Thái A

Về miền quê huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, nếu cứ men theo bên hữu dòng sông Đuống, du khách thập phương sẽ có dịp ghé thăm nhiều ngôi đền, chùa thiêng để dâng lên nén hương thơm cầu các bậc thần linh phù hộ và nghe lại các huyền tích của người xưa.

Đền Tam Phủ

Kề bên thủ đô Hà Nội, miền quê Gia Bình – Bắc Ninh hiền hòa nhưng ẩn tàng bao trầm tích lịch sử, văn hóa. Nếu đi lộ trình theo tuyến đê sông Đuống qua miền đất này, trên đoạn đường khoảng 10km có nhiều di tích mà ở đó hậu thế kính cẩn tôn thờ các đấng thần linh, các vị anh hùng, danh nhân đất Việt. Người xưa có câu “Sinh vi tướng, tử vi thần”, khi sinh thời làm nên sự nghiệp lẫy lừng thì khi thác đi sẽ hóa thành thần bảo hộ cho muôn vạn đời sau. Về huyện Gia Bình, khách thập phương sẽ có dịp tìm hiểu các sự tích của người xưa và vào các ngôi đền thiêng để dâng nén hương thơm cầu các bậc thần linh phù hộ.

Trước hết, Ngôi đền mang tính huyền sử nhất là đền Tam Phủ thuộc xã Cao Đức. Đền thờ “ba Vua” tức Thiên phủ, Địa phủ, Thủy Phủ theo đạo Mẫu, đồng thời có gian thờ Phật, lối thờ cúng này khá quen thuộc trên khắp đồng bằng Bắc Bộ. Tuy nhiên, vị trí phong thủy và giá trị lịch sử của đền còn liên quan tới những chiến thắng lẫy lừng của nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông. Bãi Nguyệt Bàn nằm ở hạ lưu sông Đuống, tiếp giáp với Lục Đầu Giang đây chính là nơi các vua nhà Trần tổ chức hội nghị Bình Than – cuộc trưng cầu lòng dân nổi danh trong lịch sử, từ đó viết nên chiến công chói lọi 3 lần chiến thắng đạo quân hùng mạnh bậc nhất thế giới thời bấy giờ.

Lăng Cao Lỗ Vương

Chỉ cách đó khoảng 1km, cũng ở trên địa phận xã Cao Đức, du khách sẽ được thắp nén hương dâng lên bàn thờ Cao Lỗ Vương (277-179 TCN), bậc thiên tài của thời kỳ đầu dựng nước, người đã giúp An Dương Vương chế tạo nỏ thần, dựng thành Cổ Loa, góp phần thiết chế nên nhà nước Âu Lạc. Theo sử cũ ghi lại, ông vốn là người ở đất này, sau theo vua An Dương Vương đánh giặc, mở mang bờ cõi. Hậu thế đã tôn ông lên hàng Thượng đẳng thần và các triều vua sau này đều ban tặng sắc phong.

Đền thờ Trúc Lâm Tam Tổ nằm trong khuôn viên chùa Đại Bi

Đi tiếp, du khách sẽ đến được chùa Đại Bi gắn liền tên tuổi bậc cao tăng Huyền Quang (1254 – 1334).Theo đuổi mục đích giác ngộ của đạo Phật nhưng vẫn nhập thế giúp đời. Nổi tiếng học giỏi, ông đỗ Trạng nguyên thời Trần, vào triều làm quan, sau xuất gia và trở thành đại thiền sư, được người đời biết với danh xưng “Trúc lâm Tam Tổ”. Cuộc đời của ông gắn liền với nhiều sự tích nhưng vĩ đại nhất vẫn là hoằng dương Phật pháp, cứu độ chúng sinh, đồng thời cũng để lại cho hậu thế nhiều bài thơ, kệ mang ý nghĩa thâm sâu về đời và đạo. Trong đền thờ Tam Tổ ở chùa Đại Bi, xã Thái Bảo, du khách sẽ được chiêm nghiệm những lẽ sống không bao giờ mất đi giá trị, góp phần làm nên giá trị của nền văn hóa Việt Nam.

Đình Cao Lỗ

Trước khi kết nối sang địa phần huyện Thuận Thành, tại địa phận xã Đông Cứu, ngôi đền thờ Thái sư Lê Văn Thịnh (1050-1096) lại đưa du khách đắm chìm vào huyền thoại về một bậc trung thần, thiên tài về chính trị, ngoại giao, quản lý triều chính vào thời Lý. Cuộc đời vị Thái sư này gắn vớivụ án oan ngút trờicủa con người mang tấm lòng vì nước vì dân. Giới sử học sau này đã chứng minh ông là người tài năng xuất chúng, có tư tưởng đổi mới nên đã bị dèm pha tới mức phải rời chức vụ cao nhất triều đình,bị đày ải nơi miền hoang vu, tới khi tuổi già sức yếu ông mới được quay về quê cũ. Sau khi ông mất dân địa phương đã tôn ông làm Thành hoàng làng, lập đền thờ và chùa trên khu đất cũ của gia đình. Ngôi đền hiện nay được tu bổ bề thế, lưu giữ những hiện vật quý giá nhưng kỳ lạ nhất chính là pho tượng đá chạm hình rồng đang tự cắn xé thân mình. Pho tượng này mới được phát hiện gần đây và nhiều học giả cho rằng đây là sự bộc lộ những nỗi giằng xé tâm can của chính vị Thái sư có số mệnh đầy oan trái.

Hành trình theo mạch đất tâm linh sẽ đưa du khách tới một vùng quê Bắc Bộ thanh bình với dấu ấn tâm linh của những di tích kề bên nhau.