Sommelier Dung Nguyễn

Rượu vang là tinh túy của sức sống từ thân nho, nắng gió trời và dinh dưỡng từ đất mẹ, được truyền tải qua màu sắc và những tầng lớp hương vị. tuy nhiên, nếu như không có những chiếc ly pha lê trong suốt thì tất cả những trải nghiệm hương vị này sẽ không được trọn vẹn và chuyến du ngoạn không thể khiến bạn thăng hoa cảm xúc.

Khi còn uống rượu vang… trong sừng 

Thời kỳ xa xưa, khi những chiếc ly pha lê chưa từng xuất hiện, rượu vang được uống trong những dụng cụ thô sơ như cốc đất nung, sừng, sọ động vật, cốc bằng đồng, bạc… Mãi cho đến sau thế kỷ 11, cốc bằng thủy tinh mới được sử dụng lần đầu tiên. Thử tưởng tượng nếu chúng ta sinh ra vào thế kỷ thứ 5, khi dùng sừng động vật để chúc rượu, bạn sẽ không thể đặt xuống trước khi uống cạn rượu trong sừng, vì chiếc sừng không có chân để đặt xuống bàn giống ly rượu vang ngày nay. Với nhiều tín đồ rượu vang, điều này có lẽ là tuyệt vời vì có thể uống thật nhiều rượu, nhưng về hương vị thì chắc chắn không thể thơm ngon như dùng ly pha lê. 

Năm 1673, George Ravenscroft đã nghiên cứu ra cách sản xuất pha lê với độ khúc xạ ánh sáng đẹp hơn thủy tinh, ly pha lê cũng bắt đầu ra đời. Tuy nhiên, hình dáng ly nhỏ hơn so với dáng ly rượu vang hiện đại và thường chỉ có hình tu-lip nhỏ hoặc hình nón với miệng mở như ly uống Martini. 95% những chiếc ly rượu vang được sử dụng ngày nay đều có bầu ly lớn hơn, chân ly mảnh và cao hơn. Tính từ năm 1700 đến nay, ly rượu vang đã lớn hơn xưa kia đến 7 lần.

Những chiếc ly được thiết kế lớn hơn không phải để chúng ta uống được nhiều hơn mà vì công năng của những chiếc ly cần truyền tải hương vị rượu vang trọn vẹn. 

Điều kỳ diệu trong từng chiếc ly

Vì sao hình dáng ly rượu vang lại quan trọng đến như vậy? Cách tốt nhất là bạn hãy thử rót cùng một loại rượu vào những chiếc ly có hình dáng khác nhau và cùng trải nghiệm. Bí mật nằm ở dáng ly, kích thước và phần vòm miệng ly. Với thiết kế ly và đặc biệt là vòm miệng ly, dòng rượu vang sẽ được đưa vào những phần khác nhau trên lưỡi, nơi tập trung những tế bào cảm nhận vị ngọt, chua, chát, đắng khác nhau. Chính vì vậy, hình dáng, kích thước và vòm miệng ly giống như những dàn âm thanh khác nhau, sẽ đem lại “bản giao hưởng” mùi hương khác nhau.

Ly uống Champagne và vang sủi

Lựa chọn giữa ly có dáng ống sáo dài (flute) đầy tính thời trang và ly có bầu như ly rượu vang trắng vẫn thường khiến cho người dùng lăn tăn. Chiếc ly có dáng flute kéo những bọt champagne chạy dài như chuỗi ngọc tuyệt đẹp, tuy nhiên, khi ngửi hương thơm từ ly flute, chúng ta hầu như chỉ cảm thấy mùi ngậy từ men, còn hương thơm của hoa trái và chất khoáng đặc biệt từ thổ nhưỡng của vùng Champagne hầu như “câm lặng”. Rót ra chiếc ly được thiết kế đặc biệt cho Champagne – với kích thước mở rộng hơn như ly rượu vang trắng, hương thơm của Champagne như có thêm “sàn diễn” tỏa ra những hương hoa trắng, chanh bưởi, mơ, hương hạt ngậy, khoáng chất. Tuy nhiên, với một số dòng vang sủi có hương thơm tươi mát đơn giản hoặc với Champagne được dùng để khai tiệc, chiếc ly flute vẫn là một lựa chọn tốt để chào mừng khách đến nhà với dáng dài mảnh dẻ và thời trang.

Ly cho rượu vang trắng

Ly nhỏ cho rượu vang trắng và ly to cho rượu vang đỏ là quy luật mà người chơi vang nào cũng thực hiện theo. Dáng ly tu-lip nhỏ từ 300-450ml được sử dụng cho hầu hết các loại vang trắng, để có thể thu giữ những hương thơm thanh tao, tươi mát của những dòng rượu như Sauvignon Blanc, Riesling, Viognier, Chenin Blanc và Chablis, các dòng rượu từ Chardonnay không ủ gỗ. Tuy nhiên, có những dòng rượu vang trắng lại cần bầu ly lớn hơn để thể hiện hương vị hài hòa, phong phú. Thử nghiệm cho thấy, với những dòng rượu có ủ gỗ, đậm đà hương thơm của vani, dừa, gỗ đốt như những dòng Chardonnay của Mỹ, Chile, và phần lớn rượu vang trắng Premier Cru, Grand Cru của vùng Burgundy, thì dáng ly tu-lip nhỏ lại tập trung quá nhiều hương vị gỗ lấn át hương hoa và quả từ trái nho.

Ly cho rượu vang đỏ

Khi trở thành tín đồ của rượu vang đỏ, hẳn bạn sẽ ưa chuộng rượu vang có độ đậm đặc về màu sắc, hương vị, và khá dè dặt với một giống nho nổi tiếng đỏng đảnh khó chiều – Pinot Noir. Những giống nho có màu sắc thanh, vị chua nhiều và hương vị mảnh mai, được xếp vào giống nho có vỏ mỏng, mà chính dáng ly bầu tròn là lựa chọn phù hợp. Trong bầu ly tròn, hương vị của rượu ngọt ngào như những chùm quả đỏ chín mọng, vị chua mềm mại hơn, và dư vị của quả chín còn lưu lại. Khi chuyển sang ly tu-lip, hương thơm không còn ngọt ngào, mà có hương cay và hương đất trầm lắng, vị rượu chua và chát nhựa như trái còn xanh non. Với người chơi rượu sành sỏi, chắc chắn phải có hai loại ly rượu đỏ: ly Pinot Noir và ly Cabernet để có thể tận hưởng được những chai rượu quý giá. 

Nghề chơi còn lắm công phu… Nếu bạn lỡ một lần trải nghiệm thêm những hình dáng ly khác nhau để uống sake, ly rượu, ly uống các loại cocktail khác nhau như Martini, Whisky Sour, Ramos Gin Fizz… thì ngoài thú chọn rượu vang hay rượu mạnh, công việc chọn ly cũng trở thành một cuộc chơi mê mải, mà người kể chuyện về từng dáng ly cho từng dòng rượu hẳn sẽ trở thành nàng Scheherazade kể chuyện trong Nghìn lẻ một đêm.