Bài: James Phạm

Ảnh: James Phạm và Nguyễn Huy Phong

Một trong những hiện tượng của tuổi teen đang thịnh hành ở Hollywood có tên “The DUFF”, là các chữ cái đầu của cụm từ chỉ cô gái cô gái tốt bụng nhưng ngoại hình không ưa nhìn, người ta làm quen với cô chỉ để tiếp cận đám bạn xinh đẹp của cô.

Ngư dân mưu sinh trên dòng Châu Đốc

Nếu so dòng Châu Đốc với sông Hậu (một nhánh của sông Cửu Long), hầu hết du khách coi sông Châu Đốc như “The DUFF”, một kênh phụ để đến được Sài Gòn hay phnom penh trên tuyến đường sông nối liền hai thành phố này. Châu Đốc thường bị coi là tuyến trung chuyển tẻ ngắt nhưng cũng giống như The DUFF, vẻ đẹp của nó bao giờ cũng ẩn sâu mà phải bỏ công tìm kiếm mới nhận ra được. Với máy ảnh trong tay, tôi lên đường khám phá một Châu Đốc đậm đà bản sắc.

Cụ Lê Thành Cư

Mưu sinh trên dòng Châu Đốc

Bức ảnh chụp Châu Đốc nhìn từ Google Earth cho thấy khu vực này chằng chịt mạch sông và nhánh phụ vỗ về nuôi nấng vùng đất màu mỡ, vốn là một phần của vựa lúa nước Việt.

Lướt nhanh qua vùng hợp lưu của dòng sông, khoảng 30 chiếc thuyền đã tề tựu từ sáng tinh mơ, chở đầy hoa quả với rau trái. Hầu hết khách đến chợ nổi bằng thuyền nhỏ để mua, bán hay cung cấp hàng cho các chợ nhánh nhỏ hơn. Trái ngược với các chợ trên bờ, chợ nổi yên ắng đến lạ. Đến chiều thì chợ tan nhưng đời sống trên mặt sông vẫn tiếp diễn.

Thu hoạch hoa súng trên dòng Châu Đốc

Kinh nghiệm chụp ảnh: Vì người dân gắn bó với sông nước nên một chuyến dọc đường sông Châu Đốc sẽ cho bạn nhiều cơ hội chụp những bức ảnh chân thật về cuộc sống nơi đây. Thử thách chỉ là làm sao bắt được những pô ảnh sắc nét và rõ ràng khi đang di chuyển. Bạn nên chọn thuyền lớn nếu muốn lượn xung quanh mà vẫn bắt được các góc ảnh và phông nền đẹp. Cũng nên để ý tới tốc độ màn trập, màn trập càng mở lâu thì càng thu được nhiều góc sáng, nhưng đồng thời khiến các vật thể di chuyển nhanh mờ nhòe đi. Để bắt được những pô ảnh sắc nét của các vật thể đang di chuyển, nhớ thử dùng tốc độ màn trập thật nhanh. Nếu bạn dùng loại máy ảnh ngắm và chụp, hãy chỉnh chế độ chụp “Thể thao” hỗ trợ chức năng chụp ảnh động.

Những gương mặt đáng nhớ 

Con người ở Châu Đốc cũng góp phần tạo nên những bức ảnh mê hồn, đặc biệt là lớp người cao niên với những nét tính cách đã định hình qua nhiều thập kỉ. Đôi mắt họ thường ẩn chứa những xúc cảm sâu xa.

Một chiều đầy nắng, tôi lần bước tới đồi Tức Dụp chỉ sau một giờ lênh đênh trên thuyền ở Châu Đốc. Cao khoảng 216m, cái gò lổn nhổn lớp đá cuội to và nhẵn thín này mở ra cả một thế giới giấu kín những hang đá thông nhau, đồng thời là chiến trường ác liệt trong cuộc chiến 128 ngày đêm cuối những năm 1960, nguồn gốc của biệt danh “Ngọn đồi 2 triệu Đô la”, ám chỉ số tiền quân Mỹ đã đổ vào đạn dược vũ khí trong nỗ lực chiếm đóng địa điểm bất thành này.

Hướng dẫn viên của tôi là cụ Lê Thành Cư, 82 tuổi, một trong những người lớn tuổi nhất còn sống trong đội quân kháng chiến ngày ấy. Cụ đã vui vẻ kể cho tôi nghe về cuộc sống nơi đây và chia sẻ những hồi ức thời bom đạn khốc liệt.

Cất vó trên sông

Một cơ hội gặp gỡ chân dung khác là khi chúng tôi đến thăm cụ ayesah, 81 tuổi, trưởng nữ trong một gia đình Chăm ở phum Soai, một ngôi làng nhỏ gần sông. Vị trí của Châu Đốc ngay sát biên giới Campuchia giúp tạo nên các cộng đồng sắc tộc và tôn giáo đa dạng đã chung sống hòa bình cùng nhau đời đời. “Tui xấu mà, xinh chi đâu”, cụ ayesah cười móm mém khi cố che hai chiếc răng còn sót lại của mình. Cụ ayesah tự hào khoe chúng tôi rất nhiều tấm thảm cầu nguyện, tay lần tràng hạt ngọc lam cụ hay dùng khi tụng kinh tiếng ả Rập. Cộng đồng Chăm nơi đây hòa nhập tự do với người Kinh và Khmer láng giềng. Cụ chia sẻ: “Mấy chục năm trước thì nhiều định kiến ghê lắm. Nhưng nay tụi tui đã biết cách sống cùng nhau rồi”.

Kinh nghiệm chụp ảnh: Chụp chân dung mang nặng cả tính nghệ thuật và khoa học. Một bức chân dung tuyệt vời có thể truyền tải được sự liên kết giữa nhiếp ảnh gia và đối tượng chụp, không cần biết tốc độ trập thế nào. Về mặt kĩ thuật, lúc nào bạn cũng phải để máy ảnh ở chế độ sẵn sàng để không bỏ lỡ mối liên kết quý giá đó. ảnh chân dung yêu cầu góc sáng tốt và tốc độ màn trập tương đối nhanh.

Đừng e ngại tiến đến gần đối tượng chụp. Một nụ cười ấm áp với mấy lời trao đổi bằng tiếng địa phương thường vô cùng hiệu nghiệm trong việc khiến đối tượng chụp thấy thoải mái.

Khám phá thiên nhiên nơi rừng ngập Mặn

Rừng ngập mặn Trà Sư, rừng quốc gia rộng 850ha chỉ cách Châu Đốc 30km về phía Tây Nam là nơi sinh sống của hàng trăm loài động thực vật – quả là một sân chơi tuyệt mỹ cho các tay máy thích chụp thiên nhiên. Tôi đã lướt qua những thành lũy ken dày xà lách nước. Những thân cây xù xì chồng chéo tạo ra ảo giác mình đang trên mặt đất, thật đến nỗi tôi phải nhảy ngay khỏi thuyền và cố đi vài bước trên mặt nước như trong Kinh thánh, lẫn giữa đám thủy cầm đang nhảy nhót quanh khóm lau sậy và những đóa sen nở.

Rừng ngập mặn Trà Sư

Tới một chòi canh cao 25m, bạn sẽ có cơ hội phóng tầm mắt ra Núi Sam kì ảo từ mờ xa. Đây là địa điểm lý tưởng để ngắm nhìn đám chim bay về tổ khi bóng chiều chạng vạng đổ dài trong một ngày tuyệt vời ở Châu Đốc.

Kinh nghiệm chụp ảnh: Chụp ảnh thiên nhiên hoang dã phải có sự kiên nhẫn và cả may mắn, nên khi lũ chim có dấu hiệu chuẩn bị cất cánh, hãy sẵn sàng mở cửa trập nhằm đúng đối tượng chụp và chụp liên tiếp để nắm bắt chuyển động của lũ chim. Các nhiếp ảnh gia hay đề cập đến “giờ vàng”, khoảng thời gian ngay sau lúc bình minh hay trước hoàng hôn khi ánh mặt trời dịu nhẹ nhất. May mắn là lúc đó lũ chim muông cũng hoạt động nhiều nhất, nên bạn cố gắng đến vào những lúc thế này.