Thông điệp của yêu thương

06/09/2019 11:07

Tranh chân dung là đề tài thú vị đối với họa sĩ, cũng là nơi để gửi gắm những tình cảm thương quý của những người thân trong gia đình.

Thục Quyên 1980-Hs Phạm Công Thành

Một trong những đại diện tiêu biểu của tranh chân dung Việt Nam thế kỷ 20 là bức “Em Thúy” của danh họa Trần Văn Cẩn. Bức tranh đã được công nhận là “Bảo vật quốc gia”. Nhân vật chính là bé gái 8 tuổi, cháu ruột của họa sĩ. Với thể loại chân dung, một bức tranh kỷ niệm của người thân trong gia đình cũng có thể trở thành một tác phẩm lớn.

Xưa, thời của “Nghiêm-Liên-Phái-Sáng”, ông Bổng Hàng Buồm (nhà sưu tập tranh) có cả một series tranh và ký họa của các họa sĩ bạn thân về bà vợ. Bà Bổng với nét đẹp thanh lịch của người Tràng An, nên lên tranh rất ra chất. Có lần ông Bùi Xuân Phái qua chơi, vẽ ký họa bà Bổng rồi ghi “…Tôi mạn phép ngồi vẽ 4 bức tranh Mme.Bổng: bút than, bút chì, bút máy, bút dạ. Tất cả 4 bức để tặng ông”.

Các gia đình văn nghệ sĩ thường “sẵn” chân dung. Vừa người nhà vẽ cho nhau, vừa bạn bè vui tay vẽ tặng. Gia đình họa sĩ Doãn Hoàng Lâm có một kho tranh chân dung về cháu Bí (con gái họa sĩ), đạo diễn Doãn Hoàng Giang (bố họa sĩ) và chân dung anh tự họa. Lâm vẽ con gái nhiều nhất, có đến cả trăm bức: “Đơn giản vì tôi yêu nó nhất!”. Cũng là những tình cảm trìu mến dành cho con cái, họa sĩ Lê Thanh Minh chỉ vẽ duy nhất 2 chân dung về những đứa con, nhưng đó là những tác phẩm công phu, để đời và vô cùng giá trị của gia đình. Nữ họa sĩ Thục Quyên lại là nhân vật trong những chân dung hồn nhiên, trong sáng mà bố chị, giáo sư họa sĩ Phạm Công Thành lưu tặng lại cho con gái về những năm tháng thời niên thiếu. Còn với gia đình họa sĩ Hải Kiên (người hiện đang là giảng viên Đại học Sư phạm Nghệ thuật trung ương), anh có hẳn một bộ sưu tập tranh và ký họa về vợ mình.


Cháu Bí 2012-hs Doãn Hoàng Lâm


Lê Thanh Minh- chân dung Kim 2005


Lê Thanh Minh- chân dung Trà 1995

Với người vẽ, chân dung là đề tài cho phép có những phát hiện và sáng tạo, vì nó vừa phổ quát, lại vừa đa dạng. Đã chân dung là phải giống nhân vật, phải bắt được “cái tinh”, “cái thần” của người được vẽ. Cùng một nhân vật bé N.A (con gái một gia đình yêu hội họa ở Hà Nội), chân dung mà họa sĩ Bùi Văn Tuất vẽ có nét giản dị, gần gũi, trong khi các bức họa sĩ Nguyễn Văn Cường vẽ lại toát lên được vẻ mỏng mảnh kiêu sa của em. Cái hay là nhìn vào mỗi bức đều nhận ra ngay bé N.A, và nhận ngay ra tranh nào của họa sĩ nào vẽ.


Bé Na-hs Nguyễn Văn Cường

Thế mới nói “tranh là người”, như họa sĩ Hải Kiên tâm đắc. Với Kiên, mọi thứ như tính cách, tình cảm của người họa sĩ sẽ được bộc lộ thông qua hình, màu trên tranh. “Mình ưa vẽ chân dung, tĩnh vật, nhưng đối tượng mình muốn diễn đạt trên tranh lại là cảm xúc của mình đối với khuôn mặt, hình khối đó”. Hoặc như họa sĩ Hồng Lê, với bức chân dung vẽ người bạn thân của mình là họa sĩ Thục Quyên, chị cho biết: “Tôi thấy dáng ngồi, hình mái tóc rất đẹp, khúc chiết, như là tranh rồi. Một chút màu nóng vì tính Quyên rất sôi nổi, rất hợp với Quyên”. Còn cái khó khi vẽ người thân, đối với họa sĩ Doãn Hoàng Lâm, là vì do đã quá gần gũi, “biết tỏng” tính tình của nhau, nên thường người vẽ sẽ tham lam, muốn tác phẩm của mình có thể lột tả hết những gì đã biết về người mẫu. Việc này cần họa sĩ phải đầu tư công sức gấp nhiều lần so với vẽ cái “vỏ”.


Huyền 2016-hs Hải Kiên

Mỗi bức chân dung, sẽ là một ghi dấu trong cuộc đời của ai đó, của gia đình nào đó. Họa sĩ Lâm chia sẻ “Khó có thể nói tôi thích nhất bức chân dung nào. Tất cả các tranh khi đã hạ chữ ký thì tôi đều thích. Mỗi tranh là một đoạn cảm xúc, một đoạn rất ý nghĩa với tôi trong cuộc đời”. Hay như cảm nghĩ của anh Văn (bố bé N.A) khi nói về các bức chân dung vẽ vợ và con gái mình “Bằng ngôn ngữ hội họa, và qua góc nhìn của các họa sĩ, gia đình tôi muốn lưu giữ lại những khoảnh khắc của người thân. Khi mỗi bức chân dung được hoàn thiện và treo trong nhà, dần dần nó không chỉ còn là một bức tranh đơn thuần nữa, mà đã trở thành thứ không thể thiếu, luôn tạo cảm giác ấm cúng cho mỗi thành viên trong gia đình. Đối với chúng tôi, những bức tranh về những người thân yêu luôn là tài sản vô giá vì những cảm xúc rất đặc biệt nó mang lại khi ngắm mỗi ngày”.

Đỗ Thị Thắm

Bình luận