Bảng hay Đường Lâm. Kỹ thuật xây dựng của người xưa khiến đời sau khâm phục bởi cách nâng nền này là tối ưu nhất cho một công trình tâm linh và cũng là chốn sinh hoạt cộng đồng ở miền đất nóng ẩm, mưa nhiều. Hai pho tượng bạch mã, xích mã (ngựa trắng, ngựa đỏ) chầu hai bên, chính giữa là khám thờ rực lên sắc vàng đỏ tươi với các họa tiết chạm trổ tinh xảo và sơn son thếp vàng.

Chiêm bái ngôi đình, thắp nén hương dâng lên vị thần bảo hộ, ngẫm về công đức tiền nhân dựng nên nền độc lập của đất nước, lòng người sẽ chợt thấy về đây là về với dòng suối tâm linh mát lành.