Phong tục cưới hỏi độc đáo của người Si La

04/10/2019 14:58

Hẳn nhiều người còn thấy lạ lẫm khi nghe nhắc đến dân tộc Si La bởi đây là dân tộc rất ít người trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Người Si La sinh sống chủ yếu ở miền núi Tây Bắc, tập trung đông nhất tại tỉnh Lai Châu (bản Seo Hai, Sì Thâu Chải của huyện Mường Tè) và tỉnh Điện Biên (bản Nậm Sin của huyện Mường Nhé). Hiện nơi đây vẫn còn duy trì nhiều phong tục tập quán cổ truyền, trong đó lễ cưới hỏi được xem là nét văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Si La.


Mùa cưới của người Si La thường được tổ chức vào cuối năm âm lịch, khi mùa vụ đã kết thúc, người dân thảnh thơi để lo những chuyện trọng đại như cưới hỏi và trang hoàng nhà cửa chuẩn bị đón năm mới. Theo phong tục của người Si La, khi con trai và con gái đến tuổi dậy thì (14 - 15 tuổi), người lớn bắt đầu lo chuyện dựng vợ gả chồng cho con em mình. Bà con Si La rất tín nhiệm ông mối, họ tin đây chính là khởi nguồn cho mọi sự được thuận lợi, giúp hai nhà trai gái thấu hiểu nhau và giúp cô dâu chú rể có thể chung sống hòa thuận trọn đời. Ông mối có vai trò rất quan trọng trong việc đưa ra các quyết định về ngày giờ, thủ tục cưới hỏi và lễ vật xin dâu cũng như lễ cúng đón dâu. Ông sẽ chọn giờ lành tháng tốt thay mặt nhà trai đến nhà gái thưa chuyện, đại diện nhà trai tiếp nhận các yêu cầu lễ vật, đồng thời đưa ra định hướng để hai bên đi đến thống nhất về thủ tục, lịch trình cưới hỏi. Lễ vật cầu hôn thường phải đầy đủ gà, rượu, nước, gạo nếp, trứng gà, cân tiểu li, vòng cổ và 5 đồng bạc. Nhà trai rất chú trọng phần lễ bởi điều này thể hiện sự sung túc cũng như lòng thành của họ đối với nhà gái.

Lễ cưới người Si La diễn ra trong hai ngày. Ngày thứ nhất, vào giờ đẹp như đã định, chị gái hoặc em gái của chú rể sẽ đến nhà gái ngỏ lời hỏi cưới. Tới ngày hôm sau, ông mối sẽ dẫn nhà trai sang nhà gái làm thủ tục chính thức xin dâu. Sau khi được bố mẹ đẻ lưu luyến trao của hồi môn, cô dâu sẽ theo anh trai hoặc ông cậu của mình ra cửa theo đoàn rước dâu về trong tâm thế bịn rịn. Tới nhà trai, đoàn đón dâu chưa được vào nhà ngay mà phải dừng ngoài cửa để thực hiện các nghi lễ cần thiết. Mẹ chú rể sẽ mang vòng cổ, vòng tay và bộ váy áo mới ra cho cô dâu thay. Bà sẽ cùng những chị em trong gia đình nhà trai giúp cô dâu đeo vòng tay, vòng cổ, vấn tóc thật chỉn chu và che chắn kín đáo để cô dâu thay quần áo mới ngay ngoài cửa nhà. Cô dâu mới e ấp giữa bốn bên là họ hàng nhà chồng và nức lòng hạnh phúc khi từ đây đã được vấn khăn theo lối của một phụ nữ có chồng.

Trang phục cưới của phụ nữ Si La được chăm chút tỉ mỉ với những đường thêu tinh tế và tươi tắn nhấn nhá ở cổ, đường chéo ngực, ống tay và đai thắt eo. Màu váy cơ bản thường là màu tối để các đường thêu khéo léo có màu sắc sặc sỡ sẽ nổi bật trên nền tối đó. Đặc biệt vòng cổ và khăn đội đầu được trang trí rất điệu đà với sắc màu lấp lánh như ánh nắng trải vàng trên những đỉnh sườn non. Phải nói thêm, phong tục Si La quy định, các cô gái khi chưa lấy chồng thì sẽ đội đầu bằng chiếc khăn trắng, còn sau khi lấy chồng thì đội khăn màu đen để người ta còn phân biệt được.

Tiếp đến, chú rể và mẹ chú rể sẽ tiến hành lễ cúng gồm một con gà nướng, một quả trứng luộc, xôi, thìa và bát nước lã để báo cáo tổ tiên nhà có con dâu mới. Cô dâu chú rể sẽ cùng nhau ăn xôi và trứng trước sự chứng kiến của tất cả mọi người trước khi bước vào nhà chú rể. Tục ăn xôi trứng thể hiện mong muốn vợ chồng chung thủy và sớm sinh con cháu đề huề cho dòng tộc. Sau các thủ tục trên, cô dâu chính thức bước vào nhà để nhận danh phận mới là con dâu trong gia đình. Lúc này niềm vui mới bung nở khi những lời chúc tụng, ca hát, nhảy múa đậm bản sắc Si La cùng hòa nhịp tới thâu đêm suốt sáng. Điều lạ là, đêm đầu tiên về nhà chồng, cô dâu phải cùng chú rể nằm nhón nhén ở gian nhà phía trái chứ chưa được phép vào trong buồng ngủ của họ.

Với người Si La, lễ cưới lúc này không chỉ là niềm vui của một gia đình mà còn là cơ hội để bà con dân làng tăng thêm sự thương yêu, gắn kết. Theo ngày tháng, lẩn khuất trong những vùng rừng núi hoang sơ, lễ cưới của người dân tộc Si La cứ diễn ra hồn nhiên như thế, là nghi thức giúp duy trì nòi giống của một dân tộc tuy ít người nhưng không ít ngày vui.

Bài : Phạm Thùy Dung

Ảnh : Amachau



Bình luận