Bài và ảnh: Dạ Thương

Tết năm 2014, tôi đọc được bài viết “Những tiệm sách ấy bây giờ ở đâu”của giáo sư Ngô Bảo Châu khi đang ở Bagan, Myanmar. Đó là một bài viết gây xúc động mạnh cho những ai gắn bó với sách cũ và chữ nghĩa dù câu chuyện chỉ đơn thuần là những lượm lặt ký ức về một tiệm sách cũ trên phố Hàng Bài, Hà Nội mà giáo sư đã từng gắn bó suốt tuổi thơ. Ký ức đẹp về tiệm sách cũ thủa nào có lẽ là một trong những lí do để giáo sư chọn về dạy học ở Chicago, một trong những nơi lạnh nhất nước Mỹ nhưng lại có rất nhiều tiệm sách xung quanh. Bởi lẽ “Bạn có thể tìm thấy cả sự tuyệt vọng, cả sự cao cả của tâm hồn con người trong những trang sách. Vì thế mà bạn muốn có một tiệm sách cũ không quá xa nơi bạn sống”.

Hai năm sau, giữa thành phố Nam Kinh (Trung Quốc), tôi lại có niềm xúc động đó khi ghé thăm một tiệm sách kiểu boutique. Hiệu sách rộng 3.680m2 với hơn 70.000 đầu sách này có cái tên và slogan thật kiêu hãnh: Librairie Avant-Garde (Thư viện tiên phong) – The Stranger on the earth (Kẻ xa lạ trong thế giới).

Đọc sách là một tín ngưỡng

Ông Thiên Tiêu Hoa (Qian Xiaohua), chủ nhân của Librairie Avant-Garde có niềm cảm hứng đặc biệt với sách cũ và các tiệm sách cũ. Nếu ghé thăm Librairie Avant Garde tại hầm ngầm dưới sân vận động Ngũ Đài Sơn, bạn sẽ thấy ngay các quầy thu ngân được thiết kế đặc biệt, tạo thành từ hàng ngàn cuốn sách cũ xếp chồng lên nhau, xen lẫn với những chậu cây trang trí. Không gian được thiết kế rộng thoáng, trang trí đẹp với nhiều góc ngồi đọc sách xinh xắn, các chậu cây xen kẽ giữa hàng hàng lớp lớp giá sách. Dọc hai bên tường là chân dung các nhà văn nổi tiếng thế giới như Frank Kafka, J.P. Sartre, Ernest Hemingway… được treo trang trọng và khắc trên các cột trụ là các câu thơ nổi tiếng. Ở đây chứa tất cả những gì mà tôi có thể hình dung về một tiệm sách: hàng vạn cuốn sách được xếp đặt theo chủ đề, một góc cà phê nhỏ xinh cho người đọc, một quầy bán các vật dụng liên quan đến sách như các postcard, sổ tay và túi với hình ảnh tiệm sách này qua các thời kỳ…

Đi dạo trong tiệm sách rộng lớn này, bạn sẽ cảm nhận được sự đọc được trân trọng như một tín ngưỡng. Không chỉ dành hơn 300 chỗ ngồi cho những người thích đọc sách có thể ngồi đọc thoải mái trong không gian đẹp với âm nhạc du dương này, chủ nhân còn thường xuyên tổ chức các buổi gặp gỡ, hội thảo liên quan đến sách, xuất bản. “Tôi muốn mọi người cảm thấy như đang ở trong một thư viện kiểu cũ”, ông Thiên Tiêu Hoa cho biết. Đó cũng là lý do ông chọn địa điểm ngay gần trường đại học Nam Kinh. Hai mươi năm qua, rất nhiều sinh viên đã xem hiệu sách này như một thư viện thứ hai bởi số lượng sách khổng lồ và không gian đọc thư giãn. Họ đến, ngồi lại đọc sách, uống cà phê và thảo luận với nhau say sưa. Đó là không khí của một thánh đường. Một thánh đường dành cho những người đọc sách.

Nơi mọi người nuôi dưỡng những giấc mơ 

Dễ nhận thấy cách trang trí tiệm sách này mang đậm dấu ấn của chủ nhân. Ông Thiên là một tín đồ Thiên chúa giáo nên ở ngay trung tâm tiệm sách của ông là một cây thánh giá cỡ lớn treo rất ấn tượng. Âm nhạc ở đây cũng có gu riêng, đa số là những bài hát của thập niên 1980s, 1990s của các ca sỹ như Bob Dylan, Kurt Cobain, John Lennon… Ảnh của các nghệ sỹ này cũng được trưng bày trong nhiều góc của hiệu sách cùng với các artwork của những nghệ sỹ đương đại. Tất cả những mảnh ghép ấy đều toát lên vẻ mộng mơ đúng tinh thần mà ông chủ hiệu sách mong muốn: “Mỗi tiệm sách là  một biểu tượng tinh thần nhân văn của thành phố. Đây là nơi trú ẩn cho những tâm hồn mộng mơ”. Là như thế, bạn có thể bước vào đây và không tìm được cuốn sách yêu thích nhưng sẽ vẫn lưu luyến và ra về với một món quà nhỏ như postcard hay sổ tay cho bạn bè, người thân… 

Với những người yêu thích sách thì Librairie Avant-Garde như một nàng thơ xinh đẹp kiêu hãnh, trở thành một điểm du lịch nổi tiếng ở Nam Kinh, đại diện cho sự phát triển và bảo tồn văn hoá ở thành phố này. Nàng thơ ấy mang đến sự an ủi và mộng mơ cho người đọc sách, vốn đôi khi bị xem là “kẻ xa lạ trong thế giới” (the stranger on the earth) này. Tiệm sách ấy cũng là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng đẹp đẽ: bạn đừng dễ dàng bỏ mặc những điều ta yêu quý cho thế giới này thay đổi chúng, cũng như đừng từ bỏ thế giới này cho những điều mà ta căm ghét. Tin không, bạn có thể thay đổi mọi thứ xung quanh từ những việc nhỏ nhất như trồng một cái cây, đọc một cuốn sách, tạo ra một thư viện nhỏ hay lớn lao hơn là mở một tiệm sách nhỏ ở ngay trong khu phố của bạn.