Hải Âu

Với người say mê trà đạo, mỗi chiếc ấm tử sa hoàn hảo là một câu chuyện đáng để lưu tâm, không chỉ về kỹ thuật làm gốm mà còn liên quan tới cách pha trà, cách thưởng trà của mỗi vùng khác nhau.

Bao nhiêu món đồ gốm hiện diện trong nhà là từng đó câu chuyện, mà với anh Lam Phong, người đã đi rất nhiều nơi trên thế giới thì những câu chuyện đó có biết bao nhiêu mà kể. Nghề viết, nghề chụp và nghề sưu tầm đều hội tụ để tạo thành thói quen và cũng là sở thích thu nhặt các món đồ gốm trên khắp thế giới đưa về bày biện trong nhà. Nhiều nhất là ấm, tất nhiên rồi, bởi cuộc sống của anh gắn bó mật thiết với trà đạo. Từ thưởng trà tới chơi ấm là một bước đi rất ngắn, bởi vậy khách đến chơi nhà thường kinh ngạc trước số lượng ấm trà anh sở hữu. Bộ sưu tập này có hàng trăm chiếc ấm, trong đó quá nửa là ấm tử sa. Mỗi chiếc ấm tử sa đều là một tác phẩm của nghệ nhân gốm, từ dáng tròn cổ điển, hình trái lựu, hình trứng cho tới vuông, bầu dục, bát giác, quần ẩm, độc ẩm… bộ sưu tập này có thể dẫn câu chuyện về nghề trà, nghề gốm đi từ xa tới gần, từ Việt Nam sang tới các nước Trung Quốc, Nhật Bản… Với người say mê trà đạo, mỗi chiếc ấm tử sa hoàn hảo là một câu chuyện đáng để lưu tâm, không chỉ về kỹ thuật làm gốm mà còn liên quan tới cách pha trà, cách thưởng trà của mỗi vùng khác nhau.

Nhưng trước hết chúng là những kỷ vật xinh xắn và độc đáo, mang hơi thở văn hóa của khắp mọi nơi về làm đẹp cho ngôi nhà nhỏ kề bên Văn Miếu ở Hà Nội. Ngoài những chiếc ấm thường dùng để cùng bằng hữu thưởng thức Ô Long, Hồng trà, Đông phương mỹ nhân… chủ nhà đã bài trí hàng trăm ấm trà trên giá gỗ sát tường để làm đẹp không gian. Tất nhiên đã là sắp đặt như vậy thì rất mất công lau dọn hàng ngày, nhưng có sao đâu, bởi với người yêu đồ gốm thì mỗi lần lau chùi, nâng trên tay món đồ lại là một dịp được sống lại với kỷ niệm xưa.

Thú vị nhất là những họa tiết được nghệ nhân vẽ trên thân ấm. Khá phổ biến là các họa tiết thủy mặc và thư pháp, sau nữa là hoa lá và các đoạn thơ Đường, Tống mang ý nghĩa sâu xa. Có người đã gọi hình hoa trên đồ gốm là hoa nở nghìn năm, ngẫm ra thì cách gọi này không hề sai, ngoài ra còn mang nghĩa chúc lành cho chủ nhân của món đồ. Người xưa vẫn ca ngợi tinh thần của hoa mai, hoa cúc, vậy còn gì đẹp bằng được thưởng trà với làn hơi nóng mang hương trà tỏa ra từ những chiếc  ấm vẽ hoa. Bộ sưu tập của Lam Phong khiến người xem phải thán phục sức sáng tạo của các nghệ nhân gốm Nhật Bản bởi cách vuốt điêu luyện, đường nét vẽ tinh tế và cách phối màu khéo léo, tươi tắn. Gốm do một nghệ nhân ở Đài Bắc tạo hình thì lại mang sắc độ trầm hơn nhưng rất độc đáo về kiểu dáng. Trong bộ sưu tập này có những chiếc ấm hình dáng cổ kính, sần sùi như một tảng đá nhỏ nhưng gợi nên ý tưởng về cả rặng núi hùng vĩ. Lạ nhất là chiếc ấm thô ráp đắp nổi năm chú khỉ đang leo trèo với hàm nghĩa “Ngũ đại phong hầu”, một lời chúc cổ xưa cho tới nay vẫn còn nguyên giá trị về mong ước vươn cao, thành đạt cho các gia đình.

Không chỉ là ấm trà, bộ sưu tập đa sắc màu này còn có các vật dụng khác như bình lọ, tượng thú, tượng người… mà mỗi món đều mang hơi thở từ các nền văn hóa khác nhau. Gốm Tây Ban Nha nổi tiếng bởi sắc màu sặc sỡ, tươi tắn và cách ghép mảng mosaic, gốm Thổ Nhĩ Kỳ mang đậm văn hóa Đông – Tây đan xen, cực kỳ tỉ mẩn trong việc tạo họa tiết liên hoàn. Mỗi món đồ là một câu chuyện của đường xa. Cầm trên tay các món đồ gốm đến từ đất nước Iran xa xôi, chúng ta sẽ tưởng tượng ra những khu chợ chất đầy thảm, đồ trang sức, sực nức mùi gia vị mà các câu chuyện cổ trong Nghìn lẻ một đêm vẫn nhắc tới. Người yêu nhạc cổ điển nhất định sẽ nhớ tới giai điệu rộn ràng của bản nhạc Phiên chợ Ba Tư, còn người ưa du lịch chắc hẳn sẽ hình dung ra các thành phố nghìn năm, những đoàn lữ khách băng qua sa mạc theo con đường tơ lụa xưa. Một món đồ gốm có thể kể nhiều như vậy đấy, miễn là được trân trọng giữ gìn chứ không phải là mua về, bọc kỹ rồi cất trong tủ đồ lâu tới mức bị quên lãng theo thời gian.

Miệt mài theo đuổi nghề viết và chụp ảnh, Lam Phong đã và đang cần mẫn mang về cho mình những tác phẩm nghệ thuật nhỏ bé nhưng nhiều ý nghĩa như vậy đấy. Được người đời tôn vinh là “hoa của đất”, đồ gốm sau khi đã trải qua ngọn lửa tôi luyện sẽ thành hình để làm đẹp cho đời sống. Dù chỉ là vật vô tri, nhưng các hình tượng, đường nét, màu sắc của đồ gốm sẽ làm không gian của ngôi nhà thêm sinh khí, nhất là trong những buổi hội ngộ thưởng trà của chủ nhân cùng bằng hữu bốn phương.